Đổi mới cách làm để lịch sử Đảng không bị đứt mạch sau sắp xếp

Sáng 25/9, Thành ủy TP Hồ Chí Minh phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học “Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương; lịch sử truyền thống ban, ngành, đoàn thể trong bối cảnh mới”.

PGS.TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo, cán bộ trực tiếp làm công tác lịch sử Đảng, các nhà khoa học và đại biểu nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị. Ban Tổ chức hội thảo nhận được 46 báo cáo, tham luận cùng nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận về những vấn đề đặt ra trong nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Phát biểu đề dẫn, PGS.TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho biết thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại bộ máy và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, từ ngày 1/7/2025 mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã được tổ chức và đi vào hoạt động.

Những thay đổi về địa giới, tổ chức bộ máy, tên gọi và phạm vi quản lý của nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị đặt ra yêu cầu mới đối với công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền và giáo dục lịch sử Đảng.

Toàn cảnh Hội thảo.

Theo PGS.TS Lê Hải Bình, đối với lịch sử Đảng bộ địa phương, cần xác định đúng đối tượng, phạm vi, mốc thời gian, tên gọi và phương pháp xử lý mối quan hệ giữa lịch sử của các đơn vị trước sắp xếp với lịch sử của đơn vị mới, bảo đảm tính liên tục và kế thừa của lịch sử.

Đối với lịch sử truyền thống các ban, bộ, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức, bộ máy cũng đặt ra yêu cầu xác định đúng đối tượng, phạm vi nghiên cứu, lịch sử của các tổ chức tiền thân và làm rõ sự kế thừa truyền thống trong tổ chức mới.

Một vấn đề được đặt ra là xử lý các công trình lịch sử đã hoàn thành, đang nghiên cứu hoặc chưa triển khai. Theo đó, cần xác định trường hợp nào tiếp tục nghiên cứu, bổ sung; trường hợp nào biên soạn mới; trường hợp nào có thể kế thừa các công trình đã có. Đồng thời, cần có phương pháp xử lý phù hợp đối với sự khác nhau về mốc thời gian, phạm vi nghiên cứu và nội dung lịch sử giữa các đơn vị được sắp xếp.

Thực tiễn giữa các địa phương, cơ quan, đơn vị còn có sự khác nhau về tiến độ biên soạn, hệ thống tư liệu, mốc thời gian, cách xác định sự kiện, nhân vật và phương thức tổ chức thực hiện. Đội ngũ cán bộ làm công tác lịch sử Đảng, nhất là ở cơ sở, cũng có sự thay đổi trong khi yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao.

Cùng với đó, quá trình sắp xếp tổ chức, bộ máy đặt ra yêu cầu đối với việc bảo toàn, quản lý và khai thác nguồn tư liệu lịch sử; xử lý các công trình đã hoàn thành, đang nghiên cứu hoặc chưa triển khai; đồng thời tổ chức lại lực lượng làm công tác lịch sử Đảng trong điều kiện bộ máy và địa bàn có nhiều thay đổi.

Từ thực tiễn này, PGS.TS Lê Hải Bình đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ những vấn đề về nhận thức, quan điểm, phương pháp và cách làm, qua đó từng bước thống nhất trong nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương, lịch sử truyền thống các ban, ngành, đoàn thể trong bối cảnh mới.

Tại hội thảo, Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Văn Thị Bạch Tuyết cho biết những năm qua, công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống của các địa phương, đơn vị luôn được Thành phố quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện và đạt nhiều kết quả quan trọng.

Các ấn phẩm được nâng cao cả về số lượng và chất lượng; công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng được triển khai sâu rộng. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số và lồng ghép giảng dạy trong nhà trường được chú trọng, góp phần đưa nội dung lịch sử đến với nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.

Theo Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh, sau sáp nhập, công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng trên địa bàn Thành phố còn gặp một số khó khăn. Đội ngũ cán bộ chuyên trách còn mỏng về số lượng, hầu hết là kiêm nhiệm; việc sắp xếp, lưu trữ, bàn giao hồ sơ tác động lớn đến công tác triển khai, tiến độ và chất lượng các công trình, ấn phẩm lịch sử Đảng tại địa phương.

Hội thảo lắng nghe ý kiến thực tiễn công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ từ các địa phương trên cả nước.

TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đúc kết và vận dụng các giải pháp trong công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ địa phương, lịch sử truyền thống ban, ngành, đoàn thể trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời nghiên cứu thực tiễn triển khai tại các địa phương, ban, ngành, đoàn thể sau sáp nhập để nhận diện thuận lợi, khó khăn, thách thức và những vấn đề đặt ra.

Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh mong muốn các đại biểu chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng tại các địa phương, cơ quan, đơn vị sau sáp nhập; nhận diện những thuận lợi, khó khăn, thách thức và đề xuất giải pháp phù hợp với yêu cầu mới.

Tại hội thảo, các tham luận tập trung trao đổi về một số vấn đề cụ thể như chủ thể lịch sử của Đảng bộ sau sáp nhập; xử lý các mạch lịch sử khi nhiều Đảng bộ hợp nhất thành một; việc bảo lưu, tích hợp và phát huy giá trị lịch sử của các địa phương trước sáp nhập trong lịch sử Đảng bộ mới. Các đại biểu cũng thảo luận về công tác chuyển đổi số trong nghiên cứu, biên soạn; các hướng dẫn trong triển khai và kinh phí thực hiện, nhất là đối với việc biên soạn lịch sử Đảng bộ đơn vị hành chính cấp xã.

Các chuyên gia, nhà khoa học đề xuất cần có cơ chế phối hợp giữa các địa phương với các trường đại học, đồng thời tổ chức thêm các đợt tập huấn, hội thảo chuyên sâu về kỹ năng biên soạn lịch sử Đảng bộ.

Đối với TP Hồ Chí Minh, ông Trần Văn Khuyên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy, cho biết ngay từ đầu năm 2026, Ban Thường vụ Thành ủy đã có nội dung lãnh đạo, chỉ đạo về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 20-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tiếp tục tăng cường, nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng.

Ban Thường vụ Thành ủy đồng thời ban hành các kế hoạch nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030; trong đó yêu cầu các địa phương, đơn vị tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực Thành ủy triển khai các nội dung liên quan đến công trình, ấn phẩm về lịch sử Đảng bộ, địa giới hành chính sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo ông Trần Văn Khuyên, nhằm thống nhất quy trình tổ chức thực hiện, bảo đảm tính Đảng, tính khách quan, tính khoa học trong nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản các ấn phẩm lịch sử Đảng thuộc Đảng bộ TP Hồ Chí Minh, Thành phố đã có lãnh đạo, chỉ đạo ban hành hướng dẫn về quy trình tổ chức nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản và dự toán kinh phí thực hiện công trình, ấn phẩm lịch sử Đảng.

Qua 46 báo cáo, tham luận và các ý kiến trao đổi tại hội thảo, các đại biểu tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, gắn lý luận với thực tiễn, giữa yêu cầu khoa học của công tác lịch sử Đảng với những vấn đề cụ thể đang đặt ra tại các địa phương, cơ quan, đơn vị sau sắp xếp.

Các ý kiến tập trung làm rõ những vấn đề mới về nhận thức, đối tượng, phạm vi, tư liệu, phương pháp nghiên cứu; cách thức tổ chức lực lượng nghiên cứu, biên soạn các công trình lịch sử trong điều kiện mới.

Tổng kết hội thảo, PGS.TS Lê Hải Bình nhấn mạnh cần thống nhất nhận thức về tính liên tục của lịch sử và nguyên tắc kế thừa lịch sử trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính; đồng thời củng cố chủ thể lãnh đạo, đội ngũ và cơ chế phối hợp để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lịch sử Đảng.

Kết quả hội thảo được kỳ vọng giúp các địa phương, cơ quan, đơn vị có thêm cơ sở vận dụng vào thực tiễn, nhất là trong xử lý những vấn đề mới phát sinh sau sắp xếp, qua đó nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền và giáo dục lịch sử Đảng trong tình hình mới.