Đôi giày phủ tro bụi và Tổng thống Bush đối mặt khủng hoảng: Phóng viên Reuters kể lại sự kiện ngày 11/9

Khoảnh khắc Tổng thống Mỹ George W. Bush được thông báo về vụ tấn công nhằm vào nước Mỹ, ngày 11/9/2001. Ảnh cắt từ clip.

25 năm sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001, những ký ức về thời khắc nước Mỹ bị tấn công vẫn còn nguyên trong tâm trí những người có mặt ngày hôm đó. Trong bài viết được VietTimes chuyển ngữ dưới đây, một phóng viên Reuters từng tháp tùng Tổng thống George W. Bush thuật lại những gì ông chứng kiến từ buổi sáng định mệnh tại Florida, hành trình trở về Washington và chuyến đi tới Ground Zero chỉ vài ngày sau thảm kịch.

Tôi lần đầu nhìn thấy Tổng thống George W. Bush vào rạng sáng ngày 11/9/2001, khi ông đang chạy bộ quanh một sân golf ở Florida.

Là một trong hai phóng viên Reuters tháp tùng ông Bush ngày hôm đó, tôi được giao đưa tin về một sự kiện vốn được dự kiến diễn ra bình thường: Tổng thống gặp gỡ học sinh để quảng bá các chính sách giáo dục của ông. Khi ấy, ông Bush mới làm Tổng thống Mỹ chưa đầy 8 tháng.

Chỉ vài giờ sau, vị tổng thống còn chưa có nhiều kinh nghiệm đối mặt với cuộc khủng hoảng lớn đã phải ứng phó với vụ tấn công nghiêm trọng nhất trên đất Mỹ kể từ Trân Châu Cảng năm 1941.

Thảm kịch diễn ra khi ông Bush tới Trường Tiểu học Emma E. Booker ở Sarasota, Florida. Trong lúc Tổng thống gặp gỡ giáo viên và học sinh, tôi có mặt tại một trung tâm báo chí được dựng gần đó dành cho các phóng viên.

Chúng tôi theo dõi truyền hình trực tiếp và thấy khói cuồn cuộn bốc lên từ một trong hai tòa tháp của Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York. Một chiếc máy bay vừa đâm vào tòa nhà và ban đầu chúng tôi cho rằng đó là một tai nạn.

Rồi ngay trước mắt chúng tôi, chiếc máy bay thứ hai lao vào tòa tháp còn lại.

Ông Bush lúc đó đang ở trường, đọc sách cho học sinh. Máy quay ghi lại vẻ sững sờ trên gương mặt Tổng thống khi một trợ lý Nhà Trắng bước vào lớp học, ghé tai nói với ông về chiếc máy bay thứ hai và thông báo: "Nước Mỹ đang bị tấn công."

Đến cuối tuần đó, ông Bush đã trải qua đủ cung bậc cảm xúc khi dần nhận thức được quy mô của sự kiện làm thay đổi nhiệm kỳ tổng thống của ông cũng như đời sống nước Mỹ: kinh hoàng và giận dữ trước các cuộc tấn công, đau buồn và những giọt nước mắt dành cho các nạn nhân, cùng những lời tuyên bố cứng rắn rằng những kẻ đứng sau vụ việc sẽ phải trả giá.

Cựu Tổng thống Bush, nay 80 tuổi, dự kiến tham dự buổi lễ vào thứ Sáu (11/9) để tưởng niệm 25 năm vụ tấn công tại Ground Zero ở New York. Tối thứ Tư, ông chia sẻ những suy ngẫm về dấu mốc này tại thư viện tổng thống của mình ở Dallas. Tại đây cũng trưng bày 16 tác phẩm nghệ thuật do ông vẽ, lấy cảm hứng từ lòng dũng cảm và sự hy sinh trong ngày hôm đó.

"Sự thật dần trở nên rõ ràng... rằng thế giới đã thay đổi", ông Bush sau này nói trong chương trình "60 Minutes II" của CBS.

Trong phần còn lại của nhiệm kỳ tổng thống, ông Bush tập trung vào việc ngăn chặn một cuộc tấn công tương tự tái diễn.

Các vụ không tặc đã phơi bày những lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống an ninh, thúc đẩy Mỹ tăng cường các biện pháp bảo vệ tại sân bay và các tòa nhà công cộng. Chính quyền Bush cũng hứng chịu chỉ trích vì các phương thức thẩm vấn hà khắc được áp dụng với một số nghi phạm Hồi giáo cực đoan. Cuộc chiến Iraq năm 2003 của ông cũng bị nhiều người xem là một sai lầm tốn kém.

Cựu Tổng thống Bush từ chối đề nghị phỏng vấn của Reuters cho bài viết này.

Cuống cuồng bảo vệ tổng thống

Khoảnh khắc Tổng thống Mỹ George W. Bush được thông báo về vụ tấn công nhằm vào nước Mỹ, ngày 11/9/2001. Ảnh cắt từ clip.

Một phần tư thế kỷ trôi qua, những ký ức về ngày hôm đó vẫn còn nguyên vẹn.

Ngay sau khi các máy bay bị không tặc được sử dụng để tấn công nước Mỹ, một cuộc chạy đua khẩn cấp bắt đầu nhằm bảo vệ Tổng thống. Khi ông Bush được đưa nhanh tới Không lực Một để rời Florida, quy mô của cuộc khủng hoảng cũng dần trở nên rõ ràng.

Hai tòa tháp Trung tâm Thương mại Thế giới sụp đổ, khiến khoảng 3.000 người thiệt mạng. Chiếc máy bay thứ ba lao vào Lầu Năm Góc, khiến 64 người trên máy bay và 125 người trong tòa nhà thiệt mạng.

Chiếc máy bay thứ tư rơi xuống một cánh đồng ở Shanksville, bang Pennsylvania, sau khi các hành khách chống trả những kẻ không tặc. Toàn bộ 44 người trên máy bay thiệt mạng.

Washington chìm trong hoảng loạn. Những cột khói bốc lên từ Lầu Năm Góc khiến nhiều người lo sợ có thể xảy ra các vụ đánh bom bằng xe hơi. Nhà Trắng được sơ tán. Mật vụ Mỹ thậm chí yêu cầu các nữ nhân viên tháo giày cao gót để có thể chạy nhanh hơn.

Ông Bush dành cả ngày trên chiếc Không lực Một, bay xuyên nước Mỹ. Điểm dừng đầu tiên là Căn cứ Không quân Barksdale ở Louisiana, sau đó là Căn cứ Không quân Offutt ở Nebraska.

Về sau, ông Bush thúc đẩy việc nâng cấp thiết bị liên lạc trên Không lực Một, sau khi gặp khó khăn trong việc duy trì liên lạc với Nhà Trắng khi máy bay liên tục di chuyển trên khắp đất nước.

Tại Nebraska, ông bước vào một boongke ngầm để tổ chức cuộc họp trực tuyến với các cố vấn an ninh quốc gia cấp cao và Phó Tổng thống Dick Cheney.

Mong muốn trở lại Washington càng sớm càng tốt, ông Bush cuối cùng cũng về tới Nhà Trắng vào cuối buổi chiều hôm đó.

Tổng thống Mỹ George Bush (phải) chụp ảnh cùng Phó Tổng thống Dick Cheney (trái) và các nhân viên cấp cao tại Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của Tổng thống ở Washington vài giờ sau vụ tấn công ngày 11/9/2001. Ảnh: Reuters.

Tối cùng ngày, ông có bài phát biểu từ Phòng Bầu dục.

"Những hình ảnh máy bay lao vào các tòa nhà, những đám cháy bùng lên và những công trình khổng lồ sụp đổ đã khiến chúng ta không thể tin nổi, chìm trong nỗi buồn khủng khiếp và một cơn giận dữ âm thầm nhưng không thể lay chuyển", ông Bush nói.

Trong khi đó, tôi cùng phần lớn phóng viên thường trú tại Nhà Trắng vẫn bị mắc kẹt ở Florida, không thể bay đi đâu vì toàn bộ hoạt động hàng không đã bị đình chỉ.

Khi ấy, tôi đang giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng. Tôi tham gia thúc đẩy việc đưa các phóng viên trở về thủ đô và cuối cùng chúng tôi lên một chiếc xe buýt thuê để trở lại Washington.

Sau 14 giờ di chuyển, hình ảnh đầu tiên của Washington hiện ra trước mắt chúng tôi là vết thương khổng lồ đang bốc khói tại Lầu Năm Góc.

Ngày 14/9, tôi cùng ông Bush tới Ground Zero.

Hai tòa tháp vẫn còn cháy âm ỉ và mùi khét có thể cảm nhận được từ cách đó hàng dặm. Khi ông Bush đi quanh khu vực tan hoang cùng Thị trưởng New York khi đó là Rudy Giuliani, người ta lo ngại một số tòa nhà xung quanh đã suy yếu đến mức có thể đổ sập.

Một lớp tro dày phủ khắp nơi, trên vỉa hè, đường phố và vai những người lính cứu hỏa đã kiệt sức.

Đứng trên phần còn lại của một chiếc xe cứu hỏa, ông Bush nói với các lực lượng cứu hộ rằng nước Mỹ lúc này đã bước vào cuộc chiến với các phần tử Hồi giáo cực đoan.

"Tôi nghe thấy các bạn! Tôi nghe thấy các bạn! Cả thế giới nghe thấy các bạn! Và những kẻ đã đánh sập những tòa nhà này sẽ sớm nghe thấy tất cả chúng ta!", ông nói qua một chiếc loa cầm tay.

Đôi giày mà tác giả đã mang tại hiện trường vụ khủng bố Ground Zero. Ảnh do Steve Holland cung cấp. Ảnh: Reuters.

Đôi giày tôi đi ngày hôm đó phủ đầy tro và muội than.

Khi trở về nhà, tôi cho chúng vào một chiếc túi nhựa rồi cất trong tủ.

25 năm sau, chúng vẫn nằm ở đó.

Không còn đủ nguyên vẹn để đi, nhưng cũng quá quý giá để vứt bỏ.