Doanh nhân kiều bào: 'Đi cùng nhịp chuyển mình của đất nước là một niềm hạnh phúc'

Trong cuộc trò chuyện đầu năm với TS Ngô Phẩm Trân, doanh nhân kiều bào, người gắn bó nhiều năm với vai trò kết nối đầu tư giữa Đài Loan (Trung Quốc) và Việt Nam, điều đọng lại không phải là thành tích cá nhân hay những con số tăng trưởng của doanh nghiệp, mà là một trạng thái tinh thần: bình thản hơn trước khó khăn, và kiên định hơn với lựa chọn quay về.

TS Ngô Phẩm Trân, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam - Đài Loan, Giám đốc Công ty Giải pháp phần mềm IIQ

Nếu không nói đến chức danh hay vai trò xã hội, bà thấy mình giống ai hơn: một doanh nhân, một người kết nối, hay đơn giản là một người Việt luôn hướng về quê hương?

Nếu gọi đúng cảm giác của tôi, có lẽ tôi thấy mình giống một người kết nối hơn cả. Khi ở Đài Loan, tôi chứng kiến rất rõ làn sóng dịch chuyển mạnh mẽ của các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn sang Đông Nam Á, và Việt Nam là một trọng điểm.

Với những kinh nghiệm và uy tín của mình, tôi may mắn được đồng hành cùng họ ngay từ những bước đầu: đi khảo sát các tỉnh thành khắp ba miền, tìm cơ hội, thẩm định và chọn hướng đi phù hợp trước khi họ quyết định đầu tư.

Ở những chuyến đi đó, tôi không chỉ đứng với tư cách một doanh nhân, mà còn là một kiều bào. Tôi chia sẻ với họ những hiểu biết rất đời về Việt Nam, từ môi trường đầu tư, chính sách, cho tới nhịp sống, con người. Tôi nghĩ chính sự gắn kết đó giúp nhà đầu tư có thêm niềm tin và động lực để không chỉ đến, mà còn ở lại Việt Nam lâu dài.

Lớn lên sau chiến tranh, tôi được nghe rất nhiều câu chuyện của ông bà, cha mẹ về những năm tháng gian khó, về những hy sinh để có được một Việt Nam như hôm nay. Có lẽ vì vậy, trong tôi - cũng như nhiều kiều bào thế hệ sau - luôn có một mong muốn rất tự nhiên: được góp sức mình khi đất nước đang bước sang một giai đoạn mới, một “kỷ nguyên mới” đúng nghĩa.

Tôi thấy việc mình làm, dù chỉ là một góc nhỏ, nhưng cũng có ý nghĩa và rất đáng tự hào. Ở nơi xa xứ, tôi có thể tự hào nói tôi đến từ Việt Nam. Cảm giác đó khác xa so với nhiều năm trước, khi đất nước mình còn nghèo và đôi lúc mình còn bị nhìn bằng ánh mắt khác.

Gần 10 năm qua, tôi đã đồng hành hỗ trợ nhiều tập đoàn điện tử, bán dẫn lớn chọn Việt Nam làm nơi đầu tư như Foxlink, Glo Tech, USI... Những dự án đó mang theo công nghệ mới, tạo việc làm, và quan trọng hơn là góp phần đặt Việt Nam vào bản đồ công nghiệp công nghệ cao toàn cầu.

Được chứng kiến và góp phần tạo nên một cột mốc chuyển đổi mạnh mẽ như thế, với tôi, là một may mắn rất lớn. Tôi nghĩ ai đang làm công việc giống như tôi cũng sẽ có cùng cảm nhận, đó là rất hạnh phúc.

Những lần về Việt Nam gần đây, điều gì khiến bà thấy đất nước đã “khác đi” rõ nhất - không phải trên báo chí mà trong cảm giác cá nhân?

Điều tôi cảm nhận rõ nhất là sự thay đổi trong cách vận hành. Việc sáp nhập các địa phương, cải cách và cắt giảm thủ tục đã giúp quá trình làm việc với nhà đầu tư thuận tiện hơn rất nhiều. Đó chính là điều mà doanh nhân mong đợi từ lâu.

Khi nền tảng pháp lý trở nên minh bạch, rõ ràng hơn, nó giống như một hành lang mở rộng, tạo thêm niềm tin để nhà đầu tư nước ngoài và cả kiều bào yên tâm quay về, ở lại và phát triển lâu dài tại Việt Nam.

So với môi trường kinh doanh ở Đài Loan, bà nhìn thấy điểm thuận và khó của Việt Nam ở đâu?

Các nền kinh tế như Đài Loan, Nhật Bản đi trước Việt Nam 20 năm, nên sự tiên tiến của họ là điều chúng ta có thể học hỏi. Nhưng Việt Nam có một lợi thế rất đặc biệt: khả năng rút ngắn con đường phát triển.

Chúng ta đang chủ động thu hút nguồn lực kiều bào, những người đã được đào tạo và làm việc nhiều năm ở nước ngoài, quay về cùng đồng hành. Đó là một bước đi rất thông minh, giúp tiết kiệm thời gian và tạo đột phá.

Tôi cũng đặc biệt ấn tượng với những chính sách dài hạn về giáo dục như miễn học phí cho trẻ mầm non và học sinh phổ thông, hay tăng cường học và dạy ngoại ngữ - là những điều ngay cả một số nước phát triển cũng chưa làm được, cho thấy Việt Nam đang chuẩn bị nền móng dài hạn. Tôi tin rằng, chỉ trong 5 - 10 năm nữa, Việt Nam hoàn toàn có thể sánh vai với những quốc gia phát triển trước chúng ta cả chục năm.

Bà không đề cập đến khó khăn, có phải doanh nhân bây giờ đã chấp nhận rằng “khó” là trạng thái thường trực? Với bà, khi thấy rõ khó khăn nhưng không muốn dừng lại, bà chọn cách đi tiếp thế nào?

Thực ra khi đưa các tập đoàn FDI, với 100% vốn nước ngoài, vào Việt Nam, tôi thấy sự hỗ trợ của chính quyền từ trung ương đến địa phương rất rõ ràng và quyết liệt.

Nhưng khi chính bản thân tôi, với tư cách là một kiều bào, trực tiếp đầu tư, thì lại có nhiều điều mới mẻ. Tôi nghe nói có nhiều chính sách ưu đãi cho kiều bào, nhưng thực sự để biết chính sách đó nằm ở đâu, cơ quan chủ quản là ai, phải đi theo quy trình nào, thì đến bây giờ tôi cũng chưa hiểu hết.

Vì vậy, thay vì bắt tay vào thực hiện ngay nhiều ấp ủ lớn lao, tôi chấp nhận bắt đầu từ những mảng nhỏ, vừa làm vừa tìm hiểu cơ chế, vừa thích nghi lại môi trường kinh doanh. Nhiều thứ còn rất mới, nhất là trong bối cảnh sáp nhập địa phương, thay đổi chính sách, chưa rõ đầu mối tư vấn.

Có những lúc chưa chỉn chu, nhưng tôi chọn cách đi từng bước. Chúng tôi gặp khó thì đi tìm luật sư, tìm cố vấn. Mỗi bước là một bước gỡ. Đi chậm, nhưng chắc. Với tôi, cốt lõi là khả năng thích nghi. Khó không phải để than, mà để hiểu và tháo gỡ từng phần.

Sau mấy chục năm gây dựng sự nghiệp vững chắc ở nước ngoài, tôi nghĩ ai cũng giống tôi, đó là luôn có một mong muốn được làm điều gì đó cho quê hương. Chính điều đó khiến tôi kiên định với lựa chọn quay về, dù biết con đường này không hề dễ.

Nhìn lại hành trình thời gian qua, điều gì khiến bà tự hào nhất? Và trong năm mới, bà đang ấp ủ những kế hoạch gì?

Điều tôi tự hào nhất là đã góp phần đưa nhiều nhà đầu tư FDI về Việt Nam, tạo rất nhiều cơ hội việc làm cho người Việt và mang theo công nghệ mới. Đó là những đóng góp nhỏ, nhưng “một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”.

Tôi cũng tự hào vì đã đồng hành cùng các doanh nghiệp khi họ gặp khó khăn, kết nối họ với chính quyền và các sở ban ngành để cùng tìm hướng giải quyết. Qua đó, tiếng nói của doanh nghiệp được lắng nghe, và môi trường đầu tư ngày càng cải thiện hơn.

Một việc nữa tôi rất tâm đắc là đào tạo nguồn nhân lực cho Việt Nam. Trong những ngày đầu năm 2026, tôi đã tham vấn với vai trò cố vấn cho một tập đoàn bán dẫn và chúng tôi đã hỗ trợ gần 100 suất học bổng đào tạo kỹ sư có tay nghề theo đúng nhu cầu của doanh nghiệp tại các tỉnh phía Bắc. Mô hình này tôi sẽ tiếp tục nhân rộng trong năm nay và những năm tới.

Song song đó, tôi cũng đang tham gia vào lĩnh vực chuyển đổi số. Chúng tôi phát triển các giải pháp phần mềm thông minh cho khu công nghiệp, nhà máy, siêu thị - ứng dụng IoT, AI vào thực tế. Tôi rất tâm đắc khi những sản phẩm của mình, tuy nhỏ nhưng đúng với hướng đi chiến lược phát triển của đất nước về kinh tế số, khoa học công nghệ cao và năng lượng xanh.

Với tôi, được làm những điều đó đúng vào giai đoạn đất nước đang đổi nhịp là một niềm tự hào, niềm hạnh phúc rất thật.

Xin trân trọng cảm ơn bà Ngô Phẩm Trân đã dành thời gian chia sẻ những trải nghiệm và suy ngẫm rất chân thành trong những ngày đầu năm mới. Kính chúc bà cùng cộng đồng doanh nhân luôn dồi dào sức khỏe, vững tâm thế trước thử thách, tiếp tục kiên định trên con đường đã chọn và có thêm nhiều đóng góp ý nghĩa cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Đỗ Kiều thực hiện