Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TPHCM là hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57

Giá trị cốt lõi của đề án chính là "bộ não đổi mới sáng tạo"

Đề án Đô thị KHCN Bắc TPHCM được triển khai tại khu vực Bình Dương, trong đó tòa nhà Trung tâm hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) sẽ được chuyển đổi công năng thành tòa nhà KHCN. Điểm khác biệt căn bản và là giá trị cốt lõi của đề án chính là cách tiếp cận đặt "bộ não đổi mới sáng tạo" ngay trong vùng sản xuất công nghệ cao (CNC). Việc đặt không gian nghiên cứu liền kề không gian sản xuất giúp rút ngắn tối đa chu trình từ nghiên cứu - phát triển đến thương mại hóa, tạo ra sự khác biệt so với các mô hình tách rời truyền thống vốn bộc lộ nhiều hạn chế trong việc tạo giá trị gia tăng.

Đô thị KHCN Bắc TPHCM sẽ có nhiều "hạ tầng cứng" và "hạ tầng mềm" để thúc đẩy sáng tạo, đổi mới. Vùng lõi tập trung tại phường Bình Dương với quy mô khoảng 103ha, cùng 220ha cơ sở vật chất nghiên cứu phát triển, sản xuất CNC thử nghiệm quy mô nhỏ tạo thành vùng lõi đầu não đổi mới sáng tạo tập trung, giữ vai trò là điểm khởi phát mang tính chiến lược của toàn bộ hệ sinh thái. Trung tâm đang được triển khai theo từng giai đoạn, từng bước hình thành không gian hội tụ các hoạt động KHCN, giáo dục - đào tạo và đổi mới sáng tạo, qua đó đóng vai trò dẫn dắt và lan tỏa cho toàn bộ Đô thị KHCN Bắc TPHCM. Sự kết nối hữu cơ từ vùng lõi này lan tỏa ra vành đai sản xuất CNC, nơi quy tụ các Khu công nghiệp KHCN quy mô lớn như Bình Dương Riverside, Lai Hưng, Cây Trường và VSIP III nhằm hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu thông qua sản xuất đại trà.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh phát biểu

Để kích hoạt nhanh chóng toàn bộ hệ sinh thái, đề án chú trọng vào các dự án hạt nhân đóng vai trò dẫn dắt dòng chảy tri thức và công nghệ. Các dự án này bao gồm Khuôn viên Đổi mới sáng tạo Sài Gòn (Saigon Innovation Campus) quy mô 100ha, Khu Công nghệ số tập trung Bình Dương 15ha và Khu phức hợp KHCN rộng 20ha. Đặc biệt, Trung tâm hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) sẽ được chuyển đổi thành Tòa nhà KHCN, cho phép đưa các thiết chế khoa học vào khai thác ngay để sử dụng hiệu quả tài sản công theo chuẩn mực quốc tế. Hệ sinh thái này được hậu thuẫn bởi mạng lưới đối tác học thuật quốc tế uy tín như A*STAR ARTC (Singapore), Viện Fraunhofer ENAS (Đức), Đại học Quốc gia Singapore và các đơn vị nòng cốt trong nước như Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Việt Đức.

Về hiệu quả kinh tế - xã hội, đề án hướng tới xây dựng một đô thị KHCN đáng sống, lấy con người và nhân tài làm trung tâm. Với hệ thống hơn 2 triệu cây xanh và các công trình đạt tiêu chuẩn xanh như LEED, EDGE, khu vực này sẽ trở thành hình mẫu cho phát triển bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Đây sẽ là không gian nuôi dưỡng tinh thần khoa học cho các thế hệ tương lai thông qua hệ thống giáo dục STEM/STEAM và các thiết chế văn hóa như Trung tâm Khám phá khoa học, bảo tàng công nghệ.

Triển khai đề án, Tập đoàn Becamex đề xuất được giao vai trò nhà đầu tư chiến lược, cùng với các đối tác chiến lược uy tín trong và ngoài nước như: Sembcorp (Liên doanh VSIP), Tokyu Group (Liên doanh Becamex Tokyu), Warburg Pincus (Liên doanh BWID), nhằm bảo đảm năng lực triển khai, chuẩn mực vận hành và khả năng kết nối nguồn lực toàn cầu.

Trên nền tảng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023 và Nghị quyết số 260/2025, đề án đề xuất mô hình quản lý "một cửa" và áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Đây là môi trường lý tưởng để thử nghiệm các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn và thiết bị bay không người lái trước khi nhân rộng.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Becamex cho biết, việc hình thành Đô thị KHCN Bắc TPHCM được xác định là một chiến lược phát triển mang tầm nhìn quốc gia, hình thành trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa UBND TPHCM và Tập đoàn Becamex. Mô hình này tạo ra không gian và cơ hội để các ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cùng cộng hưởng nguồn lực, thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, lấy KHCN và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm cho phát triển trong giai đoạn mới.

Phối cảnh Đô thị KHCN Bắc TPHCM

Còn ông Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển TPHCM, cho rằng với quy mô, dân số và diện tích tự nhiên khá lớn, cùng các điều kiện về hạ tầng sẵn có, việc phân công chức năng trong một đô thị lớn như TPHCM phù hợp với xu thế. Cụ thể, phía Bắc được chọn để đột phá phát triển KHCN, đáp ứng đúng với mong muốn, kỳ vọng của Đảng bộ và Nhân dân TPHCM, thể hiện qua Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TPHCM nhiệm kỳ I.

Ông Châu Văn Tấn - sống ở khu vực Trung tâm hành chính Bình Dương cũ, rất vui mừng khi biết tin khu vực mình ở sẽ chuyển sang Đô thị KHCN. Theo ông Tấn, việc sử dụng hạ tầng sẵn có của Trung tâm Bình Dương cũ để phát triển Đô thị KHCN là một ý tưởng quá hay mà phù hợp xu thế thời đại, tầm nhìn chiến lược của một siêu đô thị như TPHCM, tránh được sự lãng phí.

Tận dụng tối đa các cơ chế đặc thù để phát triển đô thị KHCN

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh cho biết, Đô thị KHCN Bắc TPHCM có vị trí chiến lược đặc biệt trong tổng thể phát triển không gian của Thành phố và vùng Đông Nam bộ. Khu vực này là cửa ngõ logistics quan trọng, đồng thời là trung tâm cung ứng năng lượng sạch quy mô lớn với hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế, hạ tầng giao thông liên vùng ngày càng hoàn thiện và tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào.

Trên nền tảng đó, khu vực phía Bắc TPHCM, với lợi thế là thủ phủ công nghiệp, có khả năng hấp thụ và chuyển hóa các nguồn lực logistics và năng lượng sạch thành năng lực KHCN, đổi mới sáng tạo và sản xuất CNC, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các chuỗi giá trị toàn cầu. Việc hình thành Đô thị KHCN tại khu vực này không chỉ tạo ra một cực tăng trưởng mới, mà còn mở ra dư địa chiến lược để tái phân bổ và dịch chuyển các chức năng đô thị, công nghiệp và logistics ra khỏi vùng lõi trung tâm. Đây là điều kiện quan trọng để TPHCM phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, giảm áp lực cho khu vực nội đô hiện hữu, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng không gian và hạ tầng. Trong cấu trúc phát triển đó, vùng trung tâm TPHCM có điều kiện tái kiến thiết theo hướng trở thành trung tâm tài chính quốc tế, giữ vai trò thu hút, điều phối và phân bổ hiệu quả các nguồn lực cho toàn vùng.

Tòa nhà Trung tâm hành chính Bình Dương cũ sẽ được chuyển đổi công năng thành tòa nhà KHCN

Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho rằng, Đô thị KHCN Bắc TPHCM giữ vai trò bổ trợ chiến lược, song hành với Trung tâm tài chính của Thành phố. Đô thị KHCN Bắc TPHCM sẽ đảm nhận vai trò hạt nhân nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo và sản xuất CNC. Hai trụ cột này bổ trợ lẫn nhau, tạo nên một cấu trúc phát triển cân bằng, giúp TPHCM nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Đặc biệt, đề án được triển khai trong bối cảnh TPHCM đang được Trung ương trao những cơ chế, chính sách đặc thù quan trọng, cho phép chủ động hơn trong quản lý đầu tư, tài chính, phân cấp phân quyền và thử nghiệm các mô hình phát triển mới. Đây là nền tảng thể chế quan trọng để TPHCM triển khai Đô thị KHCN Bắc TPHCM với tư duy đột phá, linh hoạt và tiệm cận với chuẩn mực quốc tế.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM khẳng định, Thành phố cam kết sẽ đồng hành và hỗ trợ mạnh mẽ trong suốt quá trình triển khai đề án, đặc biệt là đối với các nhà đầu tư, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, các tổ chức trong nước và quốc tế tham gia phát triển Đô thị KHCN Bắc TPHCM. Thành phố sẽ tận dụng tối đa các cơ chế đặc thù, tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thử nghiệm các mô hình, công nghệ và phương thức quản trị mới theo cơ chế sandbox có kiểm soát. "Chúng tôi tin tưởng rằng, với nền tảng đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, với sự đồng hành của các nhà đầu tư chiến lược, các đối tác quốc tế, cộng đồng khoa học, viện, trường và doanh nghiệp, Đô thị KHCN Bắc TPHCM sẽ trở thành động lực đột phá, góp phần giúp Thành phố đạt mức tăng trưởng hai con số; hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; vượt qua bẫy thu nhập trung bình và từng bước khẳng định vị thế của một siêu đô thị toàn cầu" - ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.

Lê Ngân