Doanh nghiệp xuất khẩu tìm cách giảm phụ thuộc vào một thị trường

Hoạt động sản xuất, chế biến nông sản xuất khẩu tại Công ty TNHH Tư Thành góp phần mở rộng thị trường và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng.

Trong bối cảnh đó, đa dạng hóa thị trường không còn là câu chuyện mở thêm một vài điểm đến cho hàng hóa, mà đang trở thành một phần trong chiến lược duy trì đơn hàng và ổn định sản xuất. 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Thanh Hóa đạt khoảng 5,2 tỷ USD, tăng 6,8% so với cùng kỳ; mục tiêu cả năm được đặt ở mức 8,5 tỷ USD. Quy mô xuất khẩu càng lớn, yêu cầu xây dựng một cơ cấu thị trường đủ phân tán để hạn chế tác động khi một thị trường biến động càng trở nên cấp thiết.

Tại Công ty TNHH Tư Thành, phường Hạc Thành, sự thay đổi về cơ cấu thị trường cho thấy DN đã chủ động đi theo hướng này. Mỗi năm, DN xuất khẩu hơn 400 container nông sản, chủ yếu là dứa sang Nga, Hoa Kỳ và một số nước châu Âu. Khoảng 2 năm trở lại đây, DN tiếp cận thêm thị trường Trung Đông. Nếu có thời điểm khu vực này chiếm khoảng 30% đơn hàng, thì sau quá trình điều chỉnh, tỷ trọng hiện còn khoảng 20% sản lượng xuất khẩu.

Con số này đáng chú ý không chỉ vì cho thấy DN đã có thêm thị trường, mà quan trọng hơn là mức độ phụ thuộc vào một khu vực đã được thu hẹp. Với một DN xuất khẩu nông sản bằng đường biển, việc phân bổ lại đầu ra giúp hạn chế tình trạng biến động tại một thị trường tác động quá lớn đến toàn bộ kế hoạch sản xuất, giao hàng và dòng tiền. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy đa dạng hóa thị trường chỉ là một nửa bài toán; DN còn phải chủ động trước những rủi ro phát sinh trên chính các tuyến vận chuyển. Điều này thể hiện rõ từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột tại Trung Đông khiến chi phí logistics tăng, nguồn container rỗng khan hiếm và hoạt động vận chuyển bị ảnh hưởng.

Bà Đồng Thị Tuyết Anh, Giám đốc Công ty TNHH Tư Thành, cho biết: “DN phải linh hoạt điều chỉnh phương thức vận chuyển, tính toán thay đổi tuyến để hạn chế rủi ro. Trước đó, tình trạng thiếu vỏ container từng khiến thời gian giao hàng sang châu Âu kéo dài thêm 7 - 10 ngày, gây áp lực lên tiến độ thực hiện hợp đồng và dòng tiền”.

Như vậy, với Công ty TNHH Tư Thành, giảm phụ thuộc không chỉ dừng ở việc thay đổi tỷ trọng giữa các thị trường mà DN còn đang phải xử lý đồng thời 2 bài toán: phân tán đầu ra và giảm sự phụ thuộc vào một phương án vận chuyển. Khi một thị trường hoặc một tuyến logistics gặp biến động, khả năng chuyển hướng đơn hàng, phương thức vận tải và kế hoạch giao hàng sẽ quyết định mức độ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.

Ở một hướng khác, Công ty CP Dụng cụ thể thao Delta (xã Hoằng Hóa) lại xây dựng khả năng chống chịu dựa trên việc mở rộng mạng lưới khách hàng và nâng chất lượng sản phẩm. Hiện sản phẩm của DN đã có mặt tại hơn 20 quốc gia, với các đối tác trong lĩnh vực dụng cụ thể thao và may mặc.

Điểm đáng chú ý là để có khả năng đi tới nhiều thị trường, DN không chỉ dựa vào mở rộng quan hệ khách hàng mà còn đầu tư vào công nghệ và tiêu chuẩn sản phẩm. Delta đã hoàn thiện công nghệ sản xuất bóng đá từ da PU đạt tiêu chuẩn FIFA. Trong quá trình hoàn thiện công nghệ, 100.000 sản phẩm thử nghiệm đã được sản xuất và được khách hàng công nhận, chấp nhận, đặt mua. Việc nâng khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế giúp DN có thêm dư địa lựa chọn thị trường, thay vì phụ thuộc vào một nhóm khách hàng hoặc khu vực nhất định.

Hai cách tiếp cận khác nhau nhưng cùng cho thấy một yêu cầu chung đối với DN xuất khẩu hiện nay: muốn giảm phụ thuộc vào một thị trường phải có đủ năng lực để đi nhiều thị trường. Với DN nông sản, đó có thể là khả năng bảo đảm nguồn nguyên liệu, chất lượng và logistics; với DN sản xuất công nghiệp, đó có thể là công nghệ, tiêu chuẩn và năng lực đáp ứng đơn hàng. Điểm chung là thị trường mới chỉ thực sự trở thành “bộ đệm” khi DN đủ sức đáp ứng những yêu cầu mới đi kèm.

Cơ hội mở rộng thị trường của DN Thanh Hóa cũng đang được hỗ trợ từ việc thực thi các hiệp định thương mại tự do. Năm 2025, Thanh Hóa đạt 30,93/40 điểm FTA Index, thuộc nhóm “Tốt”, xếp thứ 3 trong 34 tỉnh, thành phố được đánh giá. Cả 4 trụ cột của FTA Index của tỉnh đều nằm trong tốp 5 toàn quốc. Đây là điều kiện thuận lợi để DN tiếp cận thông tin, tận dụng ưu đãi thuế quan và tìm kiếm thêm thị trường. Song, đi cùng cơ hội là những yêu cầu cao hơn về quy tắc xuất xứ, chất lượng, lao động, môi trường và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Với mục tiêu xuất khẩu 8,5 tỷ USD trong năm 2026, việc mở rộng thị trường vì thế cần được nhìn rộng hơn câu chuyện tăng thêm đơn hàng. Giữ vững các thị trường truyền thống, đồng thời từng bước giảm tỷ trọng ở những thị trường có mức độ tập trung cao; nâng chất lượng sản phẩm, chủ động nguyên liệu và linh hoạt logistics là những “chân kiềng” giúp DN phân tán rủi ro. Khi một thị trường gặp biến động, DN vẫn còn thị trường khác, phương án khác và năng lực khác để xoay chuyển. Đó cũng là nền tảng để tăng trưởng xuất khẩu của Thanh Hóa không chỉ nhanh hơn mà còn bền vững hơn.