Điều hành giá hiệu quả năm 2025 mở dư địa cho kiểm soát lạm phát 2026

Lạm phát năm 2025 giữ được ổn định trong bối cảnh khó đoán định

Giữa những "làn sóng" bất định của kinh tế toàn cầu, việc Việt Nam tiếp tục giữ ổn định mặt bằng giá và kiểm soát lạm phát năm 2025 không chỉ phản ánh năng lực điều hành chính sách, mà còn cho thấy độ bền của thị trường nội địa. Những biến động sắc nét về địa chính trị, năng lượng, lương thực, logistics và tỷ giá đã thử thách tất cả các nền kinh tế mới nổi; nhưng Việt Nam vẫn duy trì được CPI trong vùng mục tiêu, bảo đảm cung - cầu hàng hóa và ổn định tâm lý thị trường. Đây chính là “nền đất chắc” để bước vào năm 2026, năm đầu của kế hoạch kinh tế 5 năm mới với yêu cầu cao hơn về năng lực phân tích, dự báo và phối hợp chính sách.

Phát biểu tại Hội nghị tổng kết Tổ Điều hành thị trường trong nước 2025 diễn ra vào sáng 10/1, bà Nguyễn Thị Trang Ngân - đại diện Cục Thống kê (Bộ Tài chính) nhận định, "bức tranh" giá cả năm 2025 cho thấy sự cân bằng đáng ghi nhận giữa các yếu tố chi phí đầu vào và khả năng hấp thụ của nền kinh tế. Đây là kết quả không hề dễ dàng khi nhiều nhóm hàng chịu sức ép từ thị trường thế giới, đặc biệt là năng lượng và vật liệu xây dựng.

“CPI bình quân năm 2025 tăng 3,31% so với năm trước, đạt mục tiêu Quốc hội giao”, bà Ngân nhấn mạnh.

Bà Nguyễn Thị Trang Ngân - đại diện Cục Thống kê (Bộ Tài chính). Ảnh: Nam Nguyễn

Nhóm ăn uống, thực phẩm tăng 3,27% và đóng góp lớn nhất vào CPI, trong khi nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 6,08% do tác động kép từ phục hồi tiêu dùng và điều chỉnh giá điện. Ở chiều giảm, nhóm giao thông giảm 2,14% giúp hãm đà tăng CPI chung, nhờ nhiều kỳ điều hành giá xăng dầu giảm mạnh.

Quan trọng hơn, lạm phát cơ bản - thước đo phản ánh sức ép tiền tệ chỉ tăng 3,21%. Đây là tín hiệu cho thấy cầu nội địa phục hồi nhưng không gây xô lệch mặt bằng giá và chính sách tiền tệ đã được điều hành đủ chặt để kiềm chế rủi ro lan tỏa.

Tuy vậy, Cục Thống kê cảnh báo những yếu tố có khả năng làm tăng áp lực giá năm 2026: gián đoạn nguồn cung năng lượng - lương thực, lãi suất USD duy trì cao, điều chỉnh giá điện, y tế và giáo dục theo lộ trình thị trường, cùng chi phí vật liệu xây dựng tăng theo tiến độ giải ngân đầu tư công.

Từ góc độ điều hành giá, bà Vũ Hương Trà - Phó trưởng phòng Cục Quản lý giá (Bộ tài chính) nhấn mạnh rằng, việc giữ ổn định mặt bằng giá năm 2025 không chỉ dựa trên các biện pháp kỹ thuật, mà còn là kết quả của việc đảm bảo cung - cầu các nhóm hàng thiết yếu cho người dân. Theo bà Trà, những mặt hàng tác động mạnh tới CPI như lương thực, thực phẩm, điện sinh hoạt hay vật liệu xây dựng đều được theo dõi sát sao, qua đó giúp kiểm soát lạm phát trong vùng mục tiêu.

Bà Vũ Hương Trà - Phó trưởng phòng Cục Quản lý giá (Bộ tài chính). Ảnh: Nam Nguyễn

Bà Vũ Hương Trà phân tích rõ hai nhóm hàng mà cơ quan quản lý giá đặc biệt quan tâm. Thứ nhất, nhóm hàng vận động theo thị trường, trong đó thép và vật liệu xây dựng nổi lên do tiến độ đầu tư công và nhu cầu xây dựng tăng mạnh. Bước sang năm 2026, đây sẽ là những mặt hàng cần theo dõi chặt chẽ hơn vì có khả năng tạo mặt bằng giá mới. Thứ hai là nhóm hàng do Nhà nước quản lý giá, đặc biệt là y tế và giáo dục.

“Giá dịch vụ y tế và học phí sẽ tiếp tục điều chỉnh theo lộ trình, tác động lan tỏa đến kỳ vọng lạm phát của người dân”, bà Vũ Hương Trà cho biết, đồng thời nhấn mạnh rằng, mức trần chỉ là cơ sở pháp lý, còn diễn biến giá thực tế sẽ phụ thuộc vào quyết định của từng địa phương và cơ sở cung ứng dịch vụ.

Đối với xăng dầu, mặt hàng nhạy cảm nhất với đời sống và tâm lý thị trường, bà Trà cảnh báo khả năng tăng giá khi cơ chế doanh nghiệp tự quyết định giá được áp dụng. Bà cho rằng, chỉ một mức tăng vài trăm đồng mỗi lít cũng có thể tạo ra phản ứng dây chuyền trên thị trường, vì vậy “công tác hậu kiểm, minh bạch chi phí cấu thành giá và giám sát việc tuân thủ quy định là yêu cầu bắt buộc”.

Bà Trà cũng đề cập vai trò ngày càng quan trọng của cơ sở dữ liệu quốc gia về giá. Việc hoàn thiện, chia sẻ và khai thác dữ liệu, theo bà, sẽ giúp nâng cao chất lượng dự báo và hỗ trợ Bộ Công Thương chủ động hơn trong việc xây dựng kịch bản điều hành giá năm 2026. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp thị trường nội địa duy trì ổn định trong bối cảnh áp lực giá được dự báo tăng nhanh hơn.

Dư địa điều hành 2026 được mở rộng

Ở góc độ điều hành tiền tệ, bà Nguyễn Thùy Linh, Phó trưởng phòng Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước), cho rằng năm 2025 là một giai đoạn đặc biệt nhạy cảm khi chính sách tiền tệ buộc phải “đi trên sợi dây mỏng” giữa hai mục tiêu luôn căng kéo nhau: kiềm chế lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, dư địa điều hành của các ngân hàng trung ương bị thu hẹp, việc duy trì ổn định hệ thống tiền tệ tín dụng của Việt Nam là kết quả của một quá trình điều hành chủ động và thận trọng.

Theo bà Nguyễn Thùy Linh, Ngân hàng Nhà nước đã giữ được thanh khoản hệ thống ở trạng thái ổn định nhờ vận hành linh hoạt các công cụ nghiệp vụ thị trường mở, điều tiết lượng tiền bơm hút theo đúng nhịp thị trường. Ở những thời điểm áp lực tỷ giá tăng mạnh, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động sử dụng công cụ hoán đổi ngoại tệ, giúp giảm "cú sốc" đầu cơ và ổn định tâm lý thị trường.

“Lãi suất cho vay đã giảm liên tục trong gần cả năm 2025, chỉ tăng nhẹ từ cuối tháng 11 khi nhu cầu thanh khoản mùa vụ gia tăng mạnh”, bà Linh nhấn mạnh.

Với công cụ tỷ giá, bà Nguyễn Thùy Linh cho biết, Ngân hàng Nhà nước kiên trì cơ chế điều hành linh hoạt, có can thiệp khi cần thiết để tránh tạo sốc cho thị trường. Kết quả, “tỷ giá cuối năm chỉ tăng 3,19% so với năm 2024 dù chịu sức ép lớn từ chênh lệch lãi suất quốc tế và biến động tâm lý”, cho thấy định hướng điều hành đã đúng và kịp thời.

Bà Nguyễn Thùy Linh, Phó trưởng phòng Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước).Ảnh: Nam Nguyễn

Tín dụng tăng 18,55% trong năm 2025, mức được bà Nguyễn Thùy Linh đánh giá là “tích cực trong bối cảnh phục hồi còn mong manh”, nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc trọng tâm: vốn được ưu tiên cho các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thiết yếu, tránh chảy vào khu vực rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống.

Nhìn về năm 2026, bà Linh cảnh báo, đây sẽ là năm nhiều thách thức hơn so với 2025. Dư địa hạ lãi suất gần như không còn, trong khi cầu vốn cho sản xuất - tiêu dùng được kỳ vọng tăng mạnh theo mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Áp lực tỷ giá vẫn lớn do diễn biến khó lường từ bên ngoài và thanh khoản hệ thống có thể tiếp tục căng vào những thời điểm mùa vụ.

Chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục kiên định với mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô, nhưng vẫn chủ động hỗ trợ tăng trưởng trong khả năng cho phép của hệ thống,” bà Linh khẳng định.

Những nhận định từ Cục Thống kê, Cục Quản lý giá và Ngân hàng Nhà nước cho thấy một điểm chung: Việt Nam đã đi qua năm 2025 với mặt bằng giá được giữ ổn định trong một môi trường kinh tế đầy biến động. Nhưng bước sang năm 2026, không gian điều hành giá, tiền tệ và thị trường sẽ không còn rộng như trước. Các yếu tố nhạy cảm như xăng dầu chuẩn bị chuyển sang cơ chế doanh nghiệp tự quyết định giá, dịch vụ công tiếp tục điều chỉnh theo lộ trình, vật liệu xây dựng chịu sức ép từ giải ngân đầu tư công… đều có thể tạo rung lắc lên CPI bất cứ lúc nào.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu đặt ra không chỉ là “giữ giá”, mà là nâng chất lượng điều hành. Cơ quan quản lý phải dự báo sát hơn, kiểm soát giá quyết liệt hơn và chủ động phản ứng chính sách trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế. Như bà Vũ Hương Trà nhấn mạnh, chỉ một biến động nhỏ trong giá xăng dầu cũng có thể tạo sức ép lan tỏa lên mặt bằng giá, đòi hỏi công tác hậu kiểm, minh bạch chi phí và giám sát thị trường phải được thực hiện chặt chẽ hơn để giữ ổn định tâm lý tiêu dùng.

Có thể nói, nếu năm 2025 là năm củng cố nền tảng ổn định, năm 2026 sẽ là phép thử cho khả năng phối hợp chính sách ở mức sâu hơn, giữa tài khóa, tiền tệ và quản lý giá. Giữ được sự cân bằng này không chỉ giúp kiểm soát lạm phát trong vùng mục tiêu, mà còn tạo dư địa cho tăng trưởng trong năm đầu của kế hoạch kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030.

Có thể bạn quan tâm

Thiên Kim