Điện mặt trời mái nhà: Chủ động nguồn điện, giảm áp lực hệ thống

Điện mặt trời phát huy hiệu quả

Không chỉ giúp giảm đáng kể hóa đơn tiền điện, điện mặt trời mái nhà còn đang trở thành giải pháp giúp doanh nghiệp và người dân chủ động nguồn cung, giảm áp lực lên hệ thống điện trong những thời điểm phụ tải tăng cao. Khi kết hợp với các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, mô hình này đang mang lại lợi ích kép về kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng.

Tại Hưng Yên, xu hướng này ngày càng lan tỏa mạnh mẽ với sự đồng hành của ngành điện trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ đấu nối. Từ doanh nghiệp may mặc đến các hộ gia đình, nhiều mô hình đã chứng minh hiệu quả rõ rệt khi vừa giảm mạnh chi phí tiền điện, vừa bảo đảm nguồn điện ổn định phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Trung Thành, Phó trưởng Điện lực Phố Hiến (Công ty Điện lực Hưng Yên) cho biết, trong thời gian vừa qua, trên các phương tiện truyền thông của Điện lực Hưng Yên cũng như các đơn vị trực thuộc, chúng tôi đã đẩy mạnh tuyên truyền về chương trình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Ông Hoàng Trung Thành, Phó trưởng Điện lực Phố Hiến.

“Cùng với công tác tuyên truyền, chúng tôi cũng khuyến khích, động viên cán bộ, công nhân viên của Điện lực Phố Hiến lắp đặt điện mặt trời mái nhà để tự sản xuất, tự tiêu thụ điện. Đây là chủ trương chung của Điện lực Hưng Yên, được triển khai trong khoảng 3-5 năm trở lại đây. Theo đánh giá của chúng tôi, số lượng khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà đã tăng lên qua từng năm”, ông Hoàng Trung Thành chia sẻ.

Đặc biệt, trong khoảng 1-2 năm gần đây, nhất là từ năm 2025, nhờ công tác tuyên truyền tích cực cùng sự vào cuộc của ngành điện, số lượng khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà đã tăng rất rõ rệt. Trong thời gian tới, khi các quy định pháp luật cũng như hướng dẫn về cơ chế mua bán điện được hoàn thiện và cụ thể hơn, đại diện Điện lực Phố Hiến cho rằng nhu cầu phát triển điện mặt trời mái nhà sẽ còn tăng mạnh.

Ông Hoàng Trung Thành thông tin thêm, phần lớn các hệ thống điện mặt trời mái nhà hiện nay đều phục vụ mục đích tự sản xuất, tự tiêu thụ nên lượng điện phát lên lưới không nhiều. Hiện ngành điện mới mua khoảng 20% sản lượng điện dư, vì vậy gần như không gây ảnh hưởng đến lưới điện. Ngược lại, việc phát triển điện mặt trời mái nhà còn mang lại lợi ích cho hệ thống điện khi góp phần giảm tải lưới điện, đặc biệt trong các giờ cao điểm.

Chia sẻ về công tác tiết kiệm điện, đại diện Điện lực Phố Hiến cho biết, trong mùa nắng nóng, đơn vị thực hiện nghiêm các chủ trương của ngành điện về tiết kiệm và sử dụng điện hiệu quả. Theo đó, Điện lực Phố Hiến đã ban hành chỉ thị liên tịch giữa chuyên môn và công đoàn nhằm phát động phong trào tiết kiệm điện trong toàn thể cán bộ, công nhân viên.

“Các giải pháp được triển khai đồng bộ như tắt các thiết bị điện không cần thiết, đặc biệt trong khung giờ cao điểm. Tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên tại khu vực hành lang, văn phòng và tắt hệ thống chiếu sáng ở những khu vực không sử dụng, góp phần giảm tiêu thụ điện và nâng cao ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả”, ông Hoàng Trung Thành chỉ ra.

Cũng trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Việt Phương, Giám đốc Công ty Cổ phần may Hưng Long 2 cho hay, doanh nghiệp bắt đầu tiếp cận điện mặt trời mái nhà từ khoảng 3-4 năm trước. Thời điểm đó, dù sở hữu 3 nhà máy, công ty chỉ lựa chọn lắp đặt thí điểm tại một nhà máy để đánh giá hiệu quả vận hành.

Không chỉ cắt giảm hóa đơn tiền điện, điện mặt trời mái nhà còn giúp nâng cao khả năng tự chủ năng lượng, góp phần bảo đảm vận hành an toàn, ổn định hệ thống điện.

“Qua thời gian sử dụng, chúng tôi nhận thấy hệ thống hoạt động ổn định, hiệu quả và việc vận hành không phức tạp như những lo ngại ban đầu. Ban đầu, dự án được triển khai theo hình thức hợp tác với đơn vị đầu tư thứ ba. Sau khi đánh giá hiệu quả thực tế, doanh nghiệp quyết định chuyển sang tự đầu tư để chủ động hơn về nguồn vốn cũng như phương án khai thác”, ông Đỗ Việt Phương chia sẻ.

Hiện nay, hệ thống điện mặt trời mái nhà của nhà máy có công suất khoảng 700 kWp. Theo ông Đỗ Việt Phương, doanh nghiệp chỉ đầu tư tương đương khoảng 60-70% nhu cầu. Đây là tỷ lệ được tính toán để tối ưu hiệu quả kinh tế, vừa tận dụng tối đa nguồn điện mặt trời, vừa duy trì kết nối với lưới điện quốc gia nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định khi cần thiết.

Thực tế vận hành cho thấy hiệu quả mang lại rất rõ rệt. Trước đây, vào những tháng cao điểm, chi phí tiền điện của doanh nghiệp lên tới khoảng 700 triệu đồng/tháng. Sau khi đưa hệ thống điện mặt trời vào khai thác, chi phí điện giảm khoảng 50%, giúp doanh nghiệp tiết kiệm bình quân hàng trăm triệu đồng/tháng. Nhờ đó, chi phí sản xuất được cắt giảm đáng kể, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.

Điện mặt trời lan tỏa từ doanh nghiệp đến hộ gia đình

Từ kinh nghiệm thực tế, đại diện Công ty Cổ phần may Hưng Long 2 cho rằng, không chỉ doanh nghiệp mà các hộ gia đình có mức tiêu thụ điện từ khoảng 3-5 triệu đồng/tháng cũng nên cân nhắc đầu tư điện mặt trời mái nhà. Theo ông, chi phí lắp đặt hiện đã giảm đáng kể so với trước, trong khi hiệu quả kinh tế ngày càng rõ ràng.

“Sau khi triển khai tại nhà máy và thấy hiệu quả, tôi cũng chia sẻ kinh nghiệm với cán bộ, nhân viên trong công ty để mọi người tìm hiểu, cân nhắc lắp đặt cho gia đình. Qua các chuyến khảo sát tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, tôi nhận thấy điện mặt trời mái nhà được sử dụng rất phổ biến, kể cả ở các hộ nông dân. Tôi tin rằng trong thời gian tới, khi nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, việc chủ động được một phần nguồn điện sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho cả doanh nghiệp và người dân”, ông Đỗ Việt Phương nói.

Ông Đỗ Việt Phương, Giám đốc Công ty Cổ phần may Hưng Long 2.

Ông cũng cho biết, doanh nghiệp xác định mục tiêu tận dụng tối đa lượng điện mặt trời tự sản xuất để phục vụ hoạt động sản xuất, gần như không phát sinh điện dư, qua đó khai thác hiệu quả nhất khoản đầu tư.

Trao đổi thêm về công tác tiết kiệm năng lượng, ông Đỗ Việt Phương cho biết, đây là nhiệm vụ được doanh nghiệp triển khai thường xuyên, liên tục trong nhiều năm qua, với hàng loạt giải pháp từ đầu tư thiết bị đến tối ưu quy trình sản xuất.

“Chúng tôi đã thay thế hầu hết các thiết bị cũ bằng thiết bị có hiệu suất cao. Toàn bộ động cơ trong nhà máy hiện nay đều là động cơ tiết kiệm điện. Đồng thời, doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa, đưa các hệ thống điều khiển thông minh vào vận hành. Nhiều thiết bị được tích hợp cảm biến để tự động bật, tắt theo nhu cầu sử dụng, qua đó hạn chế lãng phí điện năng”, đại diện Công ty Cổ phần may Hưng Long 2 chia sẻ.

Theo ông, các thiết bị tiêu thụ nhiều điện đều được rà soát, cải tiến, trong đó toàn bộ hệ thống chiếu sáng đã được thay thế bằng đèn tiết kiệm điện. Đối với hệ thống điều hòa doanh nghiệp áp dụng phương án vận hành linh hoạt.

“Thay vì chỉ sử dụng điều hòa, chúng tôi vẫn duy trì đồng thời hệ thống thông gió và làm mát bằng nước. Khi thời tiết không quá khắc nghiệt, nhà máy ưu tiên sử dụng hệ thống làm mát này để giảm điện năng tiêu thụ và chỉ vận hành điều hòa trong những thời điểm nắng nóng cao điểm”, ông Đỗ Việt Phương cho hay.

Bên cạnh đó, nhiều thiết bị trong khâu vận chuyển và sản xuất cũng được thay thế hoặc nâng cấp theo hướng sử dụng động cơ và hệ thống truyền động có hiệu suất cao hơn. Doanh nghiệp từng bước chuyển đổi công nghệ nhằm giảm mức tiêu hao điện trên toàn bộ dây chuyền sản xuất.

Không chỉ đầu tư thiết bị, doanh nghiệp còn xây dựng hệ thống quản lý năng lượng chặt chẽ. Hằng tháng, hằng quý, công ty đều thống kê và báo cáo đầy đủ các chỉ tiêu về tiêu thụ điện, nước, mức tiết kiệm năng lượng, doanh số, lượng phát thải và các tiêu chí môi trường theo quy định.

Ông Đỗ Việt Phương cho rằng, đối với ngành may mặc, điện là yếu tố đầu vào đặc biệt quan trọng, bởi chỉ cần mất điện, hoạt động sản xuất gần như bị đình trệ. Do đó, ngoài việc đồng hành cùng ngành điện trong sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, doanh nghiệp cũng chủ động đầu tư các giải pháp để bảo đảm nguồn điện ổn định cho sản xuất.

“Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, hiện nay doanh nghiệp tiết kiệm được khoảng 30-35% chi phí tiền điện. Với quy mô của công ty, số tiền tiết kiệm mỗi năm đạt khoảng 1,5-2 tỷ đồng. Đây là nguồn lực đáng kể để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh”, lãnh đạo Công ty Cổ phần may Hưng Long 2 nhấn mạnh.

Tại Hưng Yên nhiều gia đình đã mạnh dạn tiên phong trong việc tự lắp đặt và sử dụng điện mặt trời.

Chia sẻ với phóng viên, bà Vũ Thị Ngọc Xuân (phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên) cho biết, trước đây tiền điện mỗi tháng của gia đình thường dưới 2 triệu đồng do chủ yếu sử dụng điện vào buổi tối.

“Từ khi vợ chồng tôi chuyển về ở cùng các con, nhu cầu sử dụng điện tăng lên đáng kể. Gia đình sử dụng điện 3 pha, có lắp thang máy và thường xuyên có các đội thợ đến làm việc nên lượng điện tiêu thụ khá lớn. Nếu không lắp điện mặt trời mái nhà thì tiền điện mỗi tháng có thể lên tới khoảng 6-7 triệu đồng”, bà Xuân nói.

Nhận thấy hiệu quả kinh tế lâu dài, gia đình quyết định đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 15 kWp với tổng chi phí khoảng 240 triệu đồng. Sau khi đưa vào vận hành, tiền điện giảm mạnh, hiện mỗi tháng gia đình chỉ còn phải thanh toán khoảng 300.000 đồng.

Theo bà Xuân, trong quá trình hoàn thiện hồ sơ và thực hiện đấu nối, ngành điện đã hỗ trợ rất tích cực, tạo điều kiện để hệ thống sớm đi vào vận hành.

“Từ khi lắp đặt đến nay, hệ thống hoạt động rất ổn định, chưa phát sinh bất kỳ sự cố nào. Mọi thiết bị điện trong gia đình đều vận hành bình thường và vẫn sử dụng điện lưới như trước. Khi xảy ra mất điện, chỉ sau khoảng 3 giây, hệ thống sẽ tự động chuyển sang sử dụng nguồn điện dự phòng của gia đình”, bà Xuân chia sẻ.

Để nâng cao khả năng tự chủ về nguồn điện, gia đình còn đầu tư hai bộ pin lưu trữ với tổng dung lượng khoảng 29 kWh. Nhờ đó, khi điện lưới bị gián đoạn, hệ thống vẫn đủ khả năng cấp điện cho thang máy cùng các thiết bị thiết yếu, bảo đảm sinh hoạt không bị ảnh hưởng.

“Điện mặt trời là giải pháp rất thuận tiện, giúp gia đình vừa tiết kiệm đáng kể chi phí tiền điện, vừa yên tâm hơn trong những thời điểm xảy ra sự cố mất điện”, bà Xuân nói.