Định giá công nghệ để biến tài sản vô hình thành đòn bẩy vốn cho doanh nghiệp

Rào cản thế chấp ngăn khởi nghiệp công nghệ

Theo báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo Toàn cầu (GII) năm 2026 do Tổ chức Trí tuệ Thế giới (WIPO) công bố, Việt Nam hiện xếp thứ 43 trên tổng số 139 nền kinh tế. Thống kê từ Bộ Khoa học và Công nghệ cũng ghi nhận cả nước có hơn 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cùng 208 quỹ đầu tư khởi nghiệp đang hoạt động.

Ông Keeheon Cho - Giám đốc Điều hành Hiệp hội Định giá Hàn Quốc (KVA).

Những con số trên cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ tại Việt Nam đang tích lũy động lực phát triển rất lớn. Tuy nhiên, một nghịch lý lớn vẫn tồn tại: nhiều doanh nghiệp sở hữu giải pháp công nghệ tiên tiến, thuật toán AI hay mô hình dữ liệu tiềm năng lại gặp khó khăn khi gõ cửa ngân hàng để tìm vốn. Lý do xuất phát từ việc hệ thống tín dụng truyền thống vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào tài sản thế chấp hữu hình như bất động sản, nhà xưởng hoặc máy móc.

Tại hội nghị Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, ông Keeheon Cho - Giám đốc Điều hành Hiệp hội Định giá Hàn Quốc (KVA), chỉ ra rằng chuyển đổi số không đơn thuần là việc sở hữu công nghệ hiện đại.

“Dù có công nghệ tốt, nhưng nếu dòng vốn bị chặn tại ngân hàng vì thiếu tài sản thế chấp, quá trình chuyển đổi sẽ dừng lại ngay tại đó. Chuyển đổi số chỉ hoàn tất khi có hạ tầng biến công nghệ thành nguồn vốn”, ông Keeheon Cho nhận định.

Việc hoàn tất chuyển đổi số đòi hỏi ba yếu tố: dữ liệu, nhân tài và vốn công nghệ.

Theo ông Keeheon Cho, hiện tại, các chính sách dữ liệu và nguồn nhân lực của Việt Nam đã rất mạnh mẽ và đang ngày càng cải thiện. Tuy nhiên, yếu tố "vốn công nghệ" - tức khả năng biến công nghệ thành tài sản thế chấp hoặc cơ hội đầu tư - lại là khía cạnh ít được quan tâm nhất cho đến nay, mặc dù nó có thể mang tính quyết định.

“Việc thiếu một hệ thống thẩm định giá tiêu chuẩn và chuyên gia khiến các định chế tài chính không có cơ sở để trao niềm tin và đầu tư vào các tài sản vô hình”, ông Keeheon Cho nhận định.

Bài học của Hàn Quốc về biến công nghệ thành vốn

Nhìn lại lịch sử phát triển của Hàn Quốc, quốc gia này từng trải qua giai đoạn điểm nghẽn tương tự Việt Nam hiện nay. Để giải quyết rào cản tín dụng cho doanh nghiệp công nghệ, năm 1989, Chính phủ Hàn Quốc đã thành lập Tổng công ty Tài chính Công nghệ Hàn Quốc (KOTEC), sau đó là Cơ quan đánh giá tín dụng công nghệ (TCB - Tech Credit Bureau).

TCB tập trung đánh giá "sức mạnh công nghệ" của doanh nghiệp thay vì dựa vào tài sản thế chấp. Kết quả định giá của TCB sẽ là cơ sở để các tổ chức tài chính phát hành bảo lãnh vay vốn cho doanh nghiệp.

Về sau, hệ thống định giá ban đầu được tinh chỉnh và mở rộng sang nhiều lĩnh vực chuyên biệt như công nghệ thông tin (ICT), công nghệ sinh học (biotech) và sản xuất tiên tiến.

Nhờ hạ tầng tài chính công nghệ này, hàng ngàn doanh nghiệp công nghệ không có tài sản thế chấp tại Hàn Quốc đã tiếp cận được nguồn vốn vay để mở rộng sản xuất, tái đầu tư vào công nghệ, tạo đòn bẩy đưa Hàn Quốc trở thành cường quốc công nghệ thông tin và công nghiệp số toàn cầu.

Từ kinh nghiệm thực tiễn của Hàn Quốc, Hiệp hội Định giá Hàn Quốc (KVA) đã đưa ra đề xuất hợp tác cùng Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhằm triển khai ba sáng kiến chiến lược theo lộ trình từng bước.

Thứ nhất là xây dựng hệ thống định giá công nghệ chuẩn hóa. KVA đề xuất phối hợp phát triển mô hình định giá chuẩn hóa dành riêng cho công nghệ số và ICT, kết hợp đồng thời ba phương pháp thẩm định tài chính là phương pháp chi phí (Cost Approach), phương pháp thị trường (Market Approach) và phương pháp thu nhập (Income Approach). Đồng thời, KVA đề xuất xây dựng một cơ sở dữ liệu định giá dùng chung.

Thứ hai là đào tạo đội ngũ chuyên gia định giá chuyên sâu. Nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt lực lượng thẩm định viên tài sản vô hình tại Việt Nam, chương trình sẽ tổ chức các khóa đào tạo chuyên gia tài chính và định giá công nghệ với sự tham gia trực tiếp của các chuyên gia Hàn Quốc. Lực lượng này được kỳ vọng sẽ trở thành nhân sự nòng cốt cho các cơ quan định giá và sàn giao dịch công nghệ trong tương lai.

Thứ ba là thiết lập hạ tầng giao dịch công nghệ. Xây dựng sàn giao dịch công nghệ cùng nền tảng trực tuyến giúp kết nối các công nghệ đã được định giá với các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Dữ liệu giao dịch được tích lũy theo thời gian có thể tạo thêm cơ sở tham chiếu cho việc xác định giá tài sản trí tuệ, đồng thời tăng tính minh bạch của thị trường.

Việc triển khai các chương trình thí điểm về định giá công nghệ cùng Bộ Khoa học và Công nghệ được kỳ vọng sẽ giúp các startup AI và doanh nghiệp công nghệ số thiếu tài sản thế chấp hữu hình có thể vay vốn để phát triển dựa trên chính năng lực công nghệ của mình. Đồng thời, một hệ thống định giá đạt chuẩn quốc tế sẽ gia tăng niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài, thúc đẩy hoạt động xuất khẩu công nghệ và chuyển giao bản quyền.