Doanh nghiệp chậm nộp thuế bị phạt, Nhà nước chậm hoàn thuế thì sao?

Đại biểu Trần Anh Tuấn, Đoàn ĐBQH TPHCM, chất vấn. (Ảnh: quochoi.vn)

Chậm hoàn thuế, trách nhiệm thuộc về ai? 

Đặt vấn đề tại phiên họp, đại biểu Trần Anh Tuấn, Đoàn ĐBQH TPHCM, chỉ ra một khoảng trống pháp lý liên quan trực tiếp đến tính công bằng và trách nhiệm công vụ: "Hiện nay, doanh nghiệp chậm nộp thuế bị phạt 0,03%/ngày. Luật Quản lý thuế năm 2019 có quy định trường hợp Nhà nước chậm nộp, phải trả lãi 0,03%/ngày cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, Luật Quản lý thuế năm 2025 không còn quy định này. 

Trong thời gian tới, để đảm bảo tính công bằng, bình đẳng và nâng cao trách nhiệm công vụ của người thực thi công vụ, xin Bộ trưởng cho biết nguyên tắc về việc Nhà nước chậm hoàn thì trả lãi bằng mức doanh nghiệp chậm nộp hay không?". So sánh quy định giữa hai thời kỳ, đại biểu đã chỉ ra một điểm bất hợp lý cần được làm rõ trong mối quan hệ sòng phẳng giữa người nộp thuế và cơ quan nhà nước.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh quan điểm thượng tôn pháp luật và trách nhiệm cá nhân: "Theo cá nhân tôi là theo nguyên tắc bình đẳng, lỗi của ai người đấy chịu. Nếu người dân có đầy đủ hồ sơ đúng quy định của pháp luật mà cơ quan thuế, cụ thể là những cán bộ thuế tiếp nhận hồ sơ không xử lý thì phải kiên quyết xử lý trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất cho người nộp thuế".

Bộ trưởng cũng phân tích rõ tính hai mặt trong quy trình nghiệp vụ thực tế. Dù thủ tục hoàn thuế theo luồng xanh đang được nỗ lực rút ngắn xuống còn 7 ngày và hồ sơ của người nộp thuế đã gửi trực tuyến 100%, nhưng khâu kiểm tra, đối chiếu hóa đơn vẫn cần thời gian để phòng ngừa rủi ro từ những nhóm doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật. 

Tuy nhiên, người đứng đầu ngành tài chính tái khẳng định sẽ nghiên cứu kỹ vấn đề này trong thời gian tới trên tinh thần nhất quán: "Tôi nhắc lại nguyên tắc lỗi của ai người đấy chịu, lỗi của cán bộ thuế thì cán bộ thuế phải chịu trách nhiệm theo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật".

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn

Theo dõi sát sao phần chất vấn và giải trình về trách nhiệm hoàn thuế, đông đảo cử tri và cộng đồng doanh nghiệp bày tỏ sự đồng tình cao trước tinh thần thẳng thắn, đi tận cùng vấn đề của đại biểu đoàn TPHCM cũng như thái độ cầu thị của tư lệnh ngành tài chính. 

Nhiều ý kiến cử tri cho rằng, việc xác lập rõ nguyên tắc lỗi của ai người đấy chịu, gắn trực tiếp trách nhiệm vật chất và kỷ luật của cán bộ thực thi khi gây chậm trễ là bước tiến quan trọng để xây dựng một nền hành chính phục vụ thực chất. Cử tri kỳ vọng nguyên tắc sòng phẳng này sẽ sớm được thể chế hóa rõ nét trong các quy định pháp luật thuế, đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người nộp thuế không bị bỏ quên.

Gỡ vướng cho hàng nghìn người dân bị lợi dụng hồ sơ

Cũng trong phiên chất vấn sáng nay, một thực trạng nhức nhối khác đã được Đại biểu Dương Minh Tuấn, Đoàn ĐBQH TPHCM phản ánh tới tư lệnh ngành tài chính: "Hiện nay, có khoảng 4.000 trường hợp công dân hết sức bức xúc khi bị người khác lợi dụng để đăng ký kinh doanh, thành lập doanh nghiệp, phát hành hóa đơn và trốn thuế. Hậu quả là người dân bị cơ quan thuế áp dụng các biện pháp cưỡng chế, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền tự do cư trú, việc làm và danh dự cá nhân". 

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ trách nhiệm, giải pháp và lộ trình giải quyết dứt điểm, tránh gây oan sai kéo dài cho người vô tội.

Đại biểu Dương Minh Tuấn, Đoàn ĐBQH TPHCM, chất vấn

Liên quan tới vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài chính báo cáo trước nghị trường và cập nhật con số thực tế qua rà soát: "Hiện nay chúng tôi kiểm tra, rà soát thì người dân bị lợi dụng hồ sơ giả để lập doanh nghiệp còn 8.000 và tất cả những doanh nghiệp này đều thành lập cách đây 20 năm rồi, khi đấy công nghệ thông tin chưa phát triển, sự kết nối giữa các cơ quan có chức năng như cơ quan thuế, cơ quan công an là chưa được triển khai".

Lý giải về khả năng ngăn chặn từ gốc ở thời điểm hiện tại, Bộ trưởng Bộ Tài chính, khẳng định khi hệ thống dữ liệu quốc gia được chuẩn hóa theo tiêu chí đúng, đủ, sạch, sống và thống nhất dùng chung, tình trạng lợi dụng hồ sơ VNeID của người dân để đăng ký kinh doanh giả "khẳng định là không còn nữa.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an để làm rõ thực trạng tồn đọng này, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để mỗi công dân nâng cao ý thức tự bảo vệ dữ liệu cá nhân, coi đó là tài nguyên của chính mình và của quốc gia để tránh bị kẻ xấu lợi dụng".