Đòi ghi giá bán thấp để né thuế, bên bán thua kiện phải trả 3,2 tỷ tiền cọc
Do không chấp nhận việc ghi giá chuyển nhượng thấp hơn thực tế để trốn thuế, người mua nhà đã khởi kiện bên bán. Tòa án xác định bên bán có hành vi vi phạm pháp luật về thuế, buộc phải hoàn trả hơn 3,2 tỷ đồng tiền đặt cọc.
Theo trình bày của bà Nguyễn Thị Thu T. (địa chỉ tại TPHCM), năm 2022, trong thời gian sinh sống tại Mỹ, bà có nhu cầu mua nhà tại Việt Nam.
Qua tìm hiểu, bà T. được biết bà Bùi Thị Th. (ngụ tỉnh Khánh Hòa) đang rao bán một căn nhà tại TP. Nha Trang. Căn nhà đã được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu, do bà Th. đứng tên từ năm 2017.
Sau khi thỏa thuận, hai bên thống nhất giá chuyển nhượng căn nhà là hơn 13,8 tỷ đồng. Do đang ở Mỹ, bà T. đã ủy quyền cho em ruột là bà Nguyễn Thị Thúy P. ký giấy đặt cọc mua nhà với bà Th., số tiền đặt cọc là 3,2 tỷ đồng. Số tiền còn lại sẽ thanh toán trong vòng 45 ngày.
Theo yêu cầu của bà Th., bà P. đã chuyển tiền đặt cọc cho một người khác và bà Th. xác nhận đã nhận đủ. Theo nội dung giấy đặt cọc, sau khi nhận đủ tiền, bà Th. có nghĩa vụ thực hiện thủ tục sang tên căn nhà cho bà T. và chịu toàn bộ chi phí, thuế liên quan.
Việc ghi thấp giá trị thực tế tài sản chuyển nhượng là vi phạm pháp luật về quản lý thuế
Hai bên hẹn ký hợp đồng chuyển nhượng vào ngày 2/11/2022. Để thực hiện giao dịch, bà T. đã từ Mỹ về Việt Nam. Tuy nhiên, tại văn phòng công chứng, bà Th. yêu cầu ghi giá chuyển nhượng trong hợp đồng là 3,5 tỷ đồng nhằm giảm số tiền thuế phải nộp, trong khi giá thực tế hai bên thỏa thuận vẫn là 13,8 tỷ đồng.
Cho rằng việc này có dấu hiệu trốn thuế, bà T. không đồng ý. Do không thống nhất được nội dung, việc ký kết hợp đồng chuyển nhượng không thể thực hiện.
Sau đó, dù bà Th. đã nhiều lần đề nghị kê khai giá bán thấp hơn thực tế và viết giấy cam kết chịu trách nhiệm về thuế, nhưng bà T. vẫn không chấp nhận và yêu cầu ghi đúng giá trị giao dịch. Cuối cùng, bà Th. tuyên bố chấm dứt giao dịch, dừng việc bán nhà.
Trước tình hình trên, bà T. xác định không thể tiếp tục giao dịch và khởi kiện ra tòa, yêu cầu hủy giấy đặt cọc, đồng thời buộc bà Th. hoàn trả số tiền 3,2 tỷ đồng đã nhận.
Tại bản án dân sự sơ thẩm ngày 16/8/2024, TAND tỉnh Khánh Hòa chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà T., tuyên hủy giấy đặt cọc và buộc bà Th. hoàn trả toàn bộ số tiền đặt cọc.
Không đồng ý với phán quyết trên, bà Th. kháng cáo toàn bộ bản án, cho rằng lỗi thuộc về bên mua và đề nghị áp dụng các thỏa thuận trong giấy đặt cọc.
Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện KSND cấp cao tại Đà Nẵng cho rằng kháng cáo của bà Th. không có căn cứ, bởi việc không ký được hợp đồng chuyển nhượng xuất phát từ yêu cầu trái pháp luật của bên bán. Hội đồng xét xử phúc thẩm thống nhất giữ nguyên bản án sơ thẩm, bác toàn bộ kháng cáo của bà Th.
Hội đồng xét xử nhận định, việc bà Th. không chấp nhận ghi đúng giá trị chuyển nhượng theo thỏa thuận mua bán mà yêu cầu ghi giá thấp hơn giá trị thực là hành vi vi phạm pháp luật. Do đó, bà Th. là người có lỗi dẫn đến việc giao dịch không thể tiếp tục thực hiện.
Tòa phúc thẩm khẳng định, bản án sơ thẩm tuyên hủy giấy đặt cọc và buộc bà Th. hoàn trả cho bà T. số tiền 3,2 tỷ đồng là có căn cứ pháp luật. Đồng thời, bà Th. không cung cấp được chứng cứ mới làm thay đổi nội dung vụ án nên không có cơ sở xem xét kháng cáo.
Việc ghi thấp giá trị thực tế tài sản chuyển nhượng là vi phạm pháp luật về quản lý thuế, theo quy định tại khoản 5 Điều 143 Luật Quản lý Thuế năm 2019. Cụ thể, hành vi trốn thuế được xác định là sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch hoặc giá trị giao dịch thực tế để xác định sai số tiền thuế phải nộp, số tiền thuế được miễn, số tiền thuế được giảm, số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế không phải nộp.
Hành vi trốn thuế còn có thể bị xử lý trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự nếu số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên.
