Điều tiết hạ mực nước để vận hành an toàn các hồ đập

T

Nhà dân bị ngập tập trung ở phường Hàm Rồng và các xã Kim Tân, Nông Cống, Hoạt Giang… Ảnh: Hoa Mai/TTXVN

Chủ động vận hành, điều tiết an toàn

Trong đợt mưa lớn kéo dài từ ngày 13/9 đến 19/9, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Sông Chu tập trung bảo đảm an toàn hệ thống công trình thủy lợi và tiêu thoát nước. Công ty đang quản lý, khai thác hệ thống công trình trên địa bàn 89 xã, phường, gồm các hệ thống thủy nông Bái Thượng, Sông Mực, Yên Mỹ, 79 hồ đập lớn, vừa và nhỏ cùng 210 trạm bơm với 501 máy bơm các loại. Quy mô công trình lớn, trải rộng khiến yêu cầu vận hành phải được thực hiện liên tục, bám sát diễn biến mưa và lượng nước về từng khu vực.

Chiều 19/9, công ty ban hành Thông báo số 1419/SC-TB về vận hành, điều tiết hồ Yên Mỹ. Theo đó, từ 19 giờ 30 cùng ngày, hồ bắt đầu điều tiết với lưu lượng từ 80 - 120 m3/giây, nhằm hạ mực nước hồ khoảng 50 cm so với thời điểm bắt đầu vận hành.

Lưu lượng điều tiết có thể được điều chỉnh tăng hoặc giảm tùy diễn biến mưa và lượng nước về hồ. Sau khi khu vực hạ du hết ngập, công ty tiếp tục điều tiết để đưa mực nước hồ về mức theo quy định.

Cùng với việc xây dựng phương án vận hành, công ty chú trọng thông tin sớm để chính quyền và người dân vùng hạ du chủ động ứng phó.

Ông Khương Bá Luận, Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Sông Chu, cho biết, ngay sau khi ban hành thông báo điều tiết hồ Yên Mỹ, công ty sẽ chỉ đạo các đơn vị liên quan thông tin trên hệ thống loa truyền thanh để người dân trong khu vực biết, chủ động phòng tránh.

Công ty đồng thời có văn bản gửi các địa phương vùng hạ du, đề nghị chính quyền nắm chắc phương án điều tiết, thông tin đến nhân dân và chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn người, tài sản trong trường hợp lưu lượng điều tiết được điều chỉnh theo diễn biến thực tế.

“Chúng tôi xác định khi vận hành hồ, việc thông tin phải đi trước một bước để địa phương và người dân có thời gian chuẩn bị. Công ty sẽ thường xuyên cập nhật tình hình mưa, lượng nước về hồ để điều chỉnh lưu lượng điều tiết phù hợp, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong suốt quá trình vận hành”, ông Khương Bá Luận cho biết.

Theo ông Khương Bá Luận, từ ngày 13/9 đến ngày 19/9, công ty tổ chức các đoàn trực tiếp kiểm tra công tác vận hành, điều tiết tại các hồ, đập; đồng thời động viên cán bộ, công nhân đang làm nhiệm vụ tại các công trình. Các đơn vị được yêu cầu duy trì trực 24/24 giờ, thường xuyên kiểm tra, quan trắc công trình, rà soát vật tư, thiết bị và sẵn sàng xử lý các tình huống bất thường theo phương châm “4 tại chỗ”.

Ngay khi có dự báo mưa lớn, công ty chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tổ chức trực 24/24 giờ, tăng cường kiểm tra, quan trắc tại các hồ, đập, cống tiêu và đập ngăn trên kênh tiêu; đồng thời rà soát, bổ sung vật tư, phương tiện phòng, chống thiên tai tại các công trình trọng yếu. Các công trình được vận hành theo đúng quy trình, đồng thời chủ động xử lý những tình huống phát sinh theo phương châm “4 tại chỗ”.

Theo ông Khương Bá Luận, trong những ngày mưa lớn, công ty chủ động vận hành các cống tiêu vùng triều, đóng điện các trạm bơm tiêu để phục vụ tiêu thoát nước trước, trong và sau lũ. Đến ngày 19/9, công ty đang vận hành 11 cống tiêu và 38 trạm bơm.

Cùng với vận hành công trình, các lực lượng được phân công thường xuyên kiểm tra thực địa, theo dõi mực nước và tình trạng an toàn công trình để kịp thời điều chỉnh phương án khi diễn biến thời tiết, thủy văn thay đổi.

Đối với các hồ chứa, công ty vừa thực hiện đúng quy trình vận hành, vừa chủ động theo dõi diễn biến nguồn nước để có phương án điều tiết phù hợp. Tại hồ Yên Mỹ, sau nhiều ngày mưa lớn, mực nước hồ đã lên cao. Trong thời gian trước đó, hồ chưa phải xả lũ và vẫn thực hiện nhiệm vụ cắt, giảm lũ cho hạ du, góp phần hạn chế nguy cơ ngập lụt. Tuy nhiên, khi mực nước hồ tiếp tục ở mức cao, trong khi lượng nước từ thượng nguồn được dự báo còn tăng, Công ty đã chủ động xây dựng phương án điều tiết nhằm hạ thấp mực nước hồ, giảm áp lực cho công trình.

Nhiều lĩnh vực chịu thiệt hại

Theo thống kê sơ bộ của Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Thanh Hóa, đến 17 giờ ngày 19/9, mưa lớn kéo dài đã gây ảnh hưởng đến nhiều khu dân cư, công trình giao thông, thủy lợi và sản xuất trên địa bàn tỉnh.



Tỉnh Thanh Hoá đang gấp rút đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, dự án khắc phục hậu quả thiên tai xảy ra trong năm 2025, nhất là những tuyến đê, kè xung yếu. Ảnh: Hoa Mai/TTXVN

Tại các khu dân cư, mưa lớn gây ngập cục bộ tại 24 xã, phường, ảnh hưởng 4.142 hộ với 16.111 người. Đến nay, 2.907 hộ với gần 12.000 người đã trở lại sinh hoạt bình thường; còn 1.235 hộ với 4.113 người vẫn bị ảnh hưởng. Tỉnh còn 8.433 hộ có nhà bị ngập. Mưa lớn và sạt lở làm 5 nhà bị sập, đổ và 50 nhà bị ảnh hưởng do sạt lở đất, đá lăn, không gây thiệt hại về người.

Tại thời điểm cao nhất, các địa phương đã chủ động sơ tán 2.279 hộ với 8.223 người đến nơi an toàn. Đến nay, 890 hộ với 3.176 người đã trở về nhà; 1.389 hộ với 5.047 người vẫn đang ở nơi sơ tán và được bảo đảm lương thực, nhu yếu phẩm thiết yếu. Tại những khu vực có nguy cơ sạt lở đất, chính quyền địa phương đã di dời 40 hộ với 179 người đến nơi an toàn.

Sản xuất nông nghiệp chịu ảnh hưởng đáng kể với tổng diện tích bị ngập khoảng 7.805 ha, gồm 4.669 ha lúa, 1.830 ha rau màu và 1.306 ha mía. Ngoài ra, 3.451 ha diện tích nuôi thủy sản bị tràn, vỡ; 32 ha muối bị hư hỏng. Mưa lớn cũng làm chết 11.802 gia cầm và 54 con lợn.

Trên các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ, tỉnh ghi nhận 353 vị trí sạt lở taluy dương với tổng khối lượng khoảng 64.083 m3; 23 vị trí sạt taluy âm với tổng chiều dài 330 m. Hiện còn một số điểm ngập gây ách tắc giao thông; các đơn vị quản lý đường bộ đã tổ chức rào chắn, cắm biển cảnh báo, bố trí máy móc, vật tư để khắc phục.

Hệ thống thủy lợi cũng ghi nhận nhiều sự cố, trong đó bờ tả kênh tiêu T2 tại xã Tống Sơn bị vỡ dài 35 m; tường hậu bể xả trạm bơm Hà Yên 1 bị sập dài 18 m; 231 m kênh mương nội đồng bị hư hỏng. Ba đập dâng bị hư hỏng, cuốn trôi; một hồ bị hư hỏng tràn xả lũ và một cống bị xói lở. Hai vị trí sạt mái đê hữu Cầu Chày tại xã Thiệu Hóa và xã Xuân Tín đã được xử lý bước đầu theo phương châm “4 tại chỗ”, bảo đảm an toàn công trình.

Đến 15 giờ ngày 19/9, các công ty khai thác công trình thủy lợi trong tỉnh đang vận hành 64 trạm bơm với 265 máy bơm và 26 cống tiêu. Các địa phương, đơn vị tiếp tục theo dõi diễn biến mưa lũ, tổ chức tiêu úng, xử lý các điểm sạt lở, khắc phục giao thông và bảo đảm an toàn cho người dân tại những khu vực còn ngập sâu, có nguy cơ sạt lở.