Điều hành bằng dữ liệu số

Việc liên thông dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực, nhất là tài chính, ngân sách, không chỉ góp phần giảm thao tác nhập liệu thủ công mà còn nâng cao chất lượng thông tin phục vụ quản lý, điều hành. Đây là bước chuyển quan trọng trong đổi mới phương thức quản trị, hướng tới xây dựng chính quyền số hiện đại, hoạt động dựa trên dữ liệu.

Quy mô kinh tế tỉnh Thái Nguyên ngày càng mở rộng, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị, điều hành theo hướng hiện đại, thông minh, dựa trên dữ liệu số. Ảnh: Nguyên Ngọc

Xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất và minh bạch

Trước đây, dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước được lưu trữ phân tán tại nhiều cơ quan, trên các hệ thống phần mềm khác nhau. Việc tổng hợp, đối chiếu thông tin thường phải qua nhiều khâu, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng báo cáo. Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu càng trở nên cấp thiết, nhằm bảo đảm công tác chỉ đạo, điều hành thông suốt, kịp thời từ tỉnh đến cơ sở.

Xác định dữ liệu là nguồn tài nguyên quan trọng, tỉnh Thái Nguyên đã tập trung triển khai Kho dữ liệu dùng chung và Trung tâm IOC; đồng thời chỉ đạo các sở, ngành rà soát, chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu, bảo đảm khả năng kết nối và khai thác hiệu quả.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, toàn tỉnh xác định 125 cơ sở dữ liệu cần kết nối, gồm 63 cơ sở dữ liệu cấp bộ và 62 cơ sở dữ liệu cấp tỉnh, thuộc các lĩnh vực tài chính, ngân sách, đất đai, giáo dục, y tế, doanh nghiệp và quản lý hành chính.

Đến nay, tỉnh đã hoàn thành kết nối, tích hợp kỹ thuật 75/125 cơ sở dữ liệu thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API), đạt 60%. Trong đó, 61/62 cơ sở dữ liệu cấp tỉnh được kết nối, đạt khoảng 98%; 14/63 cơ sở dữ liệu cấp bộ được kết nối, đạt khoảng 22%. Phần mềm Kho dữ liệu dùng chung và IOC đã được cài đặt tại Trung tâm tích hợp dữ liệu của tỉnh, với dung lượng dữ liệu tích lũy gần 1,2TB.

Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) tỉnh Thái Nguyên đang được hoàn thiện nhằm tăng cường giám sát, phân tích dữ liệu, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Song song với kết nối, tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng dữ liệu. Đến nay, 100% các sở, ngành đã ban hành văn bản triển khai nhiệm vụ làm sạch, chuẩn hóa; 95/125 cơ sở dữ liệu đáp ứng tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường có 24/26 cơ sở dữ liệu đáp ứng yêu cầu; Sở Tài chính đạt 6/6; Ban Quản lý các khu công nghiệp đạt 5/5.

Việc hình thành nền tảng dữ liệu thống nhất từng bước khắc phục tình trạng thông tin phân tán, hạn chế sự phụ thuộc vào phương thức tổng hợp qua nhiều đầu mối. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, các cơ quan có thể khai thác thông tin đồng bộ, giảm nguy cơ sai lệch, nâng cao chất lượng tham mưu và rút ngắn thời gian xử lý công việc.

Hiệu quả điều hành

Kết quả triển khai tại Sở Tài chính là minh chứng cụ thể cho hiệu quả bước đầu của việc kết nối, chia sẻ dữ liệu chuyên ngành. Đến nay, Sở đã hoàn thành kết nối API đối với 6/6 cơ sở dữ liệu được giao, gồm: thu, chi ngân sách nhà nước; giải ngân vốn đầu tư công; giá trị xuất khẩu, nhập khẩu; đăng ký doanh nghiệp; hợp tác xã và quản lý đấu thầu. Cả 6 cơ sở dữ liệu đều đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa, làm sạch.

Trước đây, việc tổng hợp, cung cấp dữ liệu tài chính, ngân sách cho các bộ, ngành và phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành chủ yếu được thực hiện thông qua các hệ thống, biểu mẫu báo cáo riêng. Cán bộ chuyên môn phải nhập liệu, tổng hợp, đối chiếu số liệu từ nhiều nguồn; có trường hợp cùng một thông tin phải cập nhật trên nhiều hệ thống khác nhau. Quy trình này không chỉ tốn thời gian, tăng khối lượng công việc mà còn tiềm ẩn nguy cơ sai lệch thông tin.

Việc hoàn thành kết nối API tạo điều kiện chia sẻ, đồng bộ thông tin giữa các hệ thống, hạn chế thao tác nhập liệu thủ công đối với những dữ liệu đã được liên thông. Thông tin cập nhật tại nguồn có thể phục vụ nhiều yêu cầu quản lý, giảm các khâu trung gian trong quá trình tổng hợp, cung cấp số liệu.

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật phục vụ vận hành Kho dữ liệu dùng chung và Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) của tỉnh Thái Nguyên được đặt tại Sở Khoa học và Công nghệ.

Đáng chú ý, dữ liệu thu, chi ngân sách nhà nước được cập nhật hằng ngày đến cấp xã; dữ liệu giải ngân vốn đầu tư công được tích hợp, phục vụ xây dựng các kịch bản theo dõi, phân tích tiến độ thực hiện.

Ông Đinh Quang Hưng, Phó Giám đốc Sở Tài chính, cho biết: Sở Tài chính nhận thức rõ dữ liệu tài chính, ngân sách có vai trò quan trọng trong công tác chỉ đạo, điều hành của tỉnh. Với sự chủ động phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ và Bộ Tài chính, đến nay, Sở đã hoàn thành kết nối API 6 cơ sở dữ liệu, rà soát, đối soát dữ liệu và phối hợp đưa dữ liệu lên IOC. Thời gian tới, Sở sẽ tập trung hoàn thiện các kịch bản, phối hợp phân tích, xử lý dữ liệu, bảo đảm khai thác hiệu quả, phục vụ thiết thực công tác chỉ đạo, điều hành của tỉnh.

Từ nguồn dữ liệu được kết nối, cơ quan quản lý có thêm công cụ theo dõi, đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ. Trong lĩnh vực đầu tư công, số liệu giải ngân được cập nhật và hiển thị theo các chỉ tiêu phù hợp giúp nhận diện những đơn vị, dự án có tỷ lệ giải ngân thấp, từ đó kịp thời chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Đối với quản lý ngân sách, dữ liệu thu, chi được cập nhật thường xuyên giúp theo dõi sát tình hình thực hiện dự toán. Việc tổng hợp thông tin đến cấp xã còn tạo thuận lợi cho công tác giám giám sát, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ tài chính tại cơ sở, đáp ứng yêu cầu quản lý trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Khai thác thông minh, tối ưu quản trị

Nếu Kho dữ liệu dùng chung đảm nhiệm chức năng kết nối, tích hợp và lưu trữ thông tin thì Trung tâm IOC khai thác các nguồn dữ liệu này để xây dựng bảng điều khiển, biểu đồ, chỉ số và kịch bản phân tích theo từng ngành, lĩnh vực. Qua đó, dữ liệu không chỉ được lưu trữ mà còn từng bước chuyển hóa thành thông tin có giá trị phục vụ quản lý.

Thông qua hệ thống, lãnh đạo tỉnh có thể tiếp cận thông tin tổng hợp về tình hình kinh tế - xã hội, theo dõi các chỉ tiêu quản lý và giám sát tiến độ thực hiện nhiệm vụ. Việc trình bày dữ liệu trực quan giúp đánh giá tình hình thuận lợi hơn, nhất là đối với những lĩnh vực có khối lượng thông tin lớn, biến động thường xuyên.

Chuyển đổi số giúp các doanh nghiệp FDI duy trì đà tăng trưởng, đáp ứng các đơn hàng của thị trường. Ảnh: T.L

Tuy nhiên, để Trung tâm IOC phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ là số lượng dữ liệu được tích hợp mà còn là khả năng khai thác, phân tích và đưa ra cảnh báo hữu ích. Các kịch bản phải được xây dựng sát với yêu cầu thực tiễn; dữ liệu cần cập nhật thường xuyên, bảo đảm độ chính xác, qua đó giúp cơ quan quản lý nhận diện kịp thời những vấn đề phát sinh và có thêm căn cứ đưa ra quyết định.

Mặc dù đạt những kết quả tích cực, quá trình triển khai Kho dữ liệu dùng chung và Trung tâm IOC vẫn còn không ít khó khăn. Toàn tỉnh hiện còn 50 cơ sở dữ liệu chưa hoàn thành kết nối, trong đó có 49 cơ sở dữ liệu cấp bộ.

Ông Hoàng Văn Thiên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh: Việc xây dựng Kho dữ liệu dùng chung và Trung tâm IOC của tỉnh đã đạt những kết quả bước đầu quan trọng. Khó khăn hiện nay chủ yếu là kết nối các cơ sở dữ liệu do bộ, ngành Trung ương quản lý và sự khác biệt về tiêu chuẩn kỹ thuật giữa các hệ thống. Sở sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị đẩy mạnh chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu, hoàn thiện các kịch bản phân tích, khai thác, phấn đấu đưa Kho dữ liệu và Trung tâm IOC vào vận hành thực chất, hiệu quả trong năm 2026.

Trong bối cảnh Thái Nguyên đang mở rộng không gian phát triển, quy mô nền kinh tế ngày càng lớn, các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quản lý xã hội đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực quản trị. Bởi vậy, xây dựng Kho dữ liệu dùng chung và Trung tâm IOC không đơn thuần là đầu tư hạ tầng công nghệ mà còn là bước chuyển trong phương thức điều hành của chính quyền.

Khi các nguồn thông tin được kết nối, chuẩn hóa và khai thác hiệu quả, dữ liệu sẽ trở thành căn cứ quan trọng để tỉnh theo dõi sát tình hình, dự báo xu hướng, phân bổ nguồn lực hợp lý và nâng cao chất lượng hoạch định chính sách. Từ nền tảng đó, Thái Nguyên có thêm điều kiện cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.