Doanh nghiệp taxi cần gì để không 'hụt hơi' trong chuyển đổi xanh?

Đây là một mục tiêu tham vọng, đặt ngành taxi trước một cuộc tái cấu trúc chưa từng có. Tuy nhiên, phía sau con số phần trăm là hàng chục nghìn phương tiện, hàng nghìn lao động và bài toán vốn, hạ tầng, cơ chế chính sách cần được giải quyết đồng bộ.

Các doanh nghiệp cần sự hỗ trợ trong quá trình chuyển đổi

Theo ước tính của một số doanh nghiệp, giá một xe taxi điện hiện nay dao động từ vài trăm triệu đồng đến trên 1 tỷ đồng, tùy phân khúc. Nếu một doanh nghiệp đang sở hữu 1.000 xe xăng và phải chuyển đổi 70% trong vòng hai năm tới, tổng vốn đầu tư có thể lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam chia sẻ, chủ trương xanh hóa là rất cần thiết, nhưng khả năng tài chính là vấn đề lớn. Taxi là ngành có biên lợi nhuận mỏng, vòng quay vốn chậm, nên cần có các hình thức hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.

Theo chuyên gia kinh tế, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam, chuyển đổi phương tiện không đơn thuần là thay xe, mà là thay đổi cấu trúc tài sản của doanh nghiệp. Khi tài sản cũ chưa khấu hao hết mà buộc phải thanh lý sớm để chuyển sang tài sản mới, doanh nghiệp sẽ gánh thêm "chi phí chìm". Nếu không có cơ chế hỗ trợ, điều này có thể làm suy giảm năng lực tài chính, thậm chí tạo rủi ro nợ xấu đối với doanh nghiệp.

Các chuyên gia cho rằng thành phố cần phối hợp với hệ thống ngân hàng xây dựng gói tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi, thời hạn vay dài hơn chu kỳ khấu hao xe điện (7-8 năm), đồng thời xem xét cơ chế bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bên cạnh đó, một trong những lo ngại lớn nhất của doanh nghiệp taxi là hạ tầng trạm sạc. Taxi hoạt động với tần suất cao, thời gian dừng nghỉ ngắn, nếu phải xếp hàng chờ sạc, hiệu suất khai thác sẽ giảm đáng kể.

Chuyển đổi xanh là xu hướng tất yếu

PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, không thể yêu cầu doanh nghiệp chuyển đổi 70-80% đội xe trong vài năm mà hạ tầng vẫn manh mún. Thành phố phải đi trước một bước trong quy hoạch quỹ đất cho trạm sạc, đặc biệt tại bến bãi, khu vực trung tâm và các đầu mối giao thông.

Hiện nay, phần lớn trạm sạc tập trung ở khu đô thị mới, trung tâm thương mại, chưa phủ kín các quận nội thành cũ. Với lộ trình đến năm 2029 đạt 88-96% chuyển đổi, nếu không có kế hoạch mở rộng hạ tầng đồng bộ, nguy cơ quá tải là hiện hữu.

"Chúng tôi đã tính toán, nếu mật độ trạm sạc không tăng tương ứng với số xe, mỗi ngày chỉ cần giảm 1 - 2 chuyến/xe vì chờ sạc, doanh thu sẽ giảm 10 -15%. Với hàng nghìn xe, con số thiệt hại là rất lớn. Chính vì vậy, thành phố nên có lộ trình công bố bản đồ quy hoạch trạm sạc theo từng giai đoạn, đồng thời khuyến khích xã hội hóa đầu tư, nhưng phải có cơ chế chia sẻ rủi ro, giá thuê đất hợp lý", ông Nguyễn Công Hùng cho biết thêm.

Ngoài vốn và hạ tầng, vấn đề thuế, phí cũng được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Trong giai đoạn đầu chuyển đổi, nếu chi phí đầu vào tăng nhưng giá cước không thể tăng tương ứng do cạnh tranh với xe công nghệ, doanh nghiệp sẽ chịu áp lực kép.

Một số doanh nghiệp cũng đề nghị kéo dài thời gian lưu hành đối với xe xăng đã đầu tư gần đây, nhằm tránh thiệt hại tài sản đột ngột, hoặc có cơ chế hỗ trợ thanh lý, tái phân bổ sang khu vực ngoại thành trong giai đoạn chuyển tiếp.

Đồng thời, chuyển đổi sang taxi điện không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn liên quan đến đào tạo lại đội ngũ lái xe, kỹ thuật viên. Lái xe cần làm quen với cách vận hành, sạc pin, xử lý sự cố đặc thù của xe điện.

Theo ông Trần Hữu Minh, Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, việc chuyển đổi phải gắn với nâng cao chuẩn an toàn và chất lượng dịch vụ. Đây là cơ hội để tái cấu trúc toàn bộ ngành taxi, từ quản trị đến ứng dụng công nghệ. Nhưng nếu làm quá nhanh, thiếu chuẩn bị nhân lực, có thể phát sinh rủi ro vận hành.

Mục tiêu 100% taxi điện vào năm 2030 thể hiện quyết tâm xây dựng đô thị xanh của Hà Nội. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điều quan trọng là đảm bảo doanh nghiệp không bị “sốc” chính sách. Bởi nếu doanh nghiệp khỏe mạnh, quá trình chuyển đổi sẽ bền vững.

Đồng thời, để tỷ lệ xe taxi điện từ 63-64% năm 2026 tiến tới 100% năm 2030, Hà Nội cần một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện: tín dụng xanh, ưu đãi thuế phí, hạ tầng đồng bộ và cơ chế đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp. Nếu làm tốt, Hà Nội có thể trở thành hình mẫu về giao thông đô thị xanh.

Đức Hiền