Điện mặt trời mái nhà - Từ chủ trương đến hiệu quả sử dụng năng lượng tại Thanh Hóa

Từ chủ trương đến hành động

Ngày càng có nhiều đơn vị, cá nhân tham gia lắp đặt ĐMTMN.

Phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ đang được đặt trong tổng thể các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng.

Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nhấn mạnh yêu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát triển năng lượng tái tạo và hiện đại hóa hệ thống điện. Cụ thể hóa định hướng này, ngày 19/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg về tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện.

Ngày 30/3/2026, Chỉ thị số 10/CT-TTg về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển ĐMTMN tiếp tục đặt nguồn điện này trong mối quan hệ với quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải và lưu trữ năng lượng. Năm 2026, mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ; riêng các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết kiệm tối thiểu là 10%.

Tại Thanh Hóa, Quyết định số 935/QĐ-UBND ngày 7/4/2026 của UBND tỉnh về thực hiện Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 tiết kiệm tối thiểu 8-10% tổng mức tiêu thụ năng lượng toàn tỉnh; đồng thời đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo, trong đó có ĐMTMN, phấn đấu 50% tòa nhà công sở sử dụng ĐMTMN theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh tại Quyết định số 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025, tổng công suất ĐMTMN được phân bổ phát triển trên địa bàn Thanh Hóa đến năm 2030 là 373 MW và đến năm 2035 là 441 MW. Đây là dư địa đáng kể để tỉnh khai thác, nhất là với quy mô công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghiệp và hệ thống cơ sở sản xuất, kinh doanh lớn.

Nhu cầu thực tế tạo sức bật

Những chủ trương, chính sách đang từng bước được chuyển hóa thành kết quả cụ thể. Đến hết tháng 8/2026, Công ty Điện lực Thanh Hóa đã phát triển 1.202 khách hàng ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ, đạt 227,6% kế hoạch về số lượng; tổng công suất đạt 27,02 MW, tương đương 126,6% kế hoạch được giao.

Hệ thống ĐMTMN kèm pin lưu trữ có tổng công suất là 8 kW của gia đình anh Vũ Văn Đồng, trú tại phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa mới được lắp đặt và đưa vào sử dụng trong tháng 8 năm 2026.

Riêng trong tháng 8/2026, có thêm 245 khách hàng tham gia, đạt 371,2% kế hoạch tháng; công suất phát triển khoảng 4,725 MW, bằng 177,2% kế hoạch. Những con số này cho thấy nhu cầu chủ động khai thác nguồn điện tại chỗ của người dân, cơ sở sản xuất, kinh doanh đang gia tăng mạnh.

Đáng chú ý, cơ cấu khách hàng cho thấy khu vực sản xuất, kinh doanh còn nhiều dư địa để phát triển công suất. Hộ dân và cơ sở sản xuất nhỏ chiếm khoảng 94% số lượng hệ thống nhưng chỉ chiếm 33% tổng công suất; trong khi doanh nghiệp, khu công nghiệp chỉ chiếm khoảng 6% số lượng hệ thống nhưng chiếm tới 67% công suất. Điều này cho thấy hiệu quả của ĐMTMN không nên chỉ được nhìn từ số lượng hệ thống hay công suất lắp đặt. Quan trọng hơn là khả năng tự dùng điện tại chỗ, phù hợp với đặc điểm phụ tải. Đối với nhiều doanh nghiệp, thời gian sử dụng điện trùng với thời điểm hệ thống mặt trời phát điện, qua đó có thể giảm nhu cầu nhận điện từ lưới trong thời gian ban ngày.

Ngành Điện chủ động đồng hành

Cùng với tốc độ phát triển của ĐMTMN, cơ chế, chính sách cũng tiếp tục được hoàn thiện. Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến việc bán sản lượng điện dư của nguồn ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ, tạo thêm cơ sở để người dân, doanh nghiệp tính toán phương án đầu tư phù hợp.

Tại Thanh Hóa, Công ty Điện lực Thanh Hóa đã đẩy mạnh tuyên truyền về tiết kiệm điện, lợi ích của ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ; cung cấp thông tin về cơ chế, chính sách và hướng dẫn khách hàng thực hiện các yêu cầu về quy mô công suất, thiết bị và đấu nối.

Công ty Điện lực Thanh Hóa làm việc với Sở Công Thương Thanh Hóa về việc thống nhất các giải pháp thúc đẩy phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2027.

Đơn vị cũng phối hợp với Sở Công Thương trong quá trình hoàn thiện Kế hoạch phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ trình UBND tỉnh, nhằm bảo đảm nguồn điện phân tán được phát triển gắn với nhu cầu phụ tải, hạ tầng lưới điện và điều kiện thực tế từng khu vực.

Một hướng đi đang được nghiên cứu là chính sách hỗ trợ hộ gia đình đầu tư ĐMTMN kết hợp hệ thống lưu trữ điện. Nếu được ban hành, chính sách sẽ tạo thêm điều kiện để người dân tiếp cận giải pháp năng lượng phù hợp, nhất là những hộ có nhu cầu sử dụng điện vào thời điểm không trùng với thời gian hệ thống mặt trời phát điện.

Đáng chú ý, ngành Điện không chỉ tuyên truyền, vận động khách hàng mà còn tiên phong triển khai ĐMTMN tại chính các cơ sở của mình. Trong Quý II/2026, Công ty Điện lực Thanh Hóa đã hoàn thiện hệ thống ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ tại 22 trụ sở đơn vị trực thuộc, với tổng công suất hơn 600 kW.

Với mục tiêu “mỗi mái nhà là một nguồn điện xanh”, hiện nay nhiều cán bộ, công nhân viên trong Công ty Điện lực tích cực tuyên truyền, đồng thời tiên phong hưởng ứng lắp đặt hệ thống ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Chương trình vận động cán bộ, công nhân viên lắp đặt ĐMTMN cũng được triển khai trên toàn Công ty. Đến nay, đã có 260 hộ cán bộ, công nhân viên lắp đặt hệ thống với tổng công suất gần 2,1 MW; 100% lãnh đạo từ cấp Công ty đến các đơn vị trực thuộc đã thực hiện.

Từ thực tiễn Thanh Hóa có thể thấy, ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ đang mở ra hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn điện tại chỗ và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Tuy nhiên, để nguồn điện này phát huy giá trị lâu dài, cần chuyển mạnh từ tư duy phát triển theo số lượng sang phát triển phù hợp với nhu cầu sử dụng, ưu tiên tỷ lệ tự dùng, bảo đảm an toàn và đồng bộ với lưới điện.

Mỗi mái nhà, nếu được đầu tư đúng hướng, có thể trở thành một điểm sản xuất năng lượng, góp phần giảm áp lực phụ tải và nâng cao hiệu quả sử dụng điện. Đây cũng là nền tảng để Thanh Hóa từng bước khai thác tốt hơn nguồn năng lượng tái tạo tại chỗ, phục vụ mục tiêu phát triển năng lượng xanh, bền vững trong những năm tới.