Đình làng Đài trên đất Kẻ Nưa xưa

Đình làng Đài, xã Tân Ninh. Ảnh: Khắc Công

Theo tư liệu lịch sử: Năm 1632, với mong muốn được tỏ lòng yêu mến, tri ân sâu sắc nơi chôn nhau cắt rốn, ông Lê Khả Giáo, làm chức Kinh lược sứ chấn Sơn Nam về làng cho xây dựng ngôi đình tại làng Đài. Đình nằm ở thế sơn thủy hữu tình, phía trước hướng ra dòng sông Lê (Lãng Giang), phía sau hướng về dãy Ngàn Nưa hùng vĩ. Đình làng Đài được xây dựng khá khang trang, là nơi thờ Thành hoàng làng (quan nội hầu Lê Duy, con trai cụ Lê Duy Đàn - thủy tổ dòng họ Lê Bật). Theo sử sách, Lê Duy tên thật là Lê Duy Thúc, người làng Cổ Định, huyện Nông Cống (nay là xã Tân Ninh). Tại khoa thi năm Giáp Thìn (1304), dưới triều Vua Trần Anh Tông, hai con trai của cụ Lê Duy Đàn là Lê Duy Thúc, Lê Duy Xử và con rể là Lê Thân đều thi đỗ Thái học sinh (tức Tiến sĩ). Lê Duy làm quan trải qua 4 đời vua. Ông là vị quan thanh liêm, chính trực, được vua hết lòng tin cẩn. Tưởng nhớ công lao của ông đối với quê hương, đất nước, sau khi ông mất Nhân dân làng Cổ Định đã tôn ông là Thành hoàng làng và lập đền thờ ông.

Không chỉ có công xây dựng đình, năm 1632, ông Lê Khả Giáo đã cho mở phiên chợ độc đáo ngay trước cổng đình với hy vọng làm đa dạng, phong phú thêm văn hóa làng, xã, nêu cao tinh thần cố kết cộng đồng, hướng về nguồn cội. Chợ đình làng Đài mỗi năm chỉ mở một phiên vào ngày mùng hai Tết Nguyên đán. Hằng năm, cứ đến phiên chợ, người dân quanh vùng và du khách thập phương lại háo hức tham dự. Người đi chợ không mặc cả hay nói thách, đến chợ để du xuân, thăm hỏi, chúc nhau năm mới và mua lộc đầu năm (phổ biến nhất là muối và bánh đa gấc) với mong cầu may mắn. Với người dân nơi đây, việc tham dự phiên chợ không chỉ để mua bán hàng hóa mà còn để du xuân đón lộc, cầu may, mong cho gia đình năm mới an khang, thịnh vượng. Đình làng Đài và phiên chợ họp vào dịp đầu xuân từ lâu đã trở thành nét đẹp văn hóa, một phần ký ức trong tâm khảm mỗi người con đất Kẻ Nưa.

Ông Lê Bật Trác, chủ tịch hội đồng dòng họ Lê Bật xã Tân Ninh, cho biết: “Trải qua biến cố của lịch sử và thời gian, đình làng Đài trải qua nhiều biến động. Có thời điểm, ngôi đình chỉ còn nền móng cũ. Tuy nhiên, với tình yêu quê hương, trân trọng lịch sử - văn hóa của cha ông, phát huy truyền thống gia đình, dòng họ, năm 2007, được sự quan tâm, tạo điều kiện của chính quyền địa phương, gia đình ông Lê Bật Chính (hậu duệ của Hoàng giáp Lê Bật Tứ) cùng con cháu dòng họ đã chung tay góp sức trùng tu, tôn tạo lại ngôi đình. Đình được xây dựng theo kiến trúc truyền thống, bao gồm: nhà tiền đường 5 gian, hai tầng mái, hậu cung thiết kế theo hình tháp cao. Việc gìn giữ đình làng Đài cũng chính là giữ gìn một phần ký ức của người dân vùng đất Kẻ Nưa, để những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được phát huy trong đời sống hôm nay”.

Khắc Công

(Bài viết có sử dụng nguồn tư liệu dòng họ Lê xã Tân Ninh).