Đối đầu Mỹ - Iran: Con đường ngoại giao hay giải pháp quân sự?
Bất chấp nỗ lực duy trì kênh đối thoại tại Geneva, Thụy Sĩ, tình hình Trung Đông vẫn căng thẳng khi Mỹ cấp tập điều động lực lượng tới khu vực. Động thái này cùng những tuyên bố đanh thép từ cả Mỹ và Iran, đang khiến an ninh khu vực trở nên đặc biệt nhạy cảm với những động thái quân sự và ngoại giao đan xen.
Trong 24 giờ qua, Mỹ đã triển khai thêm ít nhất 50 máy bay chiến đấu tối tân, bao gồm các tiêm kích tàng hình F-35, F-22 và F-16 tới các căn cứ tại Trung Đông. Hiện tại, Mỹ đã tập trung sức mạnh hỏa lực với hai nhóm tác chiến tàu sân bay cùng hơn 12 tàu chiến hiện đại, hàng trăm máy bay chiến đấu và hệ thống phòng thủ tên lửa, hơn 150 chuyến bay vận tải quân sự liên tục tiếp tế vũ khí và đạn dược.
Căng thẳng Mỹ - Iran tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ảnh: Reuters.
Các chuyên gia quốc phòng nhận định, quy mô quân số lên tới 30.000 binh sĩ đủ để thực hiện một chiến dịch quân sự tổng lực kéo dài nhiều tuần. Nguồn tin từ CNN cho biết, quân đội Mỹ đã ở trạng thái sẵn sàng cao độ và có thể kích hoạt các cuộc tấn công sớm nhất là vào cuối tuần này, tùy thuộc vào quyết định cuối cùng của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Trong khi đó tại Geneva, vòng đàm phán hạt nhân thứ hai giữa Mỹ và Iran dưới sự trung gian của Oman vẫn đang diễn ra nhưng chưa đạt được đột phá. Thông tin từ Nhà Trắng ngày 18/2 đánh giá các cuộc đàm phán với Iran tại Geneva đã có bước tiến nhất định nhưng chưa thể khỏa lấp mọi bất đồng. Phía Mỹ cho biết Iran đang chuẩn bị các đề xuất chi tiết hơn để làm rõ lập trường trong những tuần tới.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết: “Có rất nhiều lý do và lập luận có thể đưa ra về việc tấn công Iran . Tổng thống luôn rất rõ ràng về vấn đề Iran hay bất kỳ quốc gia nào trên thế giới - ngoại giao luôn là lựa chọn hàng đầu. Và sẽ là khôn ngoan nếu Iran đạt được thỏa thuận với Tổng thống Trump. Tổng thống luôn nghĩ về những gì tốt nhất cho nước Mỹ, cho quân đội của chúng ta, cho người dân Mỹ. Và đó là cách ông ấy đưa ra quyết định liên quan đến bất kỳ hành động quân sự nào".
Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cũng vừa tuyên bố thẳng thừng rằng Iran vẫn chưa chấp nhận những "lằn ranh đỏ" cốt lõi mà Nhà Trắng đặt ra.
“Tổng thống Mỹ đang rất nỗ lực tìm kiếm giải pháp, dù là thông qua các phương án ngoại giao hay bất kỳ phương án nào khác, sao cho người dân Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Đó luôn là trọng tâm chính”, ông Vance nhấn mạnh.
Về phía Iran, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian một mực bác bỏ cáo buộc cho rằng nước này tìm kiếm vũ khí hạt nhân: “Chúng tôi hoàn toàn không tìm kiếm vũ khí hạt nhân. Bất kỳ hình thức xác minh nào họ muốn, chúng tôi đều sẵn sàng chấp nhận”.
Trong khi đó, lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei khẳng định Iran sẽ không gục ngã trước áp lực "thay đổi chế độ", đồng thời tuyên bố Mỹ sẽ không thể hủy diệt được nước này. Đáp trả các động thái từ Mỹ, Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắt đầu cuộc tập trận mang tên "Kiểm soát thông minh" tại Eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Iran phát đi thông điệp mạnh mẽ về khả năng phong tỏa khu vực bằng mạng lưới tên lửa chống hạm và thiết bị bay không người lái nếu bị tấn công.
Trước nguy cơ xung đột bùng nổ, cộng đồng quốc tế đang bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về sự ổn định tại Trung Đông. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cảnh báo các cuộc tấn công vào cơ sở hạt nhân của Iran sẽ gây ra hậu quả thảm khốc, trong khi các nước vùng Vịnh rốt ráo thực hiện nỗ lực trung gian để hạ nhiệt căng thẳng.
Tuy nhiên, các đồng minh thân cận của Mỹ vẫn đang đứng trước những lựa chọn chiến lược khó khăn khi áp lực quân sự gia tăng. Nỗi lo lớn nhất của khu vực là một cuộc chiến tổng lực có thể làm sụp đổ hạ tầng kinh tế và năng lượng vốn đang rất nhạy cảm. Hiện nay, phần lớn các quốc gia đều nhấn mạnh ngoại giao là lối thoát duy nhất để tránh kịch bản tồi tệ nhất cho an ninh toàn cầu.
