Đổi mới cách giảng dạy tiếng Anh bậc đại học ở Trung Quốc trong kỷ nguyên AI

Đại học Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến (SUAT), miền Nam Trung Quốc thông báo sẽ từng bước thay thế các học phần tiếng Anh truyền thống bằng các môn học chú trọng kỹ năng giao tiếp liên văn hóa. Ảnh: SUAT

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng, trong đoạn video đăng trên tài khoản mạng xã hội của trường ngày 2/7, ông Zhao Wei, lãnh đạo trường Đại học Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến (Shenzhen University of Advanced Technology - SUAT), cho biết nhà trường sẽ thay các học phần tiếng Anh đại cương bằng những môn học tập trung vào năng lực giao tiếp liên văn hóa.

Theo ông Zhao, chương trình mới được thiết kế nhằm giúp sinh viên hiểu sâu hơn về cả văn hóa Trung Quốc và phương Tây, từ đó có thể giao tiếp với đối tác quốc tế một cách tự tin, phù hợp và hiệu quả.

“Nếu nhập học tại SUAT từ năm 2026, sinh viên sẽ theo chương trình thí điểm, trong đó các học phần tiếng Anh ở bậc đại học sẽ từng bước được thay thế bằng các môn giao tiếp liên văn hóa”, ông cho biết.

Lý giải cho định hướng này, ông Zhao cho rằng những tiến bộ công nghệ, đặc biệt là các công cụ dịch thuật theo thời gian thực, đã giúp con người giao tiếp hiệu quả ngay cả khi không sử dụng chung một ngôn ngữ.

“Ngày nay, tôi không nhất thiết phải biết tiếng Anh. Bạn có thể nói tiếng Anh và tai nghe của tôi sẽ dịch sang tiếng Trung. Tôi nói tiếng Trung, còn tai nghe của bạn có thể nhận bản dịch bằng tiếng Tây Ban Nha. Công nghệ dịch theo thời gian thực hiện đã đạt hiệu quả rất ấn tượng”, ông nói.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo SUAT, điều thực sự tạo nên khác biệt không phải là khả năng chuyển đổi ngôn ngữ, mà là năng lực giao tiếp giữa các nền văn hóa. Ông cho rằng đàm phán thương mại hay giao lưu quốc tế đòi hỏi những phẩm chất mà AI chưa thể thay thế, như khả năng phán đoán, sự đồng cảm và hiểu biết về chuẩn mực ứng xử của từng nền văn hóa.

“Chúng ta cần giúp sinh viên hiểu cả văn hóa phương Đông và phương Tây để có thể giao tiếp với người nước ngoài một cách phù hợp, qua đó tạo nền tảng cho các hoạt động hợp tác và kinh doanh diễn ra hiệu quả”, ông nói thêm.

Đề xuất của SUAT phản ánh cuộc thảo luận đang diễn ra trong hệ thống giáo dục đại học Trung Quốc về việc đổi mới cách giảng dạy tiếng Anh trong kỷ nguyên AI.

Cuối tháng 6, tỉnh Hồ Nam đã tổ chức hội thảo về cải cách giáo dục ngoại ngữ. Tại đây, ông He Xuhui, Phó Hiệu trưởng Đại học Trung Nam, cho rằng lĩnh vực này đang đứng trước hai thay đổi lớn: sinh viên sinh sau năm 2000 bước vào đại học với nền tảng ngoại ngữ tốt hơn trước, trong khi AI phát triển nhanh chóng đang làm thay đổi phương thức dạy và học.

Ở góc độ khác, ông Li Defeng, Phó Trưởng khoa Nhân văn của Đại học Macau, cho rằng giáo dục ngoại ngữ trong thời đại AI cần chuyển từ mô hình chỉ chú trọng kỹ năng ngôn ngữ sang mô hình gồm bốn trụ cột: năng lực ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp liên văn hóa, tư duy phản biện và năng lực sử dụng AI.

Theo các chuyên gia, định hướng này cũng phù hợp với mục tiêu tăng cường sự tự tin về văn hóa và nâng cao sức mạnh mềm của Trung Quốc.

Đồng quan điểm, ông Yang Wendi, giáo sư Đại học Trung Nam, cho rằng các tác phẩm kinh điển của Trung Quốc nên được lồng ghép vào chương trình đào tạo ngoại ngữ nhằm bồi đắp tư duy phản biện, củng cố bản sắc văn hóa và nâng cao năng lực giao tiếp quốc tế của sinh viên.

Những năm gần đây, nhiều trường đại học Trung Quốc đã giảm đáng kể số tín chỉ dành cho các học phần tiếng Anh đại cương, trong khi một số cơ sở đào tạo cũng bãi bỏ yêu cầu bắt buộc về chứng chỉ năng lực tiếng Anh.

Trước đây, để bảo đảm sinh viên duy trì trình độ ngoại ngữ, nhiều trường yêu cầu phải vượt qua Kỳ thi Tiếng Anh Đại học toàn quốc (College English Test - CET) trước khi được xét tốt nghiệp.

Tuy nhiên, từ tháng 9/2023, Đại học Giao thông Tây An thông báo không còn coi kết quả kỳ thi này là điều kiện bắt buộc để tốt nghiệp.

Theo các chuyên gia giáo dục, sự thay đổi này không đồng nghĩa với việc tiếng Anh mất đi vai trò quan trọng, nhất là khi Trung Quốc ngày càng khẳng định vị thế trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo và nghiên cứu khoa học. Thay vào đó, đây là sự điều chỉnh nhằm phù hợp với trình độ tiếng Anh ngày càng được nâng cao của sinh viên, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh AI phát triển mạnh.

Ông Wang Feng, nhà nghiên cứu thuộc Học viện Khoa học Giáo dục Quốc gia Trung Quốc ở Bắc Kinh, từng nhận định trên tạp chí China News Weekly năm 2023 rằng năng lực tiếng Anh của học sinh trung học đã cải thiện đáng kể. Vì vậy, các trường đại học không còn cần thiết phải yêu cầu sinh viên chứng minh trình độ cơ bản thông qua các kỳ thi chuẩn hóa.

Theo ông, các trường có thể căn cứ vào trình độ ngoại ngữ của sinh viên và đặc thù từng ngành đào tạo để xây dựng những yêu cầu linh hoạt hơn.