Doanh nghiệp sẽ được hoàn thuế thế nào sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ?

Tòa án Tối cao Mỹ hôm 20/2 tuyên bố các mức thuế do Tổng thống Donald Trump áp đặt theo luật tình trạng khẩn cấp kinh tế là trái pháp luật. Tuy nhiên, tòa không nêu rõ chính phủ sẽ hoàn trả khoản thuế bị coi là bất hợp pháp này, ước tính trị giá khoảng 175 tỷ USD, theo cơ chế nào. Khi được hỏi về việc hoàn tiền, ông Trump cho biết: “Chúng ta có thể sẽ tiếp tục ở tòa trong 5 năm tới".

Ảnh minh họa: Reuters

Thuế quan được thu như thế nào?

Với hầu hết các mặt hàng chịu thuế, nhà nhập khẩu phải nộp một khoản bảo lãnh cho Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ và thanh toán mức thuế tạm tính khi đưa hàng vào Mỹ. Sau đó, chính phủ sẽ đưa ra quyết định cuối cùng về mức thuế phải nộp thông qua quy trình gọi là “quyết toán thuế", thường diễn ra khoảng 314 ngày kể từ khi hàng hóa nhập cảnh. Nếu doanh nghiệp nộp thừa, khoản chênh lệch sẽ được hoàn lại; nếu nộp thiếu, doanh nghiệp phải thanh toán bổ sung.

Trong thời gian Tòa án Tối cao Mỹ xem xét vụ việc, các nhà nhập khẩu đã đệ đơn lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ nhằm yêu cầu tạm dừng quá trình quyết toán thuế cuối cùng, nhưng yêu cầu này bị bác bỏ.

Tòa án Tối cao có hướng dẫn cách hoàn tiền?

Câu trả lời là không. Trong ý kiến phản đối, Thẩm phán Brett Kavanaugh cho rằng phán quyết có thể tạo ra những hệ quả thực tế nghiêm trọng trong ngắn hạn, bao gồm vấn đề hoàn thuế. Ông lưu ý rằng tại phiên tranh luận, các bên đều thừa nhận việc phân bổ hoàn trả “có thể sẽ rất rối rắm”.

Vụ việc hiện được chuyển lại cho Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ để xử lý các vấn đề liên quan đến hoàn tiền.

Việc hoàn thuế có thể được xử lý ra sao?

Hơn 1.000 vụ kiện đã được các nhà nhập khẩu nộp lên tòa thương mại nhằm yêu cầu hoàn tiền và nhiều khả năng sẽ còn thêm một làn sóng kiện tụng mới.

Tháng 12/2025, tòa phán quyết rằng họ có thẩm quyền mở lại các quyết định thuế cuối cùng và yêu cầu chính phủ hoàn tiền kèm lãi suất - một thẩm quyền mà chính quyền ông Trump cho biết sẽ không phản đối. Theo các chuyên gia thương mại, phán quyết đó đã tháo gỡ nhiều vướng mắc pháp lý tiềm ẩn trong quá trình hoàn thuế.

Doanh nghiệp cần làm gì để được hoàn tiền?

Theo các chuyên gia pháp lý, mỗi nhà nhập khẩu có thể phải tự khởi kiện tại Tòa Thương mại Quốc tế để đòi hoàn thuế và chưa rõ liệu có thể tiến hành một vụ kiện tập thể bao gồm nhiều doanh nghiệp hay không. Theo luật thương mại Mỹ, doanh nghiệp có thời hạn hai năm để khởi kiện yêu cầu hoàn trả.

Quy trình này có thể gây bất lợi cho các doanh nghiệp nhỏ, với nhiều doanh nghiệp vốn đã chịu tác động nặng nề hơn từ thuế quan so với các tập đoàn có nguồn lực mạnh như Costco. Các luật sư đại diện cho các nhà nhập khẩu cho biết, một số doanh nghiệp nhỏ có thể từ bỏ quyền đòi hoàn tiền do không đủ khả năng chi trả hàng nghìn USD chi phí pháp lý và án phí để theo đuổi vụ kiện.

Liệu có tiền lệ cho việc hoàn thuế quy mô lớn?

Tòa án Thương mại Quốc tế từng giám sát các đợt hoàn thuế quy mô lớn trước đây. Năm 1986, Quốc hội Mỹ ban hành thuế bảo trì cảng biển, được áp lên giá trị toàn bộ hàng hóa ra vào các cảng của Mỹ.

Đến năm 1998, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết một phần quyết định áp thuế này là vi hiến. Sau đó, Tòa Thương mại Quốc tế đã điều hành quy trình hoàn trả cho hơn 100.000 đối tượng yêu cầu, dưới sự giám sát của Thẩm phán Jane Restani, người hiện vẫn là thành viên của tòa.

Liệu việc hoàn thuế có phức tạp?

Các chuyên gia thương mại cho biết chính phủ Mỹ đã theo dõi chặt chẽ các khoản thu thuế quan và cải thiện hệ thống lưu trữ hồ sơ. Điều này có thể giúp việc xác định quy mô các khoản hoàn trả trở nên thuận lợi hơn. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ đã kêu gọi chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai cơ chế hoàn tiền tự động, đồng thời bày tỏ lo ngại rằng chính phủ có thể rà soát kỹ lưỡng hồ sơ khai báo nhập khẩu theo cách khiến quá trình hoàn thuế bị kéo dài.

Ngay cả khi các khoản hoàn thuế được chi trả, không phải mọi doanh nghiệp đã nộp đơn yêu cầu đều chắc chắn nhận được tiền. Nguyên nhân là doanh nghiệp đó có thể không phải là pháp nhân đứng tên nhập khẩu, chịu trách nhiệm bảo đảm hàng hóa tuân thủ quy định và thực hiện nghĩa vụ nộp thuế. Sau khi tiền được hoàn, việc bên nào cuối cùng được nhận khoản hoàn trả sẽ phụ thuộc vào thỏa thuận hợp đồng giữa doanh nghiệp thực tế chịu thuế và đơn vị đứng tên nhập khẩu. Điều này có thể làm phát sinh thêm các tranh chấp pháp lý mới.

Các hiệp hội thương mại cảnh báo toàn bộ quy trình có thể kéo dài nhiều năm. Vì vậy, một số doanh nghiệp có khả năng được hoàn thuế đã bán lại quyền yêu cầu bồi hoàn tiềm năng của mình cho các nhà đầu tư Phố Wall nhằm thu hồi tiền sớm và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Kiều Anh/VOV.VN (biên dịch) Theo: Reuters