Đổi mới đào tạo đại học từ mô hình học theo dự án

Sinh viên Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng trong một chương trình học theo dự án tại nhà trường. Ảnh: THU HÀ

Lấy người học làm trung tâm

Một trong những mô hình đang được nhiều trường triển khai là học theo dự án (Project-Based Learning - PBL). Với phương pháp này, sinh viên học thông qua việc thực hiện các dự án gắn với thực tiễn, trực tiếp giải quyết những vấn đề cụ thể thay vì chỉ tiếp thu kiến thức qua bài giảng lý thuyết.

Mới đây, tại Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), 31 sinh viên của trường và 26 sinh viên quốc tế đến từ Nhật Bản, Ấn Độ, Indonesia và Đài Loan (Trung Quốc) đã tham gia chương trình Global Project-Based Learning (gPBL) 2026 chuyên ngành IoT và Netsoft do Trường Đại học Bách khoa - Đại học Công nghệ Shibaura (Nhật Bản) và Đại học Kỹ thuật Minh Chí (Đài Loan, Trung Quốc) phối hợp tổ chức nhằm tăng cường đào tạo gắn với thực tiễn và thúc đẩy hội nhập quốc tế trong lĩnh vực điện tử - viễn thông.

Trong hơn 10 ngày (từ 23/2 đến 4/3/2026), 11 nhóm sinh viên đến từ các quốc gia đã cùng làm việc trên nền tảng thiết bị IoT và Netsoft hiện đại do Đại học Công nghệ Shibaura cung cấp. Các nhóm được yêu cầu hoàn thiện dự án từ khâu đề xuất ý tưởng, thiết kế giải pháp kỹ thuật, lập trình hệ thống đến xây dựng sản phẩm demo và báo cáo kết quả trước hội đồng giáo sư quốc tế bằng tiếng Anh.

Tham gia dự án, nhóm sinh viên Nguyễn Huy Hoàng, Huỳnh Thị Hồng Tú (Trường Đại học Bách khoa) phối hợp cùng Suma Naito (sinh viên Đại học Công nghệ Shibaura) phát triển nhạc cụ điện tử sử dụng chùm tia laser thay cho dây đàn truyền thống, tích hợp cảm biến quang học và vi điều khiển để xử lý tín hiệu và tạo âm thanh tương ứng. Trong 10 ngày, nhóm đã học tập, thực hành, hoàn thiện sản phẩm và trình diễn thành công.

Huỳnh Thị Hồng Tú chia sẻ, đây là thách thức đối với sinh viên bởi hoạt động đòi hỏi sự phối hợp về ngôn ngữ, văn hóa và kiến thức kỹ thuật, nền tảng vững chắc của các thành viên trong nhóm. Quá trình học đã giúp Tú và các sinh viên hiểu rõ hơn cách triển khai một dự án thực tế từ ý tưởng đến sản phẩm hoàn chỉnh, giúp sinh viên rèn luyện tư duy thiết kế và giải quyết các vấn đề kỹ thuật; nâng cao năng lực triển khai dự án thực tế trong điều kiện thời gian giới hạn; phát triển kỹ năng làm việc nhóm trong môi trường đa văn hóa; đồng thời tăng cường năng lực trình bày và phản biện học thuật bằng tiếng Anh.

Còn Lê Công Trường, sinh viên lớp 23DT4, Trường Đại học Bách khoa cho rằng: “Qua chương trình, em rèn luyện được tư duy giải quyết vấn đề và tự tin hơn khi trình bày ý tưởng trước hội đồng quốc tế”.

Học theo dự án giúp sinh viên có cơ hội chủ động nghiên cứu, giải quyết vấn đề và nâng cao năng lực thực hành. Trong ảnh: Sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng tại Diễn đàn sinh viên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo 2026. Ảnh: THU HÀ

Theo PGS.TS Lê Tiến Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, chương trình Global Project-Based Learning được xây dựng theo định hướng đào tạo gắn với thực tiễn và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Thông qua học phần này, sinh viên tham gia phát triển nhiều sản phẩm và mô hình thử nghiệm.

Từ những kết quả ban đầu, một số ý tưởng sẽ tiếp tục được hoàn thiện để phát triển thành đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên. Qua đó, góp phần bồi dưỡng tư duy sáng tạo, năng lực nghiên cứu và khả năng hội nhập toàn cầu cho sinh viên.

GS Lê Ngọc Tuyến (Khoa Điện tử, Đại học Kỹ thuật Minh Chí) đánh giá, sinh viên tham gia chương trình đều thể hiện tinh thần học hỏi nghiêm túc, khả năng thích nghi nhanh và sự chủ động trong trao đổi học thuật. Học theo dự án là cơ hội để sinh viên mở rộng kiến thức chuyên môn và trải nghiệm môi trường học tập quốc tế.

Đào tạo gắn với thực tiễn

Học theo dự án là phương pháp học lấy người học làm trung tâm, sinh viên chủ động nghiên cứu, tìm tài liệu, đề xuất giải pháp, hướng người học đến việc lĩnh hội kiến thức và kỹ năng thông qua việc thực hiện một dự án cụ thể. Dự án có thể liên quan doanh nghiệp, cộng đồng hoặc nhu cầu xã hội...

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học và nhu cầu đào tạo gắn với thực tiễn, phương pháp dạy học theo dự án ngày càng được các trường đại học chú trọng để nâng cao chất lượng. Nhiều năm qua, Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt - Hàn (Đại học Đà Nẵng) đẩy mạnh áp dụng phương pháp học theo dự án vào các dự án chuyên sâu về IoT, Netsoft và thiết kế vi mạch, tích hợp các hoạt động hợp tác quốc tế để giải quyết các vấn đề thực tiễn, nhằm nâng cao kỹ năng thực tế và tư duy sáng tạo cho sinh viên.

Phương pháp giảng dạy mới góp phần phát triển năng lực người học cả về kiến thức, kỹ năng. Ảnh: THU HÀ

Cũng sớm triển khai học theo dự án, theo PGS.TS Đoàn Ngọc Phi Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng), nhà trường có các chương trình đào tạo theo định hướng đặc thù (thương mại điện tử, hệ thống thông tin quản lý, quản trị du lịch và lữ hành…).

Các chương trình này có sự tham gia của doanh nghiệp trong xây dựng và phát triển chương trình đào tạo; tổ chức đào tạo cho sinh viên dưới hình thức thỉnh giảng và thực hành tại doanh nghiệp. Nhờ có sự kết nối này, chương trình đào tạo được thiết kế sát với thực tiễn, sinh viên có cơ hội tiếp cận môi trường làm việc chuyên nghiệp và phát triển các kỹ năng thực tế cần thiết.

Bên cạnh đó, mới đây, Trường Đại học Kinh tế ban hành “Đề án xây dựng và vận hành mô hình đại học khởi nghiệp, giai đoạn 2026 - 2035”. Đề án hướng đến xây dựng đại học không chỉ là cơ sở đào tạo, nghiên cứu mà còn là trung tâm ươm tạo ý tưởng, hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp, kết nối chặt chẽ giữa nhà trường - doanh nghiệp - nhà nước và các tổ chức hỗ trợ trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Sinh viên, giảng viên và nhà khoa học được khuyến khích tham gia các hoạt động nghiên cứu ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển các dự án khởi nghiệp ngay trong môi trường đại học.

THU HÀ