Điều chuyển SGK từ nơi còn sang nơi thiếu

Khẩn trương đưa SGK đến những nơi còn thiếu

Chiều 9.9, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về tình hình in, phát hành và cung ứng SGK năm học 2026 - 2027.

Cuộc họp được tổ chức trong bối cảnh năm học mới đã bắt đầu nhưng tại một số địa bàn vẫn xuất hiện tình trạng thiếu cục bộ một số đầu SGK. Phụ huynh gặp khó khăn khi tìm mua, trong khi một số trường chưa hoàn tất việc mua sắm sách để đưa vào thư viện cho học sinh mượn.

Học sinh lựa chọn sách tại cửa hàng trong hệ thống của NXBGDVN trước thềm năm học mới. Ảnh: Thanh Tùng

Theo báo cáo của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đến ngày 9.9, đơn vị đã phát hành 235,6 triệu bản SGK và 84 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo.

Trước đó, đến ngày 3.9, số lượng SGK được phát hành đạt 228 triệu bản. Từ ngày 1 - 6.9, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục cung ứng khoảng 2,5 triệu bản, tập trung đáp ứng nhu cầu của những trường đăng ký, đặt hàng muộn và bổ sung các đầu sách còn thiếu cục bộ.

Trong tháng 8.2026, hơn 8 triệu bản SGK cũng được điều chuyển giữa các vùng miền nhằm cân đối nguồn cung. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam dự kiến tiếp tục in bổ sung khoảng 17 triệu bản SGK, sách bổ trợ trong tháng 9 để đáp ứng nhu cầu thực tế và tạo nguồn dự phòng.

Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, tổng nguồn SGK đã đáp ứng nhu cầu đăng ký và vẫn đang tiếp tục được bổ sung. Tuy nhiên, nguồn cung đủ trên phạm vi toàn quốc chưa đồng nghĩa từng học sinh tại mọi địa bàn đều đã nhận hoặc mua được đúng đầu sách đang cần.

Tình trạng thiếu cục bộ có thể phát sinh khi nhu cầu thực tế thay đổi so với đăng ký ban đầu; trường học đăng ký, đặt mua muộn; thủ tục mua sắm sách bằng ngân sách chưa hoàn tất hoặc lượng sách tại từng điểm phát hành chưa phù hợp với nhu cầu của khu vực.

Một số nơi có thể còn sách nhưng địa bàn khác lại thiếu đúng đầu sách, môn học hoặc lớp học. Nếu thông tin giữa trường học, địa phương, đơn vị phát hành và nhà xuất bản không được cập nhật kịp thời, sách đã được in vẫn chưa thể đến đúng nơi đang cần.

Theo báo cáo tại cuộc họp, tình trạng thiếu SGK cục bộ còn liên quan đến việc gián đoạn kênh đăng ký mua sách tại các cơ sở giáo dục và những vướng mắc trong quá trình vận hành, phân phối.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá, việc vẫn còn nơi chưa có đủ SGK cho thấy công tác dự báo, đặt hàng, sản xuất, dự trữ, điều phối và phân phối còn bất cập.

Phó Thủ tướng giao Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các địa phương, chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát, xác định cụ thể từng địa bàn, số lượng còn thiếu và nơi đang tồn dư.

Trên cơ sở kết quả rà soát, các đơn vị phải tổ chức điều chuyển sách từ nơi còn sang nơi thiếu, cung ứng bổ sung hoặc in thêm khi cần thiết, bảo đảm mọi học sinh có đủ SGK, tuyệt đối không để ảnh hưởng đến việc dạy và học.

Yêu cầu này đặt trọng tâm vào việc xác định chính xác nhu cầu ở từng địa bàn thay vì chỉ căn cứ tổng số lượng sách đã sản xuất, phát hành hoặc số liệu đăng ký qua các đơn vị trung gian.

UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu kiểm tra đến từng cơ sở giáo dục, phối hợp với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các đơn vị phát hành để vận chuyển, điều chuyển, cung ứng sách kịp thời.

Các địa phương đồng thời phải chịu trách nhiệm rà soát, tổng hợp chính xác nhu cầu SGK trên địa bàn và gửi Bộ GD&ĐT. Việc rà soát cần làm rõ trường nào, lớp nào, môn học và đầu sách nào còn thiếu để có phương án xử lý cụ thể.

Lập Tổ công tác phản ứng nhanh điều phối SGK

Để xử lý kịp thời các điểm thiếu cục bộ, Phó Thủ tướng yêu cầu thành lập Tổ công tác phản ứng nhanh, có bộ phận thường trực 24/7 tiếp nhận phản ánh và điều phối sách đến những địa bàn đang cần bổ sung.

Lập tổ công tác phản ứng nhanh điều phối SGK

Bộ GD&ĐT có trách nhiệm chỉ đạo, phối hợp với nhà cung cấp và các đại lý công khai những điểm bán còn sách, số điện thoại đường dây nóng, kênh đặt hàng trực tuyến cùng địa chỉ khai thác SGK, tài liệu điện tử để phụ huynh, học sinh dễ dàng tiếp cận.

Thông qua bộ phận thường trực 24/7, những phản ánh về thiếu SGK sẽ được tiếp nhận để xác định địa bàn, số lượng và đầu sách cần bổ sung, từ đó tổ chức điều chuyển hoặc cung ứng kịp thời.

Bên cạnh giải pháp trước mắt, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát toàn diện công tác quản lý nhà nước đối với SGK, từ xác định nhu cầu, tổ chức sản xuất, dự trữ, phát hành, phân phối đến kiểm tra, giám sát.

Mạng lưới và phương thức phát hành, cơ chế điều chuyển sách giữa các địa phương cũng phải được đánh giá lại. Bộ GD&ĐT được giao xây dựng phương án dự phòng hợp lý, không để việc cung ứng SGK phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng đặt mua của các đơn vị trung gian.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ GD&ĐT chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam khẩn trương rà soát toàn bộ hệ thống đại lý và đơn vị phát hành trung gian; đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Công Thương cùng các cơ quan liên quan đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sản xuất, dự trữ và phát hành SGK.

Cơ chế quản lý giá và các yếu tố hình thành giá SGK cũng được yêu cầu rà soát, bảo đảm công khai, minh bạch, hợp lý và tiết giảm tối đa những chi phí trung gian không cần thiết.

Bộ Công Thương chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh SGK tại các đại lý, kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Các vấn đề về cạnh tranh trong hệ thống phân phối cũng phải được rà soát. Nếu phát hiện dấu hiệu hạn chế cạnh tranh hoặc hành vi vi phạm pháp luật về cạnh tranh, cơ quan chức năng xử lý theo thẩm quyền.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, việc quản lý, cung ứng SGK phải được thực hiện như đối với mặt hàng thiết yếu, đặc thù, không đặt nặng yếu tố lợi nhuận. Yêu cầu quan trọng nhất là cung cấp sách kịp thời, đầy đủ, với giá cả được Nhà nước quản lý chặt chẽ.

Việc bảo đảm SGK vì thế không chỉ được đánh giá bằng tổng số sách đã in hoặc phát hành. Kết quả cuối cùng phải được xác định từ khả năng tiếp cận của học sinh: đúng đầu sách, đúng địa bàn và kịp thời phục vụ việc học tập.

Khi nguồn sách đã được chuẩn bị với số lượng lớn, nhiệm vụ cần tập trung là hoàn thiện khâu dự báo, cập nhật nhu cầu và điều phối. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, địa phương, nhà xuất bản, đơn vị phát hành và từng cơ sở giáo dục sẽ quyết định SGK có thực sự đến được tay mọi học sinh hay không.