Doanh nghiệp làm sản phẩm văn hóa số được xem xét hỗ trợ hạ tầng miễn phí

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 277/2026/NĐ-CP về hạ tầng văn hóa số, đặt nền móng pháp lý cho việc xây dựng, quản lý và khai thác hệ sinh thái dữ liệu văn hóa trên môi trường số.

Doanh nghiệp làm sản phẩm văn hóa số được xem xét hỗ trợ hạ tầng miễn phí. Ảnh minh họa: AI tạo

Nghị định gồm 5 chương, 20 điều, áp dụng với tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia xây dựng, quản trị, vận hành, khai thác hạ tầng văn hóa số; sản xuất nội dung, sản phẩm, dịch vụ văn hóa số và phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa tại Việt Nam.

Theo quy định, hạ tầng văn hóa số phải được phát triển đồng bộ, liên thông và có khả năng dùng chung rộng khắp. Việc đầu tư cần tối ưu nguồn lực, tránh tình trạng các cơ quan, địa phương xây dựng hệ thống phân tán, trùng lặp hoặc không thể kết nối với nhau.

Các sản phẩm và dịch vụ văn hóa số được định hướng phát triển trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Chính phủ khuyến khích các cơ quan, tổ chức và người dân sử dụng sản phẩm, dịch vụ văn hóa số do doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu, phát triển, sản xuất và cung cấp. Quá trình xây dựng hạ tầng cũng phải gắn với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và phòng ngừa nguy cơ xâm phạm an ninh văn hóa trên không gian mạng.

Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư theo hình thức đối tác công tư

Nghị định khuyến khích các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp công nghệ số trong và ngoài nước đầu tư, hợp tác, tài trợ hoặc chuyển giao công nghệ để phát triển hạ tầng dữ liệu và các nền tảng số dùng chung.

Các dự án có thể tập trung vào giải pháp công nghệ cao phục vụ bảo tồn di sản, phát huy giá trị văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa và thương mại hóa sản phẩm, dịch vụ văn hóa số.

Việc đầu tư theo phương thức đối tác công tư phải tuân thủ quy định của pháp luật về đầu tư, dữ liệu, quản lý và sử dụng tài sản công cùng các quy định có liên quan.

Những công nghệ được ưu tiên phát triển trong lĩnh vực văn hóa gồm điện toán đám mây, điện toán biên, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, Internet vạn vật và chuỗi khối.

Danh mục này còn có thực tế ảo, thực tế tăng cường, thực tế mở rộng, công nghệ quét ba chiều, trắc lượng ảnh, hệ thống thông tin địa lý và mô hình hóa thông tin công trình.

Một trong những hướng ứng dụng đáng chú ý là phát triển mô hình ngôn ngữ lớn, trợ lý ảo và hệ thống AI chuyên ngành văn hóa. Các công cụ này phải được huấn luyện bằng dữ liệu chuẩn hóa của Việt Nam, có cơ chế kiểm soát đầu ra và bảo đảm phù hợp với các giá trị văn hóa, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.

AI có thể được dùng để số hóa, phân loại và gắn thẻ tài nguyên văn hóa; nhận dạng chữ cổ, tư liệu lịch sử; dịch đa ngôn ngữ, tạo phụ đề tự động và cá nhân hóa trải nghiệm cho người dùng.

Ngoài ra, Nghị định định hướng phát triển nền tảng sáng tạo, sản xuất và phân phối nội dung số; hệ thống bảo vệ bản quyền; sàn dữ liệu văn hóa; sàn giao dịch bản quyền số; nền tảng quản lý di sản và trưng bày, triển lãm trực tuyến.

Các bảo tàng, di tích hoặc không gian văn hóa có thể được tái lập trên môi trường số, cho phép người dùng tham quan 360 độ hoặc tiếp cận các loại hình nghệ thuật truyền thống qua nền tảng trực tuyến.

Những ứng dụng khác gồm hệ thống thuyết minh tự động cho khách du lịch, phim trường số, trường quay số, lớp học nghệ thuật trực tuyến, nền tảng biểu diễn, xuất bản và phát hành nội dung số.

Sản phẩm văn hóa số gồm những gì?

Theo Nghị định, sản phẩm và dịch vụ văn hóa số được chia thành nhiều nhóm.

Nhóm di sản và tri thức văn hóa số gồm phiên bản số hóa 2D, 3D, thực tế ảo hoặc thực tế tăng cường của các di sản; bản đồ số di sản, thư viện số và các không gian triển lãm trực tuyến.

Nhóm nội dung, giải trí và sáng tạo số gồm âm nhạc, xuất bản phẩm điện tử, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, thiết kế sáng tạo và nghệ thuật biểu diễn trên môi trường số.

Các nền tảng xuất bản điện tử, mạng xã hội chia sẻ nội dung văn hóa cũng thuộc nhóm phân phối nội dung văn hóa số.

Đối với du lịch, sản phẩm có thể là hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ tự động, bản đồ số du lịch văn hóa hoặc các trải nghiệm được cá nhân hóa dựa trên công nghệ và hệ sinh thái tài nguyên bản địa.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành danh mục sản phẩm, dịch vụ văn hóa số được ưu tiên phát triển, phù hợp với yêu cầu quản lý và định hướng của từng giai đoạn.

Hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, thương mại hóa sản phẩm

Doanh nghiệp đầu tư, nghiên cứu và phát triển công nghệ, sản phẩm hoặc dịch vụ văn hóa số có thể được hưởng các chính sách ưu đãi về đầu tư, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và chuyển đổi số nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Các doanh nghiệp cũng được tham gia chương trình hỗ trợ, xúc tiến đầu tư, xúc tiến thương mại và hoạt động quảng bá sản phẩm trong nước, quốc tế.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý sẽ xây dựng chương trình cho phép doanh nghiệp sử dụng miễn phí dịch vụ hạ tầng số trong thời gian tối đa 6 tháng để phục vụ nghiên cứu và phát triển từng loại sản phẩm, dịch vụ.

Thời gian hỗ trợ có thể được gia hạn không quá ba lần, mỗi lần tối đa ba tháng, căn cứ vào kết quả nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp còn được tư vấn về các yêu cầu văn hóa, kết nối với đơn vị nghệ thuật và tổ chức chuyên môn để hình thành hệ sinh thái cùng sáng tạo, khai thác và tạo ra giá trị mới.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Nghị định nhằm xây dựng khung pháp lý thống nhất cho hạ tầng dữ liệu và hệ sinh thái văn hóa số; tạo điều kiện để dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ, khai thác và bảo vệ phù hợp với đặc thù ngành văn hóa.

Mục tiêu dài hạn là hình thành hạ tầng dữ liệu văn hóa có khả năng liên thông và tái sử dụng trên toàn quốc, khắc phục tình trạng dữ liệu phân tán, thiếu tiêu chuẩn và không có cơ chế quản trị thống nhất.

Hệ sinh thái này cũng phải bảo đảm thông tin về nguồn gốc dữ liệu, khả năng truy xuất, ngữ cảnh văn hóa, quyền sở hữu trí tuệ và quyền lợi hợp pháp của cộng đồng, tổ chức, cá nhân liên quan.