Doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt hàng nghiên cứu

Tại Hội nghị hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026 với chủ đề “Từ bài toán đến thị trường - Hợp tác 3 Nhà kiến tạo đột phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”, ngày 13/11, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết liên kết giữa ba chủ thể hiện chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều kết quả nghiên cứu vẫn dừng ở quy mô phòng thí nghiệm, bài báo khoa học, sản phẩm mẫu, trong khi doanh nghiệp khó tìm được công nghệ trong nước đáp ứng yêu cầu sản xuất.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định và các đại biểu tham quan triển lãm. Ảnh: Thu Hương.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Khoa học và Công nghệ định hướng đổi mới phương thức đặt hàng và tổ chức nhiệm vụ nghiên cứu, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và đời sống. Doanh nghiệp cần tham gia từ khâu xác định bài toán, phối hợp nghiên cứu, thử nghiệm đến tiếp nhận và ứng dụng sản phẩm.

Theo ông Định, cùng với đổi mới cách đặt hàng, cần hoàn thiện thể chế về tài chính, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn và quy chuẩn để tháo gỡ rào cản thương mại hóa kết quả nghiên cứu từ trường đại học.

Bên cạnh đó, thị trường khoa học và công nghệ cũng cần phát triển theo hướng chuyển từ quản lý quy trình sang đánh giá kết quả đầu ra.

Bộ đang thúc đẩy nâng cấp, liên thông các sàn giao dịch công nghệ, hoàn thiện cổng thông tin về sản phẩm, giải pháp khoa học và công nghệ, chuyển đổi số nhằm kết nối nhu cầu của doanh nghiệp với nguồn cung từ viện, trường.

Thứ trưởng cho rằng hiệu quả hợp tác cần được đo bằng sản phẩm được đưa vào sử dụng, kinh phí doanh nghiệp đối ứng, hợp đồng chuyển giao và doanh thu thực tế, thay vì số lượng biên bản ghi nhớ hay báo cáo nghiệm thu.

Phát biểu kết luận, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng nhà khoa học cần quan tâm hơn đến nhu cầu thị trường, còn doanh nghiệp cần hiểu đặc thù của hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ.

Bộ trưởng cho rằng giảng viên không chỉ làm nhiệm vụ giảng dạy, còn hoạt động nghiên cứu không nên dừng lại ở sản phẩm khoa học mà cần hướng tới tạo ra sản phẩm công nghệ có khả năng thương mại hóa. Muốn vậy, Nhà nước cần đầu tư dài hạn cho đào tạo, các nhóm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm và quan tâm, đầu tư toàn bộ quá trình nghiên cứu từ khoa học cơ bản đến công nghệ ứng dụng.

Bộ trưởng đề nghị Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin tiếp thu ý kiến tại hội nghị, hoàn thiện đề án hợp tác “3 Nhà” trình Thủ tướng. Các trường đại học, nhà khoa học và doanh nghiệp cần chủ động phối hợp ngay từ đầu, thay vì chỉ dừng ở quan hệ đặt hàng và chờ bàn giao sản phẩm.