Doanh nghiệp Việt trước bài toán tái cấu trúc chuỗi giá trị

Trả lời phỏng vấn Tạp chí Kinh doanh (VnBusiness) nhân dịp đầu năm mới, với góc nhìn của một doanh nhân công nghiệp nhiều năm gắn bó với chuỗi cung ứng toàn cầu, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch HĐQT Hanel PT - Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp Bắc Ninh, nhấn mạnh đến câu chuyện nâng cấp, tái cấu trúc chính mình, chuyển đổi số – chuyển đổi xanh và bứt lên trong chuỗi giá trị, trở thành chìa khóa để doanh nghiệp Việt đi xa hơn.

Bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Thế hệ mới (Hanel PT), Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp Bắc Ninh.

Câu chuyện tinh gọn bộ máy, cải cách và cắt giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản trị Nhà nước đã được thực hiện quyết liệt trong thời gian qua. Ở góc nhìn doanh nghiệp, bà cảm nhận sự thay đổi này rõ nhất ở đâu?

Theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW, điều mà cộng đồng doanh nghiệp cảm nhận rõ nhất trong năm 2025 không chỉ là việc cắt giảm thủ tục hành chính, mà là sự chuyển biến rất thực chất của Nhà nước sang mô hình một “Chính phủ thực thi”. Điều này thể hiện rõ nét trong tốc độ hoàn thiện thể chế, tinh gọn bộ máy và cách thức vận hành của hệ thống chính quyền.

Chỉ trong một năm, Nhà nước đã ban hành kỷ lục 86 Luật và hơn 300 Nghị định, tập trung vào những lĩnh vực trước đây còn thiếu hoặc chưa đồng bộ về khung pháp lý như đầu tư, đất đai, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân. Với doanh nghiệp, điều này có ý nghĩa rất lớn, bởi những khoảng trống pháp lý từng gây cản trở cho đầu tư và đổi mới nay đang được lấp đầy nhanh chóng, tạo nền tảng ổn định cho các kế hoạch phát triển trung và dài hạn.

Một chuyển biến quan trọng khác là chất lượng đối thoại chính sách. Doanh nghiệp ngày càng được tham gia góp ý, phản biện và cung cấp dữ liệu thực tiễn ngay từ quá trình xây dựng và điều chỉnh chính sách, không chỉ ở cấp địa phương mà cả ở các bộ, ngành Trung ương.

Với vai trò Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Sản xuất Công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, chúng tôi nhận thấy các kênh trao đổi giữa doanh nghiệp và chính quyền ngày càng mở, thường xuyên và thực chất hơn, giúp chính sách bám sát đời sống sản xuất – kinh doanh thay vì chỉ tồn tại trên văn bản.

Đặc biệt, việc phân cấp gắn với trách nhiệm rõ ràng hơn cho địa phương đã tạo ra một môi trường điều hành linh hoạt và hiệu quả hơn. Các quyết định về đầu tư, đất đai, môi trường, hạ tầng được xử lý nhanh hơn và phù hợp hơn với đặc thù từng ngành, từng khu vực, điều có ý nghĩa then chốt đối với các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn, vận hành theo chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, có thể nói rằng tinh gọn bộ máy và cải cách thủ tục không chỉ là giảm giấy tờ, mà là sự nâng cấp năng lực thực thi của Nhà nước, từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo và đồng hành.

Chính sự thay đổi này đang tạo ra niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất, qua đó đóng góp tích cực hơn cho tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Khi Nhà nước tinh gọn hơn có buộc doanh nghiệp phải tinh gọn lại chính mình hay không, thưa bà?

Khi Nhà nước tinh gọn hơn, thì doanh nghiệp chắc chắn cũng phải tự tinh gọn lại chính mình – không phải theo nghĩa “thu hẹp”, mà theo nghĩa “nâng cấp”.

Ở Hanel PT chúng tôi nhìn tinh gọn như một quá trình nâng cấp toàn diện mô hình phát triển, bắt đầu từ chuyển đổi số trong quản trị và sản xuất. Khi các chỉ số về chất lượng, năng suất, chi phí, tồn kho, năng lượng và phát thải đều được số hóa và theo dõi theo thời gian thực, doanh nghiệp có thể loại bỏ lãng phí, giảm tầng trung gian và ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn.

Tinh gọn cũng gắn chặt với chuyển đổi xanh. Một doanh nghiệp công nghiệp chỉ có thể đi sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu nếu sản xuất sạch hơn, sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, kiểm soát phát thải và truy xuất nguồn gốc. Với doanh nghiệp của tôi, đầu tư vào công nghệ sạch, dây chuyền hiệu suất cao và tiêu chuẩn môi trường quốc tế không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà là điều kiện để tiếp cận khách hàng toàn cầu và các dòng vốn xanh.

Được biết, Hanel PT là vendor cấp 1 cho các tập đoàn công nghệ lớn, bà nhìn nhận ra sao ở cấp độ chuỗi giá trị, thưa bà?

Theo tôi, ở cấp độ chuỗi giá trị, tinh gọn không có nghĩa là rời bỏ gia công, mà là nâng cấp chính hoạt động sản xuất và gia công đó. Từ nền tảng nhiều năm tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, chúng tôi từng bước tăng hàm lượng công nghệ, tham gia sâu hơn vào thiết kế, tích hợp và phát triển sản phẩm, để tạo ra giá trị gia tăng cao hơn trên cùng một nền tảng sản xuất.

Tôi cũng muốn đề cập đến một yếu tố quan trọng khác là con người. Tôi cho rằng tinh gọn cũng không phải là cắt giảm lao động, mà là nâng cấp kỹ năng của họ. Doanh nghiệp cần đội ngũ kỹ sư, chuyên gia dữ liệu, kỹ thuật viên công nghệ cao có khả năng vận hành dây chuyền thông minh, cải tiến quy trình và tham gia R&D - đúng với tinh thần nâng cao năng lực nội sinh mà Nghị quyết 68 đặt ra.

Bà sẽ khuyên doanh nghiệp bắt đầu thay đổi từ đâu để không bị tụt lại trong giai đoạn tới, đóng góp cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình?

Nhân dịp đầu năm tôi xin gửi một số lời chia sẻ đầu năm tới cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Tôi muốn nhấn mạnh 4 chữ: nâng cấp chính mình.

Trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước, không phải doanh nghiệp lớn sẽ thắng, mà là doanh nghiệp biết đổi mới nhanh và đi xa hơn trong chuỗi giá trị.

Thứ nhất, điểm bắt đầu không phải ở quy mô, mà ở tư duy của người lãnh đạo và con người. Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy tìm lợi nhuận ngắn hạn sang tư duy đầu tư dài hạn cho công nghệ, con người và thương hiệu. Nghị quyết 68 đã mở ra một không gian chính sách mới, nhưng chỉ những doanh nghiệp dám bước vào không gian đó bằng chiến lược 5 - 10 năm mới tận dụng được cơ hội.

Thứ hai là bắt đầu từ chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Không số hóa, doanh nghiệp không thể quản trị hiệu quả. Không xanh hóa, doanh nghiệp sẽ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. Hai quá trình này không còn là lựa chọn, mà là điều kiện để tồn tại và phát triển.

Thứ ba là nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị. Gia công và sản xuất vẫn là nền tảng, nhưng doanh nghiệp cần từng bước tiến lên các khâu có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn, từ thiết kế, R&D, tích hợp công nghệ cho đến phát triển sản phẩm và thương hiệu riêng.

Và cuối cùng là đầu tư cho con người. Chỉ khi có đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và người lao động có năng lực công nghệ và tư duy cải tiến, doanh nghiệp Việt mới có thể làm chủ công nghệ và cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế.

Trân trọng cảm ơn bà!

Đỗ Kiều (thực hiện)