Doanh nghiệp xuất khẩu tăng tốc về đích, nhóm hàng nào tạo sức bật?

Ảnh minh họa

Kỳ vọng lớn ở nhóm sản phẩm chủ lực

Đơn hàng cuối năm đang tạo thêm dư địa tăng trưởng cho nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng và khả năng hoàn thành kế hoạch giữa các ngành có sự khác biệt. Trong khi nhóm hàng công nghệ ghi nhận mức tăng cao, dệt may và da giày vẫn tăng chậm hơn, còn ngành gỗ có thêm động lực từ nhu cầu mua sắm cuối năm.

Với dệt may, tính đến ngày 15/10/2026, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt khoảng 39,2 tỷ USD (hơn 1 triệu tỷ đồng). Trong đó, hàng dệt may đạt 32 tỷ USD, xơ sợi đạt 3,8 tỷ USD, nguyên phụ liệu hơn 2 tỷ USD và các sản phẩm dệt hoàn thiện khác đạt 1,42 tỷ USD. Ngành đặt mục tiêu xuất khẩu cả năm đạt 48-49 tỷ USD, đòi hỏi doanh nghiệp tận dụng tối đa đơn hàng trong những tháng cuối năm.

Tại Tổng công ty Dệt May miền Nam – Vinatex (VSC), đơn hàng đã kín đến hết năm 2026, một số khách hàng bắt đầu đề xuất kế hoạch sản xuất cho quý I/2027. Theo tính toán của doanh nghiệp trên cơ sở kết quả kinh doanh 10 tháng, lợi nhuận cả năm dự kiến vượt 20% kế hoạch.

Một trường hợp khác là Tổng công ty cổ phần Phong Phú, với hoạt động xuất khẩu sang Mỹ duy trì khoảng 40-60 container mỗi tháng, chủ yếu là khăn và hàng dệt may. Từ tháng 7/2026, năng lực sản xuất và tiêu thụ mặt hàng khăn tăng từ 150 lên 170 container, hướng tới mục tiêu 200 container trong năm 2027.

Ông Dương Khuê, Tổng Giám đốc Tổng công ty cổ phần Phong Phú, cho biết doanh thu nội địa của doanh nghiệp đạt khoảng 22-24 tỷ đồng mỗi tháng, trong khi tổng doanh thu quy đổi đạt gần 90 triệu USD. Kết quả này cho thấy doanh nghiệp duy trì được hoạt động ở cả thị trường trong nước và xuất khẩu.

Ở ngành da giày, kim ngạch xuất khẩu tính đến ngày 15/10 đạt gần 23 tỷ USD. Trong đó, giày dép đạt khoảng 19 tỷ USD, tăng 1,5%; túi xách, vali đạt 3,97 tỷ USD, tăng 12,5%. Ngành đặt mục tiêu xuất khẩu cả năm đạt 29-30 tỷ USD. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của mặt hàng giày dép còn thấp, khiến khả năng hoàn thành mục tiêu vẫn là thách thức trong những tháng cuối năm.

Ảnh minh họa

Với ngành gỗ, xuất khẩu đến ngày 15/10 đạt gần 14,1 tỷ USD, tăng gần 7% so với cùng kỳ. Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, cao điểm mua sắm cuối năm sẽ tạo điều kiện thúc đẩy xuất khẩu. Trên cơ sở đó, kim ngạch xuất khẩu gỗ cả năm dự kiến đạt hơn 18 tỷ USD. Nếu tính thêm hơn 1 tỷ USD từ các sản phẩm lâm sản ngoài gỗ, tổng giá trị xuất khẩu có thể đạt khoảng 19 tỷ USD, vượt mức 17,2 tỷ USD của năm 2025.

Trong khi đó, điện tử, máy tính, linh kiện cùng điện thoại và các sản phẩm liên quan tiếp tục là nhóm hàng tạo sức bật lớn. Tính đến ngày 15/10, kim ngạch xuất khẩu của nhóm này đạt khoảng 189,6 tỷ USD. Riêng tháng 9/2026, tổng kim ngạch xuất khẩu điện tử, máy tính và điện thoại đạt 28,73 tỷ USD; trong đó, nhóm điện tử, máy tính đạt 22,56 tỷ USD, tăng 112,7%, còn điện thoại đạt 6,17 tỷ USD, tăng 14,3% so với cùng kỳ. Nhu cầu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), máy chủ và trung tâm dữ liệu đang góp phần thúc đẩy đơn hàng, tạo thêm động lực cho xuất khẩu nhóm hàng công nghệ.

Xuất khẩu tăng mạnh, động lực tập trung ở đâu?

Theo số liệu Cục Thống kê công bố ngày 3/11, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 10 tháng năm 2026 đạt khoảng 1.010,5 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%, tương ứng tăng thêm khoảng 107,6 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), kể cả dầu thô, đạt 405,31 tỷ USD, tăng 33%, chiếm 81,2% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 93,93 tỷ USD, tăng 8,2%, chiếm 18,8%.

Cơ cấu này cho thấy khu vực FDI vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo trong xuất khẩu. Dù tổng kim ngạch tăng mạnh, mức tăng của khu vực kinh tế trong nước thấp hơn đáng kể so với khu vực FDI. Vì vậy, mở rộng đóng góp của doanh nghiệp nội địa, nâng tỷ lệ nội địa hóa và gia tăng giá trị tạo ra tại Việt Nam vẫn là bài toán quan trọng để cải thiện chất lượng tăng trưởng xuất khẩu.

Ảnh minh họa

Xét theo nhóm hàng, điện tử, máy tính và linh kiện đạt 149,408 tỷ USD trong 10 tháng, tăng 71%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 63,268 tỷ USD, tăng 30,4%; điện thoại các loại và linh kiện đạt 57,611 tỷ USD, tăng 18,4%. Tổng kim ngạch của ba nhóm hàng này vượt 270 tỷ USD, tương đương khoảng 54% tổng xuất khẩu. Đây là những nhóm hàng đóng góp lớn vào mức tăng trưởng chung, đồng thời cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của sản phẩm công nghiệp và công nghệ trong cơ cấu xuất khẩu.

Về thị trường, Mỹ tiếp tục là điểm đến lớn nhất của hàng hóa Việt Nam, với kim ngạch đạt 159,4 tỷ USD, tăng 26,2%. Xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 77,52 tỷ USD, tăng 36,2%; EU đạt 57,42 tỷ USD, tăng 23,3%; ASEAN đạt 39,13 tỷ USD, tăng 22,9%; Nhật Bản đạt 26,23 tỷ USD, tăng 18,8%.

Các thị trường lớn đều ghi nhận tăng trưởng tích cực, song tỷ trọng xuất khẩu tập trung vào một số thị trường chủ chốt cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp chủ động trước những thay đổi về chính sách thương mại, tiêu chuẩn nhập khẩu và sức mua. Đa dạng hóa thị trường vì vậy không chỉ nhằm tìm kiếm thêm đơn hàng mà còn giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro khi nhu cầu tại một thị trường biến động.

Bên cạnh các nhóm hàng công nghiệp, thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng. Trong 10 tháng, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 10,365 tỷ USD, tăng 10,9% so với cùng kỳ. Đây là một trong những nhóm hàng có mức tăng trưởng khá, đóng góp thêm vào kết quả xuất khẩu chung.

Mở rộng thị trường, nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Kết quả 10 tháng cho thấy xuất khẩu đang có nền tăng trưởng cao, nhưng chặng cuối năm vẫn là thời điểm doanh nghiệp phải xử lý đồng thời nhiều yêu cầu: hoàn tất đơn hàng đã ký, bảo đảm tiến độ giao hàng, kiểm soát chi phí và duy trì chất lượng sản phẩm.

Triển vọng thương mại toàn cầu cũng có những điều chỉnh tích cực. Ngày 8/10, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) nâng dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu năm 2026 lên 3,9%, từ mức 1,9% đưa ra hồi tháng 3. WTO cho rằng đầu tư mạnh vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo đang thúc đẩy thương mại các sản phẩm công nghệ, dù triển vọng giữa các khu vực và nhóm hàng vẫn không đồng đều.

Dù vậy, xung đột tại Trung Đông, biến động giá năng lượng, chi phí vận tải và những thay đổi trong chính sách thương mại tiếp tục là các yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Với doanh nghiệp, tăng trưởng kim ngạch không chỉ phụ thuộc vào lượng đơn hàng mà còn ở khả năng giữ biên lợi nhuận, chủ động nguồn nguyên liệu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Cảng Cát Lái

Trong bối cảnh đó, mở rộng thị trường và nâng sức cạnh tranh trở thành yêu cầu xuyên suốt. Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA), đa dạng hóa thị trường và sản phẩm, nâng chất lượng hàng hóa, đáp ứng quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Bộ Công Thương đang thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại tại các khu vực Tây Á, Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu qua các kênh chính thức và thương mại điện tử xuyên biên giới. Đây là những hướng đi nhằm mở thêm dư địa tiêu thụ cho hàng Việt, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh việc tận dụng các FTA, đa dạng hóa thị trường và sản phẩm có ý nghĩa quan trọng trong giảm phụ thuộc vào những thị trường truyền thống. Cùng với mở rộng thị trường, doanh nghiệp cần nâng năng lực đáp ứng các yêu cầu về xuất xứ, chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm để duy trì sức cạnh tranh lâu dài.

Với kim ngạch xuất khẩu đã đạt gần 500 tỷ USD sau 10 tháng, Việt Nam đang tiến gần mục tiêu cả năm. Tuy nhiên, khả năng cán đích không chỉ được quyết định bởi mức tăng kim ngạch trong vài tháng cuối năm, mà còn bởi chất lượng tăng trưởng, mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước và khả năng duy trì sức cạnh tranh của hàng Việt trên thị trường quốc tế.