Vì sao người Trung Quốc xưa đặt tên cho con là Chó, Lợn?

Theo South China Morning Post (SCMP), bên cạnh tên chính thức, người Trung Quốc từ lâu còn có những biệt danh riêng. Một số tên gọi nghe khá kỳ lạ, thậm chí có phần khó nghe đối với người hiện đại, nhưng lại xuất phát từ mong muốn bảo vệ con cái của cha mẹ.

Tập tục đặt biệt danh khiêm nhường cho trẻ xuất hiện từ thời cổ đại, trong bối cảnh y học còn hạn chế và trẻ nhỏ phải đối mặt với nhiều nguy cơ bệnh tật. Một số gia đình tin rằng tên gọi càng bình dân, thậm chí càng thô mộc, thì trẻ càng ít bị những thế lực siêu nhiên chú ý và có cơ hội lớn lên bình an.

Vì vậy, nhiều gia đình, từ thường dân đến hoàng tộc, lựa chọn tên gọi liên quan đến các loài vật, với mong muốn con cái có sức sống bền bỉ. Những cái tên được nhắc đến trong bài báo gồm gou sheng, nghĩa là thức ăn thừa của chó; gou dan, nghĩa là chó và trứng; gou shi, nghĩa là phân chó; và zhu wa, nghĩa là lợn con.

Ngày xưa ở Trung Quốc, cha mẹ thường đặt cho con những biệt danh thô mộc như “Lợn” hay “Chó” với mong muốn bảo vệ trẻ khỏi các linh hồn ma quỷ. Ảnh: Shutterstock

Nhà văn Âu Dương Tu thời Bắc Tống (960-1127) cũng đề cập đến tập tục này trong tác phẩm Dao Shan Qing Hua. Theo bài báo, những gia đình mong con dễ nuôi thường lựa chọn các tên gọi khiêm nhường.

Ngoài tên các loài vật, một số cha mẹ còn đặt biệt danh cho con theo những vật cứng như đá, búa sắt, cột sắt hoặc ổ khóa. Những tên gọi này thể hiện mong muốn trẻ khỏe mạnh, cứng cáp, có thể vượt qua bệnh tật và những điều không may.

Tập tục ấy cũng gắn với một số nhân vật nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc. Hán Vũ Đế, vị hoàng đế nhà Tây Hán, có biệt danh Zhi, nghĩa là lợn trong tiếng Hán cổ. Nhà văn, nhà ngoại giao Tư Mã Tương Như có biệt danh Quan Zi, nghĩa là con của chó; nhà sử học Phạm Diệp được gọi là Zhuan Er, nghĩa là viên gạch.

Tân Khí Tật, nhà thơ kiêm tướng lĩnh thời Nam Tống (1127-1279), từng đặt biệt danh cho con trai là Tie Zhu, nghĩa là cột sắt. Trong khi đó, Chu Nguyên Chương, hoàng đế khai quốc nhà Minh (1368-1644), có biệt danh Chong Ba, gắn với việc ông là người con thứ tám trong gia đình.

Ngày nay, theo SCMP, tập tục đặt biệt danh khiêm nhường cho trẻ đã ít phổ biến hơn nhờ những tiến bộ của y học. Tuy nhiên, cách gọi này vẫn còn tồn tại ở một số nơi, đặc biệt tại các vùng nông thôn Trung Quốc.

Một phụ nữ họ Zhang, sinh vào thập niên 1980 tại tỉnh Thiểm Tây, miền Tây Bắc Trung Quốc, từng chia sẻ trên mạng xã hội rằng biệt danh của cô là Gou Dan, nghĩa là chó và trứng.

Cô kể rằng khi mẹ đến thăm mình tại trường đại học và gọi biệt danh ấy trước mặt những người bạn cùng phòng, mọi người không nhịn được cười. Zhang cảm thấy xấu hổ và sau đó đề nghị mẹ không gọi mình bằng cái tên này ở bên ngoài.

Tuy vậy, cha mẹ cô vẫn muốn giữ cách gọi quen thuộc ấy. Theo lời Zhang, khi cô mới vài tháng tuổi, cô từng mắc bệnh nặng và suýt không qua khỏi. Vì thế, gia đình tin rằng biệt danh này mang ý nghĩa cầu mong con gái được bình an.

Năm 2024, bộ phim truyền hình hài Gou Sheng Running Quickly, kể về hành trình trưởng thành của một đứa trẻ mồ côi mang biệt danh Gou Sheng, cũng khiến tập tục đặt tên này được chú ý trở lại và tạo ra nhiều cuộc thảo luận trên mạng xã hội.

Một người dùng mạng cho rằng những biệt danh khiêm nhường chứa đựng lời chúc phúc chân thành của cha mẹ và nên được gìn giữ như một phần của truyền thống văn hóa.

Một người khác kể rằng người chú ngoài 70 tuổi của mình có biệt danh Ye Hu, nghĩa là chiếc bô đi vệ sinh. Các thành viên trong gia đình đều gọi ông bằng cái tên ấy, đến mức người này thậm chí không biết tên thật của chú mình.

Dù những biệt danh như “Chó” hay “Lợn” có thể khiến người hiện đại ngạc nhiên, tập tục này phản ánh mong muốn của các thế hệ cha mẹ Trung Quốc xưa: con cái được khỏe mạnh, bình an và lớn lên trong một thời kỳ còn nhiều bất trắc.