Điều chỉnh địa giới Hà Nội - Phú Thọ: Thống nhất quản lý, bảo đảm quyền lợi người dân

Chiều 13/11, Quốc hội thảo luận về điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ. Các đại biểu cơ bản thống nhất với chủ trương điều chỉnh, đồng thời đề nghị hoàn thiện quy định về bàn giao, quản lý dự án, chuyển tiếp chính sách và bảo đảm quyền lợi của người dân, doanh nghiệp trên địa bàn chuyển giao.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn TP Hà Nội). Ảnh: Media Quốc hội.

Tham gia thảo luận, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn TP Hà Nội) ghi nhận dự thảo nghị quyết ngày 12/11 đã tiếp thu ý kiến thảo luận tại tổ, trong đó quy định nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Tuy nhiên, để bảo đảm tính đồng bộ, tránh khoảng trống pháp lý, đại biểu đề nghị tiếp tục làm rõ các nhóm vấn đề.

Cụ thể, đối với các dự án đầu tư và chính sách bồi thường, đại biểu dẫn báo cáo giải trình của Bộ Nội vụ cho biết, khu vực chuyển giao hiện có nhiều dự án du lịch, nhà ở nghỉ dưỡng, vật liệu xây dựng và xử lý chất thải. Mục tiêu điều chỉnh là bảo tồn Vườn quốc gia Ba Vì, không phải tạo quỹ đất mở rộng đô thị.

Do đó, cần rà soát đầy đủ tính pháp lý, tiến độ và nghĩa vụ tài chính của từng dự án trước khi bàn giao, tránh để Hà Nội tiếp nhận cả những tồn đọng, vi phạm phát sinh từ trước. Đồng thời, phải có quy định chuyển tiếp về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tránh hình thành hai mặt bằng chính sách trên cùng địa bàn trước và sau ngày 1/1/2027.

Đại biểu đề nghị giao UBND tỉnh Phú Thọ chủ trì, phối hợp với UBND TP Hà Nội lập danh mục các dự án, xác định rõ tình trạng pháp lý, tiến độ, nghĩa vụ tài chính; công khai danh mục dự án, số hộ dân bị ảnh hưởng và bảo đảm áp dụng thống nhất, công bằng chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Về chuyển tiếp chính sách, đại biểu cho rằng, cần xác định rõ cơ quan có thẩm quyền quyết định chính sách thay thế. Theo Luật Thủ đô, HĐND thành phố có thẩm quyền quy định chính sách an sinh xã hội. Đặc biệt, 1.057 người dân chuyển về Hà Nội là đồng bào Mường, Dao cần sớm được thụ hưởng chính sách của Thủ đô.

Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ HĐND TP Hà Nội là cơ quan quyết định chính sách theo Luật Thủ đô; đồng thời giao HĐND, UBND thành phố ban hành văn bản chuyển tiếp chậm nhất 3 tháng kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực.

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn Quảng Ngãi). Ảnh: Media Quốc hội.

Đồng tình với chủ trương điều chỉnh, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn Quảng Ngãi) đánh giá việc điều chỉnh địa giới là cần thiết để tổ chức lại không gian phát triển, khắc phục bất cập trong quản lý Vườn quốc gia Ba Vì.

Theo đại biểu, hiện 26,07% diện tích Vườn quốc gia Ba Vì thuộc địa giới tỉnh Phú Thọ, dù vườn quốc gia được giao cho UBND TP Hà Nội quản lý. Tình trạng một vườn quốc gia nằm trên địa bàn hai tỉnh, thành phố dẫn đến chồng chéo thẩm quyền về đất đai, tài nguyên môi trường, trật tự xây dựng và phòng cháy, chữa cháy rừng.

Vì vậy, việc đưa toàn bộ 97,02km² Vườn quốc gia Ba Vì cùng 14,77km² vùng đệm thuộc Phú Thọ về địa giới Hà Nội sẽ giúp thống nhất quản lý. Đại biểu nhấn mạnh, việc điều chỉnh 40,06km² diện tích tự nhiên không nhằm mở rộng đô thị mà hướng tới bảo tồn hệ sinh thái liên vùng, kết nối hành lang sinh thái Ba Vì với trung tâm đổi mới sáng tạo Hòa Lạc và Vành đai 5 của Thủ đô.

Tuy nhiên, sau khi tiếp nhận địa bàn, Hà Nội cần chú trọng quản lý vùng đệm và hệ sinh thái tiếp giáp với không gian đô thị Hòa Lạc. Đại biểu lưu ý, Ba Vì không chỉ có giá trị đa dạng sinh học mà còn là không gian văn hóa của đồng bào Mường, Dao và tín ngưỡng Tản Viên Sơn Thánh.

Do đó, các chính sách phát triển du lịch sinh thái, kinh tế dưới tán rừng phải bảo đảm không phá vỡ hệ sinh thái, ô nhiễm nguồn nước; đô thị hóa phải gắn với bảo tồn cảnh quan, kiến trúc làng bản và mảng xanh. Đồng thời, cần gìn giữ tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán của đồng bào, lấy người dân làm chủ thể trong các mô hình du lịch cộng đồng, phát triển sinh kế từ nông nghiệp sạch và dược liệu bản địa.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định giao UBND TP Hà Nội chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh Phú Thọ ban hành kế hoạch thực hiện các điều khoản chuyển tiếp trong 30 ngày kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực. Kế hoạch cần xác định lộ trình bàn giao dữ liệu về đất đai, rừng, dự án, an sinh xã hội và cơ chế phối hợp giải quyết các vấn đề phát sinh.

Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn Phú Thọ). Ảnh: Media Quốc hội.

Cho ý kiến về việc điều chỉnh địa giới hành chính Hà Nội - Phú Thọ, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn Phú Thọ) đề nghị việc triển khai cần khẩn trương nhưng thận trọng, đúng quy định, hạn chế thấp nhất tác động đến người dân, doanh nghiệp và hoạt động quản lý Nhà nước.

Từ ý kiến cử tri, đại biểu đề nghị hai địa phương xác định phạm vi điều chỉnh trên cơ sở yêu cầu quản lý, bảo tồn Vườn quốc gia Ba Vì; bảo đảm địa giới rõ ràng, liên tục, thuận lợi quản lý, không tạo ra bất hợp lý mới và phải hài hòa lợi ích của hai địa phương, vùng Thủ đô.

Đặc biệt, cần tiếp tục rà soát, giải quyết những tồn tại liên quan đến các hộ dân bị ảnh hưởng bởi quá trình mở rộng Vườn quốc gia Ba Vì trước đây nhưng chưa được giải quyết đầy đủ. Cùng với đó, quan tâm xử lý thủ tục hành chính, giấy tờ và chính sách cho người dân; hỗ trợ bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư, bảo đảm nơi ở, việc làm, thu nhập, sinh kế và đời sống vật chất, tinh thần.

Đại biểu Mạnh cũng đề nghị hai địa phương rà soát, xác định chính xác địa giới, dân số, đất đai, tài sản công, công trình hạ tầng, rừng và các dự án liên quan. Đối với những dự án đã được Phú Thọ chấp thuận chủ trương đầu tư, sau khi chuyển về Hà Nội, thành phố cần tiếp tục hỗ trợ thủ tục hành chính và thủ tục đầu tư để doanh nghiệp thuận lợi triển khai, đưa dự án vào hoạt động.

Về chính sách chuyển tiếp, đại biểu đồng tình với việc tiếp tục thực hiện các chế độ, chính sách người dân đang hưởng tại Phú Thọ đến hết giai đoạn áp dụng. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị quy định rõ nguyên tắc: nếu Hà Nội chưa có chính sách hoặc chính sách thấp hơn thì tiếp tục áp dụng chính sách của Phú Thọ; trường hợp Hà Nội có chính sách, chế độ cao hơn thì người dân được hưởng chính sách mới của thành phố.