Cảnh khác lạ tại ga Metro số 1 ở TP.HCM

Máy sốc tim tự động được đặt tại ga Metro Bến Thành. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Một buổi sáng rộn ràng tại các nhà ga tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), hành khách không khỏi tò mò khi thấy những chiếc hộp màu sắc nổi bật, bên trong chứa thiết bị y tế hiện đại, vừa được lắp đặt trang trọng trên tường. Đó là những máy khử rung tim tự động AED.

Đây là lần đầu tiên TP.HCM triển khai mô hình trang bị thiết bị khử rung tim tự động tại hệ thống đường sắt đô thị, biến mỗi nhà ga không chỉ là điểm dừng chân mà còn là nơi an tâm cho sức khỏe của người dân thành phố.

Metro - nơi “thời gian vàng” mang ý nghĩa sống còn

PGS.TS Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết việc lắp đặt máy AED tại Metro số 1 không chỉ mang ý nghĩa y tế đơn thuần mà còn thể hiện sự thay đổi trong cách tiếp cận bảo vệ sức khỏe cộng đồng của đô thị lớn nhất cả nước.

“Ngừng tim ngoài bệnh viện hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Trong khi đó, Metro là không gian công cộng có mật độ người sử dụng rất cao. Việc đưa máy AED vào hệ thống Metro là bước đi cần thiết, hiện đại và mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc”, bác sĩ Hải nhấn mạnh.

Bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định chia sẻ kỹ năng hồi sức tim phổi và sử dụng máy AED cho người dân. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Theo thống kê tại Mỹ, mỗi năm có khoảng 300.000-400.000 trường hợp ngừng tim ngoài bệnh viện, song tỷ lệ sống sót chỉ khoảng 10%. Nguyên nhân chủ yếu là người bệnh không được phát hiện kịp thời, thiếu kỹ năng cấp cứu ban đầu và không có sẵn các thiết bị hỗ trợ như máy khử rung tim tự động.

Trong khi đó, nhiều nghiên cứu cho thấy nếu AED được sử dụng sớm trong “thời gian vàng” từ 3 đến 5 phút đầu tiên kể từ khi xảy ra ngừng tim, tỷ lệ sống sót có thể tăng lên 50-70%. Đây là khoảng thời gian quyết định, khi lực lượng cấp cứu chuyên nghiệp chưa thể tiếp cận kịp hiện trường.

"AED là thiết bị then chốt trong cấp cứu ngừng tim ngoài bệnh viện. Việc trang bị AED tại các nhà ga Metro, nơi tập trung đông ngườ thể hiện rõ quan điểm đặt tính mạng người dân lên hàng đầu trong quá trình phát triển hạ tầng đô thị", bác sĩ Hải chia sẻ.

Theo bác sĩ Hải, bên cạnh việc trao tặng thiết bị, chương trình còn chú trọng huấn luyện kỹ năng hồi sinh tim phổi (CPR) và sử dụng AED cho đội ngũ nhân viên vận hành Metro. Đây là lực lượng tuyến đầu, có mặt thường xuyên tại nhà ga và trên tàu, đóng vai trò quan trọng trong việc phản ứng nhanh khi xảy ra sự cố y khoa.

Hồi sức tim phổi là kỹ năng cấp cứu ngoại viện cần thiết mà mỗi người dân nên biết. Ảnh: Nguyễn Thuận.

"Một thiết bị chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có con người được đào tạo để sử dụng đúng cách, đúng thời điểm. Vì vậy, việc huấn luyện song song với lắp đặt AED là yêu cầu bắt buộc", bác sĩ Hải cho biết.

Các nội dung huấn luyện bao gồm nhận biết sớm tình trạng ngừng tim, thực hành hồi sinh tim phổi, sử dụng máy AED và phối hợp xử trí trong thời gian chờ lực lượng cấp cứu chuyên nghiệp đến hiện trường.

Với vị trí tại số 125 Lê Lợi (phường Sài Gòn), ngay khu vực cổng số 6 của ga trung tâm Bến Thành, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cũng có điều kiện thuận lợi để nhanh chóng hỗ trợ các tình huống cấp cứu nếu xảy ra tại khu vực Metro trung tâm.

Từ Metro, mở rộng đến chợ Bến Thành, phố đi bộ Nguyễn Huệ

Lý giải việc lựa chọn Metro số 1 làm nơi triển khai mô hình đầu tiên tại TP.HCM, bác sĩ Hải cho rằng các nhà ga Metro là không gian khép kín, có lưu lượng người qua lại rất lớn mỗi ngày. Trong những môi trường như vậy, các sự cố y khoa, đặc biệt là ngừng tim, có thể xảy ra bất ngờ.

“Qua khảo sát thực tế, chúng tôi phối hợp với các đơn vị liên quan để lựa chọn vị trí lắp đặt AED sao cho dễ nhìn, dễ tiếp cận và thuận tiện nhất cho người sử dụng trong tình huống khẩn cấp”, bác sĩ Hải nói.

Nhân viên hỗ trợ hướng dẫn cho người dân chính xác vị trí của tim. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Trong thời gian tới, bệnh viện dự kiến tiếp tục khảo sát thêm một số khu vực công cộng khác như chợ Bến Thành, phố đi bộ Nguyễn Huệ. Nếu nhận được sự đồng thuận của các bên liên quan, mô hình lắp đặt AED sẽ tiếp tục được mở rộng.

Từ phía đơn vị vận hành, bà Văn Thị Hữu Tâm, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Đường sắt Đô thị số 1, cho biết sau 14 tháng đưa tuyến Metro số 1 vào quản lý và vận hành, hệ thống đã phục vụ hơn 23 triệu lượt hành khách, vượt 21,6% so với kế hoạch. Trung bình mỗi ngày có hơn 56.000 lượt hành khách đi lại trên tuyến.

“Bên cạnh việc bảo đảm vận hành ổn định, sự an tâm của hành khách trong suốt hành trình là yếu tố chúng tôi đặc biệt quan tâm. Trong môi trường giao thông công cộng đông người, việc chủ động chuẩn bị cho các tình huống y tế khẩn cấp là điều không thể thiếu”, bà Tâm nói.

Ga Metro Bến Thành mỗi ngày có hơn 56.000 lượt hành khách đi lại trên tuyến. Ảnh: Duy Hiệu.

Theo bà Tâm, thực tế cho thấy các sự cố y khoa có thể xảy ra bất ngờ tại nhà ga hoặc trên tàu. Trong những thời điểm đó, những phút đầu tiên có ý nghĩa quyết định, và sự hỗ trợ ban đầu kịp thời có thể tạo nên khác biệt rất lớn trước khi người bệnh được chuyển đến cơ sở y tế chuyên sâu.

Xuất phát từ nhận thức này, HURC1 đã phối hợp cùng Bệnh viện Nhân dân Gia Định tổ chức huấn luyện cấp cứu ngừng tim và sử dụng AED cho đội ngũ nhân viên Metro.

Tại nhiều quốc gia phát triển, việc lắp đặt máy AED tại các không gian công cộng như sân bay, nhà ga, trường học, trung tâm thương mại đã trở thành hoạt động thường quy. Tại Việt Nam, mô hình này mới bắt đầu được triển khai tại một số đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM.

Việc lắp đặt AED tại Metro số 1 là bước khởi đầu quan trọng. Trong thời gian tới, các đơn vị kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng mô hình này tại nhiều không gian công cộng khác, góp phần nâng cao khả năng cấp cứu ngừng tim ngoài bệnh viện và xây dựng một đô thị an toàn.

Nguyễn Thuận