Đổi mới chính sách văn hóa: Lấy con người làm trung tâm, kiến tạo động lực phát triển

Đổi mới chính sách văn hóa phải bắt đầu từ con người và hướng tới con người. Thành công của chính sách được thể hiện ở việc mỗi người dân có thêm cơ hội hưởng thụ văn hóa, mỗi người sáng tạo được khích lệ cống hiến, mỗi giá trị văn hóa được gìn giữ và lan tỏa.

Đây là khẳng định của Uỷ viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Nguyễn Huy Dũng tại Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa 1986–2026: Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

Đổi mới cách tiếp cận để văn hóa phát huy vai trò dẫn dắt

Hội thảo do Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Bộ VHTTDL tổ chức vào ngày 18/11 tại Hà Nội, hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, nhằm góp phần tổng kết và đánh giá chặng đường 40 năm đổi mới tư duy, hoạch định và thực thi chính sách văn hóa của Đảng và Nhà nước.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng phát biểu tại hội thảo.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết, 40 năm đổi mới khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước. Từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Nghị quyết 33 đến Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, tư duy về văn hóa ngày càng được phát triển, đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển.

Theo Thứ trưởng Bộ VHTTDL, hiện nay, cả nước có hơn 40.000 di tích, gần 70.000 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê; các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5% GDP. Những bộ phim Việt doanh thu hàng trăm tỷ đồng cho thấy tiềm năng chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia.

Tuy nhiên, chúng ta cần nhìn thẳng vào 4 vấn đề: nguồn lực đầu tư chưa tương xứng; chính sách liên ngành thiếu đồng bộ; cơ hội thụ hưởng văn hóa còn chênh lệch; trí tuệ nhân tạo và các nền tảng xuyên biên giới đặt ra thách thức mới về bản sắc, chủ quyền văn hóa và quyền tác giả.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn tham luận về đổi mới mô hình phát triển văn hoá trong kỷ nguyên mới.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn tham luận về đổi mới mô hình phát triển văn hoá trong kỷ nguyên mới.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đồng thời đề nghị hội thảo tập trung vào 3 nội dung trọng tâm: đánh giá chính sách bằng kết quả thực tế; đề xuất giải pháp tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực; xây dựng chính sách văn hóa phù hợp với thời đại số.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, những người thực hành văn hóa cùng đánh giá, phân tích, trao đổi nhằm làm rõ những thành tựu nổi bật, chỉ ra các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế tài chính, nguồn lực, những thách thức mới đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế.

Nhiều ý kiến đã cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn, đề xuất các giải pháp chiến lược, kiến nghị hoàn thiện thể chế, chính sách văn hóa trong kỷ nguyên mới.

Tham luận về đổi mới mô hình phát triển văn hoá trong kỷ nguyên mới, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, đó không chỉ là đổi mới cách quản lý một lĩnh vực, mà là đổi mới cách chúng ta phát triển đất nước — để văn hóa hiện diện ngay trong mục tiêu, động lực và cách thức phát triển.

TS Ngô Phương Lan kiến nghị nhiều giải pháp thiết thực để phát triển công nghiệp điện ảnh.

TS Ngô Phương Lan kiến nghị nhiều giải pháp thiết thực để phát triển công nghiệp điện ảnh.

Làm được điều này, theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, văn hóa phải được đặt trong lòng của mô hình phát triển, không chỉ là phần việc làm thêm sau khi đã phát triển kinh tế. Cần phải chuyển từ tư duy Nhà nước làm thay sang Nhà nước kiến tạo một hệ sinh thái để mọi sức sáng tạo được đánh thức. Di sản phải được gìn giữ như một mạch sống, đồng thời phải chuyển hóa bản sắc thành năng lực sáng tạo và sức mạnh mềm quốc gia. Phải làm chủ không gian số và bảo vệ chủ quyền văn hóa trong môi trường số.

Chính sách phải mở đường cho sáng tạo và phát triển

Nhấn mạnh điều quan trọng nhất là thành công của đổi mới văn hóa phải được đo bằng sự thay đổi trong cuộc sống và hạnh phúc của con người, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng, khi văn hóa thực sự trở thành nền tảng, nguồn lực, động lực và hệ điều tiết, chúng ta không chỉ xây dựng một nền văn hóa mạnh hơn mà đang kiến tạo một Việt Nam tự cường hơn, sáng tạo hơn, nhân văn hơn, hạnh phúc hơn.

Hội thảo có sự tham gia của đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, người hoạt động văn hoá, nghệ thuật.

Hội thảo có sự tham gia của đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, người hoạt động văn hoá, nghệ thuật.

Tham luận riêng về lĩnh vực điện ảnh, TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam chỉ rõ nhiều thành tựu cũng như những bất cập nhìn từ quản lý nhà nước và cơ chế, chính sách.

TS Ngô Phương Lan đã đề xuất 7 hướng ưu tiên nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp điện ảnh. Đó là đầu tư vào phát triển dự án và kịch bản trước khi tăng quy mô sản xuất; phát triển nhiều dòng phim với cơ chế hỗ trợ phù hợp; dùng nguồn lực Nhà nước để tạo nền tảng và chia sẻ rủi ro; mở rộng cơ hội tiếp cận khán giả và làm minh bạch thị trường; đưa phim Việt ra quốc tế bằng kế hoạch từ khi bắt đầu dự án; phát triển dịch vụ sản xuất phim theo nhu cầu thực tế; biến liên hoan phim thành nơi tạo ra dự án và giao dịch.

Đối với lĩnh vực mỹ thuật, hoạ sĩ Đào Quốc Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam đề nghị: cần cụ thể hóa các chủ trương lớn thành chương trình phát triển mỹ thuật có mục tiêu và nguồn lực; bảo đảm quỹ đất và không gian hoạt động ổn định cho các thiết chế mỹ thuật; đổi mới cơ chế đầu tư và hợp tác công tư trong lĩnh vực mỹ thuật; hoàn thiện cơ chế đặt hàng, tài trợ và hỗ trợ sáng tác; phát triển thị trường mỹ thuật minh bạch, bảo vệ quyền tác giả, giá trị tác phẩm; tăng cường vai trò của Hội Mỹ thuật Việt Nam và các tổ chức nghề nghiệp.

Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa 1986–2026: Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa 1986–2026: Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

Phát biểu tổng kết hội thảo, nhà báo Hoàng Hà, Tổng biên tập Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật cho biết, 35 tham luận gửi về Ban tổ chức cùng các ý kiến trao đổi tại hội thảo đã tập trung phân tích, luận giải và làm sáng tỏ các bước phát triển toàn diện, sâu sắc tư duy lý luận của Đảng về văn hóa trong 40 năm đổi mới.

Hội thảo đánh giá toàn diện thực tiễn thực thi chính sách, làm rõ các thành tựu nổi bật, thẳng thắn chỉ ra những bất cập và đề xuất các giải pháp chiến lược và đột phá chính sách nhằm hoàn thiện thể chế trong kỷ nguyên mới.

Các chuyên gia nhấn mạnh quan điểm lấy con người làm trung tâm của mọi chính sách phát triển văn hóa, cần chú trọng xây dựng nguồn nhân lực cán bộ văn hoá cơ sở và tiếp tục hoàn thiện xây dựng các luật chuyên ngành như các lĩnh vực văn học, nghệ thuật, bản quyền tác giả… Ban tổ chức sẽ tổng hợp các ý kiến, báo cáo Bộ VHTTDL, góp phần hoàn thiện chính sách văn hoá.

N.Hoa

Nguồn CAND: https://cand.vn/doi-moi-chinh-sach-van-hoa-lay-con-nguoi-lam-trung-tam-kien-tao-dong-luc-phat-trien-post828079.html