Doanh nghiệp Việt Nam lạc quan về triển vọng thương mại bất chấp áp lực chi phí

Dù chịu áp lực lớn từ thuế quan và năng lượng, doanh nghiệp Việt Nam vẫn thuộc nhóm lạc quan nhất về triển vọng thương mại quốc tế, với 94% kỳ vọng hoạt động này tăng trưởng trong hai năm tới.

Sản xuất hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Thương mại xuất nhập khẩu May Phương Nam (Tp Hồ Chí Minh). Ảnh: Thanh Vũ - TTXVN

Sản xuất hàng may mặc tại Công ty Cổ phần Thương mại xuất nhập khẩu May Phương Nam (Tp Hồ Chí Minh). Ảnh: Thanh Vũ - TTXVN

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, chính sách thuế quan còn nhiều bất định và chi phí đầu vào gia tăng, doanh nghiệp đang phải điều chỉnh chiến lược vận hành, chuỗi cung ứng để bảo vệ biên lợi nhuận. Dù chịu áp lực lớn từ thuế quan và năng lượng, doanh nghiệp Việt Nam vẫn thuộc nhóm lạc quan nhất về triển vọng thương mại quốc tế, với 94% kỳ vọng hoạt động này tăng trưởng trong hai năm tới.

Theo Khảo sát Thương mại Toàn cầu 2026 của Ngân hàng HSBC, được thực hiện với 10.000 lãnh đạo cấp cao tại doanh nghiệp thuộc 26 thị trường, năng lượng hiện là yếu tố gây áp lực lớn nhất lên cơ cấu chi phí hoạt động. Có 44% người tham gia khảo sát cho biết chi phí năng lượng tác động đến hoạt động kinh doanh trong sáu tháng qua, tiếp theo là thuế quan (43%) và chi phí vận chuyển hàng hóa (41%).

Áp lực này được dự báo chưa sớm hạ nhiệt. Có 68% lãnh đạo doanh nghiệp cho biết tổng chi phí hoạt động đã tăng, trong khi 72% dự kiến chi phí tiếp tục đi lên trong hai năm tới. Đáng chú ý, 59% doanh nghiệp ghi nhận nhu cầu vốn lưu động tăng kể từ năm 2025.

Không chỉ chi phí đầu vào, những bất định trong thương mại còn đe dọa triển vọng doanh thu. Có tới 92% doanh nghiệp tham gia khảo sát dự báo tình trạng chậm trễ hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng sẽ ảnh hưởng đến doanh thu trong hai năm tới.

Trước sức ép ngày càng lớn, doanh nghiệp đang chủ động triển khai nhiều giải pháp để kiểm soát chi phí và duy trì năng lực cạnh tranh; trong đó, cải thiện hiệu quả và năng suất là biện pháp được lựa chọn phổ biến nhất, với 53% ý kiến. Tiếp theo là đàm phán lại các thỏa thuận với nhà cung cấp (43%), chấp nhận đưa phần chi phí gia tăng vào biên lợi nhuận (38%) và chuyển một phần chi phí sang khách hàng (36%).

Ông Vivek Ramachandran, Giám đốc Khối Giải pháp Thương mại Toàn cầu của Ngân hàng HSBC, nhận định chi phí năng lượng đã trở thành yếu tố then chốt trong việc quản lý chuỗi cung ứng quốc tế. Doanh nghiệp đang ứng phó bằng cách bảo đảm nguồn cung năng lượng, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng tính linh hoạt trong mô hình vận hành.

Theo ông Vivek Ramachandran, những điều chỉnh này cho thấy doanh nghiệp đang chuyển từ cách ứng phó với từng áp lực chi phí riêng lẻ sang tái thiết kế chuỗi cung ứng, tuyến thương mại và nguồn cung để thích ứng với những bất định dài hạn. Trong đó, khả năng kết hợp tính linh hoạt trong vận hành với quản trị thanh khoản, vốn lưu động và rủi ro sẽ đóng vai trò quan trọng đối với triển vọng tăng trưởng.

Trước những biến động thương mại, doanh nghiệp toàn cầu đang mở rộng và điều chỉnh mạng lưới thị trường nhằm giảm áp lực chi phí, đồng thời bảo đảm tính liên tục của chuỗi cung ứng.

Tại 26 thị trường tham gia khảo sát, châu Âu là điểm đến được doanh nghiệp lựa chọn nhiều nhất với tỷ lệ 48%, tăng từ mức 40% trong Khảo sát Thương mại Toàn cầu của Ngân hàng HSBC công bố tháng 11/2025. Đông Nam Á đứng thứ hai với tỷ lệ 44%, tăng từ 36%, trong khi mức độ phụ thuộc vào Bắc Á đã tăng từ 32% lên 38% trong năm qua.

Mức độ phụ thuộc vào Bắc Mỹ cũng đang gia tăng với 38% doanh nghiệp cho biết họ phụ thuộc nhiều hơn vào khu vực này, tăng từ 32% trong khảo sát trước đó. Đồng thời, tỷ lệ doanh nghiệp thu hẹp hoạt động gắn với Bắc Mỹ đã giảm từ 22% xuống 16% trong 12 tháng qua.

Trong bức tranh thương mại toàn cầu nhiều biến động, doanh nghiệp Việt Nam thể hiện kỳ vọng tích cực về triển vọng kinh doanh quốc tế. Theo khảo sát của Ngân hàng HSBC, 94% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát dự báo thương mại quốc tế sẽ tăng trưởng trong hai năm tới, ngang với Philippines và cao hơn mức bình quân toàn cầu 86%.

Đáng chú ý, khảo sát của Ngân hàng HSBC cho thấy doanh nghiệp Việt Nam thuộc nhóm lạc quan nhất về triển vọng thương mại quốc tế trong số các công ty tham gia khảo sát, với 94% kỳ vọng hoạt động thương mại quốc tế sẽ tăng trưởng trong hai năm tới. Việt Nam cùng Philippines dẫn đầu khảo sát về chỉ số này, so với mức 86% trên toàn cầu.

Tuy nhiên, triển vọng tích cực không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp trong nước đứng ngoài áp lực chi phí. Thuế quan là yếu tố chi phí được doanh nghiệp Việt Nam đề cập nhiều nhất, với tỷ lệ 52%, cao hơn đáng kể so với mức 43% toàn cầu. Chi phí năng lượng đứng thứ hai, với 49% doanh nghiệp lựa chọn, so với mức bình quân 44%.

Dù vậy, những điều chỉnh trong chuỗi cung ứng đang mang lại kết quả tích cực cho doanh nghiệp Việt Nam. Có 90% doanh nghiệp cho biết các thay đổi này đã giúp cải thiện dòng tiền và vốn lưu động, cao hơn mức 78% trên toàn cầu. Đặc biệt, 97% doanh nghiệp nhận định các biện pháp ứng phó với bất định và gián đoạn thương mại đã phát huy hiệu quả, so với mức 86% toàn cầu.

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục là một trong những công cụ quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động quốc tế. Có tới 99,6% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đang sử dụng ít nhất một FTA, cao hơn mức 95% toàn cầu.

Tuy nhiên, khả năng khai thác các hiệp định này vẫn còn dư địa cải thiện. Có 97% doanh nghiệp Việt Nam cho biết vẫn tồn tại những rào cản khiến họ chưa thể tận dụng FTA trên quy mô rộng hơn, so với mức 92% toàn cầu.

Các thị trường mà doanh nghiệp Việt Nam gia tăng mức độ phụ thuộc nhiều nhất là thị trường trong nước (50%), tiếp theo là Singapore (46%) và Thái Lan (41%). Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng đang trở thành một mắt xích được doanh nghiệp trong khu vực quan tâm hơn trong chiến lược thương mại. Malaysia là thị trường có tỷ lệ doanh nghiệp gia tăng mức độ phụ thuộc vào Việt Nam cao nhất, với 32%; tiếp theo là Thái Lan (31%), Singapore và Hàn Quốc (cùng 29%).

Triển vọng thương mại quốc tế đang mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam, nhưng cơ hội không tự động chuyển thành lợi thế cạnh tranh. Kiểm soát chi phí, cải thiện dòng tiền, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và khai thác hiệu quả các FTA sẽ là những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng trong môi trường thương mại nhiều biến động.

H.Chung/vnanet.vn

Nguồn Bnews: https://bnews.vn/doanh-nghiep-viet-nam-lac-quan-ve-trien-vong-thuong-mai-bat-chap-ap-luc-chi-phi/444539.html