Đổi mới công tác kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp của Vụ 12

TS. Mai Thị Nam, Vụ trưởng Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp (đứng).

Trong quá trình xây dựng và phát triển, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp luôn quán triệt và vận dụng hiệu quả Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 623/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhằm tiếp tục tăng cường hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Qua đó, góp phần bảo đảm việc giải quyết khiếu nại, tố cáo đúng quy định của pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời bảo đảm quyền con người theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

Theo đó, Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 06/6/2026 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới (Chỉ thị số 06-CT/TW) đã xác định yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của ngành Kiểm sát nhân dân; nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp; xây dựng ngành Kiểm sát nhân dân chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 623/NQ-UBTVQH15 ngày 7/10/2022 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Quán triệt và triển khai thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW, tập thể lãnh đạo, công chức Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã kịp thời đổi mới tư duy lãnh đạo, nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn; đồng thời chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, tinh thông nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trên tinh thần “lấy Nhân dân làm trung tâm, vì Nhân dân phục vụ”.

Cùng với đó, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 623/NQ-UBTVQH15 ngày 07/10/2022 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiếp tục tăng cường hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo (Nghị quyết số 623/NQ-UBTVQH15), coi đây là định hướng quan trọng trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Trên cơ sở đó, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã chủ động đổi mới phương thức chỉ đạo, điều hành; nâng cao chất lượng công tác tham mưu, hướng dẫn nghiệp vụ và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, góp phần hạn chế các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài và tiếp tục hoàn thiện cơ chế, quy trình công tác.

Mục tiêu xuyên suốt của Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp là bảo đảm mọi khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền được tiếp nhận, phân loại, xử lý và kiểm sát việc giải quyết kịp thời, đúng quy định của pháp luật; nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm sát; góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, quyền con người, quyền công dân, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Một trong những kết quả nổi bật của Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp là công tác tham mưu hoàn thiện thể chế, quy chế và quy trình nghiệp vụ, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp.

Trong thời gian qua, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã tham mưu ban hành nhiều văn bản quan trọng như: Quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; Quy định về quy trình giải quyết khiếu nại, tố cáo; Nội quy tiếp công dân của VKSND tối cao; báo cáo kết quả thực hiện Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 02/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế; báo cáo chuyên đề về công tác tiếp công dân, kiểm sát và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp Quý I năm 2026; báo cáo tổng hợp kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành quan trọng khác.

Bên cạnh đó, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ thuộc VKSND tối cao (Vụ 9, Vụ 10, Vụ 11 và Vụ 14) triển khai Kế hoạch kiểm tra liên vụ theo Kế hoạch số 50/KH-VKSTC của VKSND tối cao; tổ chức kiểm tra công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính, vụ việc dân sự, kinh doanh, thương mại, lao động; kiểm sát thi hành án dân sự, hành chính; giải quyết và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp tại VKSND các tỉnh Đắk Lắk, Lạng Sơn và Cà Mau.

Đồng thời, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã trực tiếp kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Nai; chủ trì rà soát, đối chiếu, hoàn thiện Quy chế về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp của VKSND tối cao, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định về tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo Nghị quyết số 2746/NQ-UBDNGS15 ngày 01/4/2026 của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội.

Bên cạnh đó, về ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Thực hiện các chủ trương của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và Chỉ thị số 06-CT/TW, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã chủ động đổi mới tư duy, phương pháp làm việc từ quản lý sang quản trị trên nền tảng dữ liệu số.

Trong công tác tiếp nhận, phân loại, xử lý và kiểm sát việc giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã nghiên cứu, xây dựng phương pháp chuẩn hóa dữ liệu, đối chiếu, rà soát và nhận diện các đơn trùng, đơn nhiều người cùng nội dung, đơn đã được giải quyết nhiều lần hoặc nhiều đơn phản ánh cùng một vụ việc phát sinh ở nhiều địa phương. Qua đó, góp phần nâng cao độ chính xác trong phân loại, xác định đúng thẩm quyền xử lý, hạn chế việc xử lý trùng lặp, rút ngắn thời gian giải quyết, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành.

Đặc biệt, việc khai thác, phân tích dữ liệu đã giúp Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp nhận diện kịp thời những 'nút thắt', 'điểm nghẽn' trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về tư pháp như các vụ việc tồn đọng, kéo dài; những nhóm vụ việc phát sinh nhiều đơn thư; các dạng vi phạm có tính phổ biến; những bất cập trong quy định của pháp luật và tổ chức thực hiện.

Từ đó, từng bước chuyển từ tư duy xử lý từng đơn, từng vụ việc riêng lẻ sang tư duy quản trị theo dữ liệu, theo nhóm vấn đề và theo mức độ rủi ro, tạo cơ sở khoa học cho công tác tham mưu, hướng dẫn nghiệp vụ, kiến nghị hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát. Đây là bước đổi mới quan trọng về phương pháp làm việc, góp phần cụ thể hóa chủ trương của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xây dựng ngành Kiểm sát nhân dân hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Thực tiễn 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, khối lượng công việc của Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp và toàn ngành Kiểm sát tiếp tục gia tăng. VKSND các cấp đã tiếp 10.284 lượt công dân, tiếp nhận gần 70.000 đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước.

Riêng tại VKSND tối cao, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã tiếp gần 3.000 lượt công dân, tiếp nhận hơn 24.000 đơn và xử lý gần 90% số đơn đủ điều kiện phân loại theo đúng quy định. Đối với các vụ việc khiếu kiện đông người, phức tạp, kéo dài, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp đã chủ động theo dõi, tham mưu, hướng dẫn giải quyết kịp thời, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, hạn chế phát sinh các vụ việc phức tạp và các “điểm nóng”.

Song song với công tác tiếp công dân và xử lý đơn, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp tiếp tục nâng cao chất lượng công tác kiểm sát thông qua việc kiểm tra các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật, trực tiếp kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp và tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ đối với VKSND các địa phương.

Thông qua hoạt động kiểm sát, nhiều thiếu sót, vi phạm trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo đã được phát hiện, kiến nghị khắc phục kịp thời, góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tư pháp, bảo đảm việc giải quyết khiếu nại, tố cáo đúng quy định của pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan tư pháp.

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, song trước yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới, công tác tiếp công dân, giải quyết và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp vẫn đặt ra nhiều yêu cầu và thách thức. Tính chất các vụ việc ngày càng phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều cơ quan; tình trạng khiếu nại vượt cấp, kéo dài vẫn còn xảy ra ở một số nơi; yêu cầu nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược, dự báo tình hình, tổng kết thực tiễn và kiến nghị hoàn thiện pháp luật ngày càng cao.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, khai thác, phân tích dữ liệu về khiếu nại, tố cáo cần tiếp tục được đẩy mạnh; công tác hướng dẫn nghiệp vụ cũng cần được đổi mới theo hướng chuyên sâu, thống nhất, kịp thời và hiệu quả hơn.

Quán triệt Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 623/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong thời gian tới, Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp xác định tiếp tục đổi mới toàn diện phương thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ, lấy chất lượng, hiệu quả công tác làm mục tiêu xuyên suốt.

Trọng tâm là nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược; chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, phân loại, xử lý và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; tăng cường kiểm sát trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, phân tích, dự báo và cảnh báo sớm các vụ việc phức tạp.

Đổi mới công tác tiếp công dân, giải quyết và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của ngành Kiểm sát nhân dân.

Đây cũng là tiền đề quan trọng để Vụ Kiểm sát giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động tư pháp tiếp tục khẳng định vai trò là đơn vị tham mưu chiến lược của VKSND tối cao trong lĩnh vực kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp, đóng góp tích cực vào sự nghiệp cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.