Đô thị miền núi Cao Bằng thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan

Theo báo cáo của UBND tỉnh Cao Bằng, từ năm 2021 - 2025, địa phương đã xảy ra 90 đợt thiên tai, mưa lũ, gây thiệt hại khoảng 5.918 tỷ đồng. Riêng năm 2025, tỉnh đã xảy ra 22 đợt thiên tai, với tổng thiệt hại ước tính hơn 4.200 tỷ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng, sản xuất và đời sống dân sinh trên diện rộng.

Hội thảo khoa học “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan”.

Hai trận lụt liên tiếp xảy ra cuối tháng 9, đầu tháng 10/2025 đã khiến nhiều khu dân cư ở các phường trung tâm tỉnh Cao Bằng và nhiều khu vực khác trong tỉnh bị ngập sâu trong nước, thiệt hại nặng nề. Các đợt mưa lớn dẫn lượng nước từ thượng nguồn đổ về ước tính khoảng 520 triệu m3, với địa hình dốc, hệ thống sông suối ngắn, nước lũ đã tạo áp lực lớn lên hệ thống thoát lũ của địa phương.

Ông Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng phát biểu tại hội thảo.

Ông Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng chia sẻ, hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” được tổ chức tại Cao Bằng mang ý nghĩa thiết thực, tạo diễn đàn trao đổi, mở ra cơ hội hệ thống hóa lại cách tiếp cận, kết nối giữa thực tiễn địa phương với tri thức khoa học và kinh nghiệm quốc tế, từ đó hình thành các giải pháp khắc phục phù hợp, thích ứng với biến đổi khí hậu đồng bộ, có hệ thống.

Các chuyên gia, nhà khoa học trao đổi tại hội thảo.

Trong đó, tư duy “sống cùng nước” tại địa phương được cụ thể hóa thành cách tổ chức lại không gian phát triển và hệ thống vận hành. Quy hoạch thực hiện theo lưu vực sông, thay vì chỉ theo địa giới hành chính. Đồng thời, hành lang thoát lũ sẽ được bảo vệ; không gian đô thị hạn chế mở rộng vào khu vực có nguy cơ cao; dữ liệu và công nghệ được sử dụng hiệu quả hơn, phục vụ trực tiếp công tác dự báo, cảnh báo, điều hành phòng chống thiên tai, mưa lũ, ngập lụt và bảo đảm an toàn về người, tài sản của nhân dân.

Đáng chú ý, hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” với sự tham gia, đóng góp ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ, quản trị đô thị đã đề xuất nhiều giải pháp hữu ích nhằm xây dựng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đại diện Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng cho biết , các ý kiến, tham luận tại hội thảo tập trung vào 4 trụ cột: Quy hoạch không gian, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ dữ liệu và thể chế quản trị.

Trong lĩnh vực quy hoạch, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi sang phương pháp quy hoạch dựa trên rủi ro, gắn với nguyên tắc “thuận thiên” và “sống cùng nước”, đề xuất tổ chức không gian đô thị theo mô hình đa trung tâm và phân vùng theo sức chịu tải sinh thái.

Trong lĩnh vực công nghệ, các ý kiến tại hội thảo nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số thông qua việc tích hợp các nền tảng GIS, CIM và bản sao số đô thị (Digital Twin), kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao năng lực giám sát, dự báo và cảnh báo sớm thiên tai theo thời gian thực.

Thực tế, tỉnh Cao Bằng đang đối diện với nhiều thách thức và cũng đứng trước cơ hội để định hình hướng đi mới cho đô thị miền núi Việt Nam. Về lâu dài, các giải pháp được tổng kết từ hội thảo được kỳ vọng sẽ trở thành tài liệu tham chiếu có giá trị cho các đô thị khu vực trung du và miền núi phía bắc, góp phần xây dựng mô hình phát triển đô thị “lãnh thổ thông minh - sống cùng nước”, bảo đảm an toàn cho cộng đồng và hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, khốc liệt.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn, định hướng phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu ở Việt Nam đã được xác lập tương đối đầy đủ và nhất quán trong hệ thống chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu phát triển đô thị Việt Nam theo hướng xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu, tập trung vào nâng cao năng lực chống chịu của hệ thống hạ tầng đô thị và đảm bảo an toàn cho người dân trước thiên tai. Đây là định hướng mang tính chiến lược, xuyên suốt cho toàn bộ hệ thống quy hoạch và phát triển đô thị.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 438/QĐ-TTg năm 2021, phê duyệt Đề án “Phát triển các đô thị Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021–2030”, chú trọng thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đô thị và khí hậu; lồng ghép nội dung biến đổi khí hậu vào quy hoạch và chương trình phát triển đô thị; phát triển hạ tầng xanh, công trình thích ứng và đô thị phát thải thấp; riêng năm 2026 yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường huy động nguồn lực tài chính, hợp tác quốc tế và xây dựng hệ thống giám sát, đánh giá, cảnh báo rủi ro thiên tai trong đô thị.

"Từ thực tiễn của các tỉnh miền núi phía Bắc, trong đó có Cao Bằng, đã đến lúc cần nghiên cứu một chương trình cấp quốc gia về phát triển đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan. Một chương trình như vậy sẽ giúp kết nối giữa Trung ương và địa phương, giữa khoa học và quản lý, giữa quy hoạch và đầu tư, giữa hạ tầng kỹ thuật và thể chế quản trị; từ đó tạo ra một khung hành động đủ mạnh, đủ dài hạn và đủ linh hoạt để xử lý những vấn đề đang đặt ra. Cao Bằng mong muốn trở thành địa phương tiên phong thử nghiệm mô hình đô thị miền núi thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu cực đoan, đóng góp kinh nghiệm thực tiễn cho cả nước", ông Lê Hải Hòa khẳng định.