Doanh nghiệp tư nhân tiếp cận tốt hơn với các nguồn lực và cơ hội phát triển

Sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, khu vực này ghi nhận những chuyển biến cả về quy mô và chất lượng phát triển. Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường tăng mạnh, môi trường kinh doanh tiếp tục được cải thiện, nhiều rào cản về thủ tục hành chính được cắt giảm.

Nghị quyết 68-NQ/TW: bước ngoặt lịch sử

Phân xưởng sản xuất trong Công ty CP Kềm Nghĩa, khu công nghiệp Tân Phú Trung, TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, việc khơi thông mọi nguồn lực, nhất là khu vực kinh tế tư nhân, trở thành yêu cầu tất yếu. Trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước, phát triển kinh tế tư nhân không chỉ là yêu cầu khách quan của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà còn là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trước những yêu cầu của thực tiễn, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân. Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế của Đảng ta khi lần đầu khẳng định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định: Nghị quyết 68 “đặt nền móng cho sự chuyển biến toàn diện về chính sách phát triển kinh tế tư nhân: từ việc “thừa nhận” sang “bảo vệ, khuyến khích, thúc đẩy”, từ “bổ trợ” sang “dẫn dắt phát triển”. Đây là sự lựa chọn chiến lược đúng đắn, cấp thiết, mang tầm nhìn dài hạn, nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường vào giữa thế kỷ XXI”.

Khơi thông nguồn lực, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển vượt bậc

Không dừng lại ở định hướng, Nghị quyết 68-NQ/TW đã đưa ra các nhóm nhiệm vụ, giải pháp rõ ràng, khả thi. Đó là đổi mới tư duy trong hệ thống chính trị và toàn xã hội về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân; là cải cách mạnh mẽ thể chế, xóa bỏ cơ chế “xin-cho”, loại bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết, bảo đảm quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng.

Đặc biệt, Nghị quyết 68-NQ/TW nhấn mạnh hỗ trợ kinh tế tư nhân tiếp cận hiệu quả các nguồn lực thiết yếu: đất đai, tín dụng, nhân lực chất lượng cao. Nhà nước sẽ ưu tiên dành quỹ đất trong các khu công nghiệp cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; hỗ trợ lãi suất tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; mở rộng các chương trình đào tạo giám đốc điều hành, kỹ năng số...

Nghị quyết cũng thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng suất, hiệu quả kinh doanh bền vững. Chính sách tài chính được thiết kế theo hướng ưu đãi vượt trội: doanh nghiệp có thể trừ 200% chi phí nghiên cứu- phát triển khi tính thuế thu nhập, được trích tối đa 20% thu nhập để lập quỹ khoa học-công nghệ.

Nghị quyết 68-NQ/TW còn đưa ra cơ chế cụ thể hỗ trợ hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi thành doanh nghiệp; cung cấp miễn phí nền tảng số, phần mềm kế toán, tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ - những “mắt xích nhỏ” nhưng có vai trò đặc biệt trong cấu trúc nền kinh tế.

Có thể khẳng định, sự ra đời của Nghị quyết 68-NQ/TW không chỉ phản ánh tầm nhìn chiến lược của Đảng, mà còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc khơi thông nguồn lực, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển vượt bậc.

Kết quả sau 1 năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW

Khu vực người dân đến làm thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội. Ảnh: Quốc Lũy/TTXVN.

Sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, nhiều chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân bắt đầu đi vào thực tiễn, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận tốt hơn các nguồn lực và cơ hội phát triển.

- Nhiều điểm nghẽn về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh… được tháo gỡ

Theo Bộ Tài chính sau một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW, một trong những chuyển động rõ nét nhất là việc đẩy mạnh cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và giảm các rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 15 quyết định phê duyệt phương án cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ. Theo đó, dự kiến bãi bỏ hoặc đơn giản hóa 3.085 trong tổng số 4.888 thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, tương đương 63,1%; cắt giảm 2.371 trong tổng số 6.974 điều kiện kinh doanh, đạt 33,9%.

Theo cơ quan chức năng, việc thực hiện các phương án cải cách sẽ giúp giảm khoảng 29.308 ngày giải quyết thủ tục hành chính và tiết kiệm khoảng 48,6 nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm cho doanh nghiệp và người dân.

Cùng với đó, Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương, tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong giải quyết công việc liên quan đến doanh nghiệp.

Năm 2026, trọng tâm cải cách tiếp tục được mở rộng theo hướng giảm rào cản gia nhập thị trường và bảo đảm quyền tự do kinh doanh. Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Theo đó, từ ngày 1/7/2026, số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giảm từ 198 xuống còn 142 ngành nghề.

Tính đến ngày 15/4/2026, các bộ, ngành đã cắt giảm, đơn giản hóa 292 thủ tục hành chính, 1.640 thủ tục kinh doanh và 2.594 điều kiện kinh doanh. Kết quả này tương ứng với mức giảm khoảng 30,9% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và 38% chi phí tuân thủ.

Quá trình hoàn thiện thể chế còn được mở rộng sang lĩnh vực đầu tư kinh doanh. Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã thông qua Luật Đầu tư sửa đổi, trong đó cắt giảm 38 ngành nghề và điều chỉnh phạm vi 20 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

- Hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển dài hạn

Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Phục hồi, phá sản, sửa đổi nhiều quy định còn bất cập trong thực tiễn, tháo gỡ những điểm nghẽn trong giải quyết vụ việc phá sản; đồng thời, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn để doanh nghiệp phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh, góp phần nâng cao tính minh bạch và an toàn của môi trường đầu tư kinh doanh.

Quốc hội đã thông qua Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi, Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi và Luật Quản lý thuế sửa đổi. Trong đó nhiều nội dung được bổ sung, như: ưu đãi thuế suất đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ; áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập đối với hộ, cá nhân kinh doanh; cơ chế hoàn thuế, miễn giảm thuế tự động.

Chính phủ cũng tập trung hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số. Cùng với đó, hệ thống pháp luật về dữ liệu tiếp tục được hoàn thiện với các quy định về Quỹ phát triển dữ liệu quốc gia, thi hành Luật Dữ liệu và hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo liên quan đến dữ liệu.

Quốc hội cũng thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ với nhiều nội dung mới. Theo đó, sở hữu trí tuệ không chỉ là công cụ bảo hộ sáng chế, nhãn hiệu hay quyền tác giả mà còn từng bước trở thành tài sản có thể định giá, giao dịch, góp vốn hoặc sử dụng làm tài sản bảo đảm trong các giao dịch tín dụng. Luật cũng bổ sung các chế tài xử lý vi phạm, đẩy mạnh thực thi trên môi trường số và mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các tài sản công nghệ mới.

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, Chính phủ cũng chú trọng mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho khu vực kinh tế tư nhân. Đáng chú ý, Nghị quyết số 198/2025/QH15 đã quy định các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và gói thầu hỗn hợp sử dụng ngân sách nhà nước có giá trị không quá 20 tỷ đồng được dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia.

- Số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh đăng ký mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm, ngay sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW được ban hành và được thể chế hóa thông qua Chương trình hành động của Chính phủ, khí thế khởi sự kinh doanh lan tỏa mạnh mẽ, thể hiện rõ qua số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh đăng ký mới và quay trở lại hoạt động tăng mạnh.

Từ tháng 5/2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 37,8% so với bình quân 4 tháng đầu năm; số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động đạt hơn 8.300 doanh nghiệp/tháng. Tính chung năm 2025, cả nước có gần 297.500 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 27,4% so với năm 2024; tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế của khu vực kinh tế tư nhân ước đạt gần 6,4 triệu tỷ đồng, tăng 77,8%.

Đà phục hồi và gia nhập thị trường tiếp tục được duy trì trong 4 tháng đầu năm 2026. Cả nước ước đạt gần 75.000 doanh nghiệp thành lập mới, với tổng vốn đăng ký hơn 730 nghìn tỷ đồng và gần 400.000 lao động, tăng lần lượt hơn 45% về số doanh nghiệp và gần 50% về vốn so với cùng kỳ năm 2025. Cùng kỳ, hơn 48 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 123.000 doanh nghiệp, tăng 36,7%.

Những kết quả trên cho thấy tác động bước đầu của Nghị quyết số 68 trong củng cố niềm tin, khơi thông động lực kinh doanh và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Tính đến hết ngày 18/5/2026, cả nước có hơn 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.

- Thị trường chứng khoán khởi sắc mạnh mẽ, số lượng nhà đầu tư tiếp tục bùng nổ

Chỉ số VN-Index liên tục tăng điểm và đã đạt gần 1.925 điểm vào phiên giao dịch ngày 15/5/2026. Giá trị giao dịch bình quân từ đầu năm 2026 đạt khoảng 32,7 nghìn tỷ đồng/phiên, tăng 12,1% so với bình quân năm trước. Tính đến hết tháng 4/2026, tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường chứng khoán Việt Nam đạt khoảng 10,5 triệu tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay. Con số này tương đương khoảng 82% GDP Việt Nam năm 2025 (524 tỷ USD).

Số lượng nhà đầu tư tiếp tục bùng nổ, đạt gần 13 triệu tài khoản, tăng hơn 29% so với cuối năm 2024. Hoạt động huy động vốn qua thị trường chứng khoán cũng ghi nhận kết quả tích cực. Năm 2025, quy mô huy động vốn qua thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt khoảng 744,5 nghìn tỷ đồng, tăng 42,85% so với năm 2024…

- Xuất nhập khẩu lập kỷ lục mới

Hoạt động xuất nhập khẩu là điểm sáng nổi bật và là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 với tổng giá trị xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt hơn 345 tỷ USD, tăng gần 25% so với cùng kỳ 2025. Trong đó, giá trị hàng hóa xuất khẩu chịu thuế đạt 61 tỷ USD, tăng 24,3% so với 4 tháng đầu năm ngoái. Nhờ vậy, ngân sách thu được từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt hơn 166.300 tỷ đồng, đạt xấp xỉ 37% dự toán và tăng 16,5%.

- Thu ngân sách tích cực

Kết quả phục hồi và tăng trưởng sản xuất-kinh doanh của khu vực kinh tế tư nhân tác động tích cực tới thu ngân sách nhà nước. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 1.114 nghìn tỷ đồng, bằng 44% dự toán và tăng 15,2% so với cùng kỳ; trong đó thu nội địa ước đạt 991 nghìn tỷ đồng, tăng 17,4%. Riêng số thu do cơ quan thuế quản lý đạt khoảng 1.008 nghìn tỷ đồng, bằng 44,9% dự toán và tăng 17% so với cùng kỳ; thu từ khu vực sản xuất kinh doanh tăng 31,2%, tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng thu ngân sách.

Việc triển khai Nghị quyết số 68 còn tạo hiệu ứng lan tỏa trong huy động nguồn lực xã hội, thu hút các tập đoàn tư nhân lớn tham gia đầu tư vào các dự án hạ tầng chiến lược, quan trọng quốc gia. Nghị quyết không chỉ tác động tới quy mô, tốc độ gia nhập thị trường và các chỉ tiêu tài chính-thương mại trong ngắn hạn, mà còn góp phần định hình lại cấu trúc phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, gia tăng vai trò của khu vực này trong thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong trung và dài hạn.

Những kết quả này sẽ là nền tảng quan trọng để khu vực kinh tế tư nhân phát huy tốt hơn vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.