Doanh nghiệp bất động sản trước ranh giới mong manh

Nhiều nút thắt

Chiều 13/5, Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) tổ chức hội nghị triển khai Chỉ thị 45/CT-UBND ngày 5/5/2026 của UBND TPHCM về việc tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài.

Phát biểu tại hội nghị, ông Trương Anh Tuấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân cho biết, cộng đồng doanh nghiệp đang xem đây là giai đoạn mang tính cơ hội hồi sinh.

TPHCM có nhiều dự án và khu đất gặp khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ.

Là doanh nghiệp nhiều năm phát triển nhà ở xã hội, ông Tuấn nói bản thân rất xúc động khi theo dõi các nghị quyết, chỉ đạo gần đây của Trung ương và Chính phủ liên quan đến việc tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản.

Theo ông Tuấn, khi nghiên cứu các Nghị quyết, Chỉ thị của Trung ương và Bộ Chính trị cùng nhiều văn bản chỉ đạo, ban hành thời gian gần đây, ông cảm nhận rõ quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc hỗ trợ thị trường và mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp thay đổi, phục hồi.

“Doanh nghiệp đang đứng trước ranh giới rất mong manh giữa tồn tại và giải thể. Nếu không có sự quyết liệt từ các cấp chính quyền, doanh nghiệp rất khó phục hồi để tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế cũng như đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân”, ông Tuấn nói.

Lãnh đạo Địa ốc Hoàng Quân cho biết, hiện còn khoảng 30 dự án đang triển khai nhưng gặp nhiều nút thắt, có dự án kéo dài 5 năm vẫn chưa thể xử lý dứt điểm. Do đó, ông Tuấn kiến nghị TPHCM sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế và quy trình vận hành.

Cụ thể, theo ông Tuấn, cần quán triệt tinh thần phối hợp giữa các sở, ban ngành với doanh nghiệp. Bởi, dù TPHCM đã chỉ đạo quyết liệt và nhiều đơn vị đã vào cuộc, số lượng hồ sơ tồn đọng quá lớn khiến nhiều cơ quan rơi vào tình trạng quá tải.

“Cần thực hiện nghiêm tinh thần không hình sự hóa các quan hệ kinh tế để cán bộ và doanh nghiệp yên tâm phối hợp xử lý hồ sơ. Cần xác định rõ đầu mối tiếp nhận và xử lý kiến nghị. Với hàng trăm dự án tồn đọng hiện nay, TPHCM cần một cơ quan điều phối đủ mạnh để theo dõi xuyên suốt”, ông Tuấn nói.

Theo đó, ông Tuấn đề xuất giao Sở Tài chính làm đầu mối chính. Khi doanh nghiệp gửi kiến nghị, cần chỉ định cụ thể cán bộ hoặc bộ phận phụ trách tại từng sở ngành liên quan như Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch - Kiến trúc hay chính quyền địa phương để doanh nghiệp thuận tiện liên hệ, theo dõi tiến độ xử lý.

Tương tự, bà Nguyễn Nam Phương, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Lan Anh chia sẻ nhiều khó khăn kéo dài tại các dự án của doanh nghiệp ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu.

Theo bà Phương, vướng mắc lớn nhất hiện nay nằm ở nghĩa vụ tài chính và việc xác định tiền sử dụng đất. Dù doanh nghiệp là một trong những đơn vị tiên phong đầu tư nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp bằng 100% vốn tư nhân, nhiều dự án vẫn bị đình trệ suốt nhiều năm.

Bà Nguyễn Nam Phương, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Lan Anh trao đổi tại hội nghị.

Bà Phương cho biết, việc chậm xác định tiền sử dụng đất kéo dài 4-5 năm khiến doanh nghiệp gặp khó khăn nghiêm trọng, hoạt động kinh doanh thua lỗ liên tục. Theo bà, quy trình định giá đất hiện còn nhiều bất cập. Có trường hợp cơ quan thuế tạm tính khoảng 24 tỷ đồng nhưng do vượt mốc 20 tỷ đồng nên hồ sơ phải thực hiện khảo sát lại và chuyển qua nhiều cơ quan khác nhau, khiến tiến độ tiếp tục bị kéo dài.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng gặp khó trong việc khấu trừ chi phí. Nhiều tuyến đường doanh nghiệp tự bỏ tiền đền bù, giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng nhưng giá trị thực tế lại không được khấu trừ tương xứng khi tính nghĩa vụ tài chính.

Bà Phương cho biết, hiện công ty bà có 4 dự án đang gặp nhiều vướng mắc pháp lý và quy hoạch. Bà kiến nghị cơ quan chức năng sớm rà soát, tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quy hoạch thống nhất và minh bạch để doanh nghiệp có thể tiếp tục triển khai các dự án nhà ở xã hội.

Đang rà soát toàn diện

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, hiện TPHCM đang rà soát tổng cộng 838 công trình, dự án và khu đất gặp khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ. Trong số này, có 60 dự án thuộc thẩm quyền xử lý của Trung ương và 778 công trình thuộc thẩm quyền của TPHCM.

Đến nay, TPHCM đã tháo gỡ hoàn toàn cho 417 dự án, đồng thời cơ bản xử lý xong khó khăn đối với 393 công trình khác. Hiện còn 28 dự án đang tiếp tục được xử lý theo các bước tiếp theo.

Để tránh bỏ sót các dự án tồn đọng, HoREA đề nghị doanh nghiệp chủ động rà soát và bổ sung đầy đủ thông tin dự án theo từng nhóm nội dung cụ thể như quy mô đầu tư, tình trạng pháp lý, cơ quan đang xử lý và kiến nghị tháo gỡ.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA trao đổi với các doanh nghiệp tại hội nghị.

Trong khi đó, bà Lê Thị Thu Hồng, Phó Trưởng phòng Kinh tế đối ngoại, Sở Tài chính TPHCM cho biết, TPHCM đang rà soát toàn diện các dự án tồn đọng tại các địa bàn trước sáp nhập (TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ), nhằm tập trung xử lý dứt điểm trong năm 2026.

“Các doanh nghiệp cần báo cáo cụ thể dự án đang vướng ở bước nào như chủ trương đầu tư, quy hoạch, giao đất hay nghĩa vụ tài chính. Đồng thời xác định rõ cơ quan đang xử lý để thành phố có cơ sở phân công trách nhiệm và tháo gỡ theo từng bước”, bà Hồng nói.

Theo đại diện Sở Tài chính TPHCM, nhiều dự án kéo dài 5 - 10 năm do vướng chồng chéo giữa các luật về đất đai, đầu tư, xây dựng và quy hoạch. Trong một số trường hợp vượt thẩm quyền sở, ban ngành, TPHCM sẽ kiến nghị Trung ương hoặc đề xuất cơ quan thanh tra tham gia xử lý.

Theo kế hoạch, sau khi tổng hợp đầy đủ dữ liệu, TPHCM sẽ xây dựng cơ chế phối hợp chi tiết giữa các sở, ban ngành để đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ.