Định vị 21 năm giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản

Ông Mori Takero, Tổng Lãnh sự Nhật Bản tại Đà Nẵng nhìn nhận, 21 năm tổ chức hoạt động giao lưu văn hóa cũng là 21 năm các địa phương của Nhật Bản và Hội An thực hiện một hành trình đặc sắc, vừa tăng cường các cơ hội ngoại giao hữu nghị, vừa nâng tầm những giá trị văn hóa dân tộc và nhân dân hai nước.

Quảng bá những giá trị sống

Bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng đánh giá: “Hội An từng là thương cảng quốc tế sầm uất, là biểu tượng đặc sắc về giao thoa văn hóa Đông - Tây, khởi nguồn cho mối quan hệ giao lưu, hợp tác giữa Việt Nam - Nhật Bản, được vun đắp theo thời gian qua những câu chuyện lịch sử như Công nữ Ngọc Hoa và thương nhân Araki Sotaro…

Không gian văn hóa Việt - Nhật luôn hiện hữu trong cuộc sống thường ngày

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, những câu chuyện ấy vẫn được trân trọng giữ gìn, kết nối quá khứ với hiện tại, truyền cảm hứng cho chúng ta tiếp tục vun đắp, làm sâu sắc hơn nữa tình cảm hữu nghị bền chặt giữa nhân dân hai nước.

Những ngày hội giao lưu văn hóa Hội An - Nhật Bản được tổ chức nhiều năm qua càng làm nổi bật vai trò của nhịp cầu kết nối ấy, từ cuộc sống truyền thống đến các hoạt động văn hóa, nghệ thuật sáng tạo đương đại”.

Nhìn nhận sâu hơn về vấn đề này, ông Trần Ánh, cựu Bí thư Thành ủy Hội An phân tích, có thể trước đây, khi những người Nhật Bản đến vùng đất này theo chủ trương mở cửa giao thương của các chúa Nguyễn, họ chỉ muốn xây dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi, đem nguồn lợi ích về đất nước mình.

Nhưng rồi qua thời gian, mến tình luyến cảnh, họ đã xây dựng những công trình, kế hoạch làm ăn, cùng người Việt vun đắp những cơ hội cải thiện cuộc đời tốt hơn. Dấu ấn văn hóa xã hội từ đất nước Phù Tang, theo đó in đậm ở đô thị Hội An này, như lời hứa cam kết bên nhau dài lâu.

Những thành quả đó đã góp phần hình thành một vùng đất mang sức sống riêng, với nếp sinh hoạt và tinh thần cộng đồng khác biệt, kết tinh thành một không gian văn hóa độc đáo tại Hội An, được trân trọng gìn giữ và bồi đắp, trở thành những giá trị sống bền vững cho đến hôm nay.

Theo Ban quản lý đô thị cổ Hội An, những góc nhìn này phản ảnh chân thực thực tiễn đã diễn ra ở vùng đất này trong nhiều năm qua, với những bước đổi thay thăng trầm của lịch sử.

Châu Ấn Thuyền là nét lưu kí đặc sắc về văn hóa Nhật Bản tại Hội An

Sự hiện diện của người Nhật Bản đã tạo nên vóc dáng ban đầu của phố Hội, với những dãy phố thương mại “trước cửa hiệu sau nhà kho”, mang một dáng dấp công trình đặc biệt.

Khi cộng đồng người Hoa đến cư trú sau thời điểm người Nhật rời đi do biến động thời cuộc, không gian kiến trúc và đời sống sinh hoạt tại Hội An cũng dần thay đổi, nhiều ngôi nhà được sắp xếp, bài trí lại theo hướng tiện lợi và phù hợp hơn với nhu cầu sinh hoạt.

Về sau, khi người Việt giữ vai trò chủ thể toàn diện, mỗi con phố nơi đây lại mang thêm một dáng dấp mới; cùng với đó, nếp sống, tập quán và nhận thức của cộng đồng cư dân tại Hội An dần định hình trên nền tảng giao thoa của ba dòng văn hóa khác biệt.

Lịch sử giao thoa ấy, vẫn in đậm màu sắc sơ khai từ văn hóa Nhật Bản, và qua mỗi lần tương tác giao lưu lại càng biểu hiện sắc thái độc đáo hơn, từ đó tạo nên những ấn tượng hấp dẫn về một đô thị Việt nhưng rất gần với tâm tình con người đất nước Mặt trời mọc.

Trong không gian đó, cộng đồng vẫn sống, sinh hoạt, và cập nhật nhu cầu, giá trị sống.

Tiếp tục hành trình bền vững!

Theo ông Mori Takero, 21 kì giao lưu văn hóa là 21 lần những người bạn Nhật Bản quay lại Hội An, mỗi lần lại cập nhật hương sắc, nhu cầu mới của người dân phố Hội; và cũng là 21 lần người dân Hội An nhìn thấy những giá trị bền vững trong tình hữu nghị.

Những vũ điệu tập thể dân gian, những sản phẩm trưng bày từ văn hóa Nhật Bản - Việt Nam đều thắm đượm tinh thần kết nối và tương hỗ.

Ông Võ Phùng, một trong những người tham gia quản lí, tôn tạo văn hóa Hội An nhìn nhận, từ chiếc đèn lồng phố Hội dựa trên kĩ thuật dùng giấy của người Nhật Bản, cho đến những họa tiết trên thân thuyền du ngoạn sông Hoài, hình ảnh văn hóa xa xưa của người Nhật Bản vẫn tồn tại.

Thế hệ trẻ tiếp tục kết nối tinh thần giao lưu văn hóa Việt - Nhật

Đến nay, những chi tiết ấy được biểu đạt rõ nét hơn, được số hóa bằng công nghệ in ấn sắc sảo hơn, nhưng chưa bao giờ phai nhạt đi màu thuốc nước tự nhiên mà người Nhật Bản ưa thích.

Những tác phẩm gấp giấy origami tinh tế, hay nét bút lông Kanji trên những chiếc dù duyên dáng, đang tiếp tục được những người bạn Nhật thể hiện. Đổi lại, những con người Hội An hôm nay vẫn bền bỉ giữ gìn câu chuyện về Châu Ấn thuyền từng cập bến, Lai Viễn Kiều bền vững và cả những ngôi mộ thương nhân được chăm sóc chu đáo.

Người Hội An hiện đại đưa nhiều kĩ nghệ mới của thời đại số hóa vào hoạt động ở phố Hội, bằng tinh thần tôn trọng quá khứ, với những con phố không động cơ xe, không ồn ào náo nhiệt và trân trọng những hình ảnh họa tiết vỉa hè.

Theo bà Nguyễn Thị Anh Thi, tinh thần kết nối văn hóa ấy, hiện nay đã được xác định rõ hơn, khi không gian di sản văn hóa Hội An thuộc về TP. Đà Nẵng, địa phương cầu thị sức mạnh phát triển hội nhập từ du lịch.

Bước chân du khách, nhất là du khách Nhật Bản, sẽ đòi hỏi các quy trình quản lí trật tự xã hội và hưởng thụ văn hóa ở đô thị cổ này phải ngày càng chặt chẽ, tinh tế hơn.

Những sự kiện giao lưu, đối thoại văn hóa, cập nhật những hướng đổi mới trong tư duy quản lí, rồi đây sẽ được địa phương quan tâm tổ chức nhiều hơn và chắc chắn sẽ đảm bảo những yêu cầu chân xác hơn.

Đời sống văn hóa, giao tiếp của con người Hội An bao đời qua sẽ được bổ sung, cập nhật thêm nhiều yếu tố, sắc thái mới, phù hợp với cuộc sống, các thế hệ trẻ, nhưng sẽ không tách rời những giá trị vốn có, mà các chương trình giao lưu văn hóa chính là điểm nhấn nhắc nhở và lưu kí không ngừng.

HÒA XUÂN