Điện mặt trời mái nhà bùng nổ ở Philippines, rào cản vẫn là chi phí

Động lực chính là giá điện liên tục leo thang, gây áp lực lớn lên túi tiền của người dân khi chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ.

Theo dữ liệu thương mại từ Trung Quốc - quốc gia chiếm phần lớn nguồn cung tấm pin mặt trời toàn cầu, kim ngạch xuất khẩu pin sang Philippines đã tăng vọt 145% trong giai đoạn 3 tháng tính đến hết tháng 5, đạt 407 triệu USD.

Riêng trong tháng 5, dù tổng xuất khẩu pin mặt trời của Trung Quốc giảm 13% sau khi chính sách hoàn thuế bị bãi bỏ nhưng lượng xuất khẩu sang Philippines vẫn tăng gần 1/3.

Nhờ đó, Philippines đã vượt nhiều thị trường lớn, trở thành điểm đến “nóng” nhất của ngành công nghiệp pin mặt trời, chỉ sau Hà Lan - vốn được coi là trung tâm trung chuyển của châu Âu.

Giá điện tăng vọt, cú hích cho năng lượng tái tạo

Khác với nhiều nước trong khu vực vốn có chính sách trợ giá điện, Philippines gần như bỏ ngỏ thị trường này. Hệ quả là giá điện sinh hoạt tại đây cao nhất Đông Nam Á.

Dù Singapore có mức giá tương đương nhưng thu nhập bình quân đầu người của quốc đảo này cao gấp gần 13 lần Philippines, khiến gánh nặng tiền điện của người Philippines trở nên đáng kể hơn nhiều.

Từ chỗ chỉ là xu hướng của người có thu nhập cao, điện mặt trời mái nhà đang trở thành lựa chọn phổ biến của tầng lớp trung lưu Philippines giữa bối cảnh hóa đơn tiền điện tăng vọt. Ảnh: AZERTAC

Giá điện bắt đầu tăng từ cuối tháng 2/2026, sau khi xảy ra xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu toàn cầu biến động. Tập đoàn phân phối điện lớn nhất Philippines, Meralco, đã tăng giá khoảng 10%.

Một hộ gia đình trung bình tiêu thụ 200 kWh mỗi tháng phải dành tới 12% thu nhập hàng tháng chỉ để trả tiền điện. Đồng peso suy yếu càng làm trầm trọng thêm tình hình, khi Philippines phải nhập khẩu than và khí đốt để sản xuất điện.

Xu hướng này được phản ánh qua quyết định của nhiều hộ gia đình.

Anh Adrian Sabatera, một kỹ sư phần mềm 39 tuổi sống tại thủ đô Manila, là một ví dụ điển hình. Sau nhiều năm đắn đo, anh đã quyết định chi 570.000 peso (khoảng 243 triệu đồng) để lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái nhà. Anh chia sẻ: "Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu 1/3 tầng lớp trung lưu cuối cùng cũng tìm đến hình thức này".

Nhu cầu không chỉ tăng ở nhóm hộ gia đình. Các doanh nghiệp lắp đặt cũng ghi nhận sự tăng trưởng chóng mặt.

Philergy German Solar, một công ty lắp đặt tại Manila, cho biết lượng khách hàng liên hệ trong 5 tháng đầu năm nay tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái, có thời điểm công ty nhận tới 3.000 yêu cầu tư vấn mỗi ngày.

“Khách hàng đang đưa ra quyết định nhanh hơn nhiều so với trước đây và nhu cầu sẽ tiếp tục được thúc đẩy bởi giá điện cao”, ông Jochen Staudter, đối tác điều hành của công ty, nhận định.

Dữ liệu từ các nguồn tin cho thấy tiềm năng tăng trưởng của thị trường là rất lớn. Theo phân tích của tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, trong vòng 2 năm tới, công suất điện mặt trời phân tán (chủ yếu là mái nhà) tại Philippines có thể tăng gần gấp 3 lần, đạt 3.500 MW, tương đương với quy mô của tất cả trang trại điện mặt trời quy mô lớn hiện tại của nước này.

Thời gian hoàn vốn cho một hệ thống cũng được rút ngắn đáng kể, từ 4 năm xuống còn 3,1 năm nhờ giá thiết bị giảm và giá điện tăng.

Một doanh nhân tại Manila, Jason Porciuncula, đã lắp hệ thống 12 kW có pin lưu trữ từ tháng 1/2026. Hóa đơn tiền điện hàng tháng của ông giảm chỉ còn 1/5 so với mức 21.000 peso (khoảng 9 triệu đồng) vào mùa hè năm trước.

Tuy nhiên, làn sóng mới này cũng đối mặt với không ít rào cản. Quá trình lắp đặt đang bị chậm lại do tình trạng găm hàng linh kiện, giá thiết bị biến động và công tác kiểm định chất lượng chưa đáp ứng kịp nhu cầu.

Dù chính phủ có chương trình cho vay lắp đặt điện mặt trời với lãi suất ưu đãi 5% nhưng lại không áp dụng cho người lao động ở khu vực tư nhân.

Dù vậy, chi phí đầu tư ban đầu vẫn là rào cản lớn nhất, thường vượt quá thu nhập bình quân hàng năm của một hộ gia đình là 353.200 peso (khoảng 151 triệu đồng).

Theo Manila Times, Ember