Điều chỉnh nhỏ của Hungary có thể khiến tiến trình gia nhập EU của Ukraine chịu hệ quả lớn

Thủ tướng Hungary Peter Magyar trong cuộc họp báo tại Opusztaszer ngày 13/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Kết luận ngày 18/6 của cuộc họp các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đã được điều chỉnh theo hướng co giãn hơn, theo yêu cầu của Thủ tướng Hungary Peter Magyar, nhằm giảm bớt tính cấp bách của tiến trình thúc đẩy việc Ukraine gia nhập EU.

Ba ngày trước đó, EU đã mở cụm đàm phán đầu tiên trong tổng số sáu cụm đàm phán về mở rộng đối với Ukraine và Moldova.

Đây là những danh mục nhiệm vụ mà hai nước phải hoàn thành để trở thành thành viên của EU. Khi đó, người ta kỳ vọng năm cụm đàm phán còn lại sẽ được mở muộn nhất vào tháng 7.

Dự thảo kết luận của hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo EU mà báo The Kyiv Independent tiếp cận được nêu rõ rằng Hội đồng châu Âu “mong đợi việc mở các cụm đàm phán còn lại trong thời gian sớm nhất có thể, phù hợp với cách tiếp cận dựa trên thành tích thực tế”.

Tuy nhiên, trong bản kết luận cuối cùng được thông qua vào tối 18/6, cụm từ “trong thời gian sớm nhất có thể” đã bị loại bỏ.

Viết trên nền tảng mạng xã hội X sau khi cuộc họp của các nhà lãnh đạo EU kết thúc muộn trong đêm 18/6, Thủ tướng Hungary cho biết: “Theo sáng kiến của tôi, điều khoản đề cập đến việc đẩy nhanh tiến trình gia nhập đã được loại khỏi văn bản vào phút chót. Điều đó không hề dễ dàng”.

Hai nhà ngoại giao EU cũng xác nhận riêng với báo The Kyiv Independent ngày 19/6 rằng chính Thủ tướng Magyar đã thúc đẩy sự thay đổi này, một điều chỉnh tuy nhỏ nhưng có thể mang theo những hệ quả lớn.

Một trong hai nhà ngoại giao cho biết thủ tướng của họ đã thông báo rằng Budapest muốn nhấn mạnh việc Ukraine sẽ phải áp dụng đầy đủ mọi quy định của EU và Kiev sẽ không thể đi đường tắt trong tiến trình gia nhập.

Nhà ngoại giao còn lại cho biết họ không bất ngờ trước động thái này vì sự phản đối của Hungary “đã âm ỉ tồn tại từ lâu”.

Thủ tướng Magyar coi đây là một ví dụ cho thấy ông có thể đại diện cho lợi ích của Hungary ở cấp độ châu Âu tốt hơn người tiền nhiệm của mình là Viktor Orban.

“Đó là cách có thể thực hiện được, nếu ai đó đến đây không chỉ để lật đổ mọi thứ và gieo rắc nỗi sợ hãi, mà còn nỗ lực tìm kiếm một sự thỏa hiệp”, ông Magyar nói.

Mặc dù không gây gián đoạn nghiêm trọng cho Ukraine như việc ông Viktor Orban thường xuyên sử dụng quyền phủ quyết, nhưng những thay đổi này vẫn là một đòn giáng đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người đã thúc giục EU đẩy nhanh tiến trình kết nạp Ukraine trong thời gian diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh G7 cùng tuần đó.

Trước đây, ông Magyar từng cho rằng Ukraine chỉ có thể gia nhập EU trong vòng từ 10 - 15 năm nữa, một mốc thời gian xa hơn đáng kể so với phần lớn các dự báo mà Ukraine và các đồng minh châu Âu của nước này đang đưa ra.

Tổng thống Zelensky đã rời cuộc họp các nhà lãnh đạo EU ngày 18/6 sớm hơn dự kiến. Sau đó, ông nói với các phóng viên rằng: “Các đối tác thật tuyệt vời, họ là bạn bè của chúng tôi. Chúng tôi sẽ mở được tất cả các cụm đàm phán, tôi tin chắc điều đó. Chúng tôi xứng đáng với điều này và chúng tôi sẽ không từ bỏ”.

Cùng với Moldova, Ukraine được EU trao quy chế ứng cử viên vào tháng 6/2022, trong khi các cuộc đàm phán gia nhập chính thức được khởi động vào tháng 6/2024.

Một số nước thành viên EU, trong đó có Pháp và Đức, đã đề xuất các hình thức hội nhập sâu rộng hơn trước khi Ukraine và Moldova được kết nạp đầy đủ.

Theo đó, Ukraine và Moldova có thể được tham gia nhiều hơn vào các cơ chế và chương trình của EU dù chưa có đầy đủ quyền của một quốc gia thành viên.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng tiến trình mở rộng EU vẫn đối mặt nhiều trở ngại, đặc biệt là cơ chế cho phép các nước thành viên sử dụng quyền phủ quyết ở một số giai đoạn của đàm phán gia nhập.

Dù triển vọng kết nạp Ukraine và Moldova được đánh giá đã mang ý nghĩa địa chính trị lớn hơn kể từ năm 2022, quá trình này được dự báo sẽ còn kéo dài.