Điệu Ta lêu - Ca chôi và những câu chuyện của người Hrê ở Bùi Hui

Các cô gái Hrê múa trong trang phục truyền thống. (Ảnh: Minh Thu)

Từ bản làng đến bản sắc du lịch

Chiều cuối tuần ở thảo nguyên Bùi Hui, bà Phạm Thị Lài (72 tuổi), một cư dân trong thôn, tự hào ngân lên những làn điệu Ta lêu - Ca chôi mượt mà: "Nghe ca chôi, ca chôi với mọi người, Ca chôi với anh em / Đêm nay tại nhà mẹ Nga, đầu ra mẹ Đây, tại palâi mẹ Nó / Rộn ràng nghe tiếng cười vui, rạng ngời niềm vui sướng / Chúng ta được vui mừng, cùng bên nhau…"

Theo bà Lài, Ta lêu là những điệu dân ca theo bài, còn Ca chôi là những khúc hát giao duyên giữa nam - nữ, hoặc giữa các nhóm nam - nữ với nhau theo cách hát ứng tác lời tại chỗ. Ở Bùi Hui, hát Ta lêu và Ca chôi luôn đi liền với nhau, không thể tách rời.

Bà Phạm Thị Lài biểu diễn các làn điệu Ta lêu, Ca chôi giữa thảo nguyên Bùi Hui. (Ảnh: Như Đồng)

Bà Phạm Thị Lài đang chơi nhạc cụ chinh kala (chiêng tre) của người Hrê. (Ảnh: Như Đồng)

"Ngay từ nhỏ, những giai điệu Ta lêu - Ca chôi như tiếng lòng của người H'rê đã ngấm vào máu xương tôi. Dù biểu diễn ở đâu, tôi cũng chỉ là đang hát lên tâm sự của người H'rê, thể hiện tình yêu của con người với quê hương", bà Lài thổ lộ.

Là một dân tộc bản địa ở vùng Trường Sơn, sự hình thành và phát triển của cộng đồng người Hrê gắn liền với quá trình bồi đắp các giá trị văn hóa, phong tục tập quán và nghệ thuật truyền thống nơi này. Trong đó, hát Ta lêu - Ca chôi đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của họ. Từ khi thảo nguyên Bùi Hui được nhiều du khách tìm đến, bà Lài rất vui mừng vì có thêm nhiều dịp để chia sẻ bản sắc của dân tộc mình.

Phụ nữ Hre cùng nhau làm bánh trong lễ hội . (Ảnh: Như Đồng)

Cô gái Hre. (Ảnh: Minh Thu)

Người Hrê sống giữa đại ngàn, nên từ lâu họ đã coi rừng là nguồn sống. Những ngày thời tiết thuận lợi, người dân vào rừng hái mây bán để kiếm thêm thu nhập trang trải cuộc sống. Do đó, họ hiểu rằng để có những mùa thu hái tiếp theo, trước hết phải biết giữ rừng.

Tại xã Đặng Thùy Trâm, các tổ cộng đồng quản lý và bảo vệ rừng đã được thành lập. Ông Phạm Văn Hái, thành viên Tổ cộng đồng Bùi Hui, chia sẻ: "Rừng đã nuôi sống bao thế hệ con người nơi đây, bảo vệ rừng chính là bảo vệ nguồn sống của chính mình. Tôi hy vọng khi du lịch phát triển, người dân sẽ có thêm công việc mới như hỗ trợ du khách khám phá rừng, giới thiệu các sản vật và văn hóa Hrê".

Thưởng thức rượu cần của người Hrê. (Ảnh: Minh Thu)

Những cô gái ở Hre biểu diễn văn nghệ trong Lễ hội thảo nguyên thu hút hàng trăm khách du lịch. (Ảnh: Minh Thu)

Mới đây, lãnh đạo xã Đặng Thùy Trâm đã phối hợp với các đơn vị khảo sát tuyến trekking khu vực rừng Kon Ken dài hơn 5km, với kỳ vọng mở ra tuyến trekking 2 ngày 1 đêm dành cho du khách ưa khám phá. "Nếu thành công, sản phẩm du lịch mới này sẽ tạo thêm sinh kế, giúp người dân tăng thu nhập", ông Nguyễn Văn, Phó Chủ tịch UBND xã Đặng Thùy Trâm, bày tỏ.

Mang sản vật địa phương đến với du khách

Trong vài năm gần đây, Bùi Hui nổi lên như một điểm cắm trại được ưa chuộng. Ngoài dịch vụ cho thuê lều và ăn uống nở rộ, bà con nơi đây còn có cơ hội tiêu thụ các mặt hàng nông sản địa phương.

Giữa biển mây, bình minh hay hoàng hôn đều là một khoảng khắc mà mọi người muốn lưu dấu. (Ảnh: Minh Thu)

Một khoảng khắc đẹp ở Bùi Hui. (Ảnh: Minh Thu)

Anh Trần Thanh Hưng, Giám đốc Hợp tác xã cộng đồng Bùi Hui (Hưng Bùi Hui Camping), cho biết: "Trong mỗi hoạt động hướng dẫn du khách, chúng tôi đều lồng ghép câu chuyện văn hóa địa phương như một chỉ dẫn độc đáo. Bên cạnh đó, những người làm du lịch luôn cùng nhau giữ gìn vệ sinh môi trường, để khách đến vì yêu mà sẽ quay trở lại vào lần sau".

Bà con trong thôn cũng nhanh nhạy thích ứng với các hoạt động dịch vụ du lịch, cùng nhau tổ chức các gian hàng ẩm thực, quầy trưng bày để giới thiệu sản phẩm OCOP và sản vật địa phương đến du khách.

Song, điều đọng lại với những người đặt chân đến Bùi Hui có lẽ chính là sự đón tiếp thân tình, nồng hậu và chân chất của người dân. "Chúng tôi cảm thấy như được ở trong chính làng quê mình, bên cạnh những người thân khi đến thăm Bùi Hui", chị Ngọc Hương, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ.

Xã Đặng Thùy Trâm định hướng phát triển du lịch từ những giá trị cốt lõi của thiên nhiên, văn hóa và con người. (Ảnh: Minh Thu)

Về phía chính quyền, hai năm trở lại đây, địa phương đã liên tục tổ chức Lễ hội thảo nguyên như một cách giới thiệu điểm đến với du khách mới. Lễ hội diễn ra với nhiều hoạt động hấp dẫn như Chợ mây Bùi Hui, Bếp lửa giữa mây, đồng thời góp phần thắt chặt thêm tình đoàn kết giữa bà con các buôn làng trong xã.

Và cứ thế, bằng sự chân thành và bản sắc vốn có, những câu chuyện của người Hrê đang được kể tiếp và lan xa.