Đổi mới quản trị quốc gia: Người dân là trung tâm của chuyển đổi số

Chiều 25/7, tại Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng tổ chức tọa đàm khoa học về đổi mới mô hình quản trị quốc gia, quản trị địa phương và cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” trong bối cảnh chuyển đổi số. Đây là hoạt động thuộc Chương trình đề tài khoa học cấp bộ trọng điểm năm 2026 của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Tọa đàm do Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản PGS.TS Dương Trung Ý; Giám đốc Nhà xuất bản, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) PGS.TS Đinh Quang Thành và Hiệu trưởng Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng TS. Nguyễn Đình Thuận đồng chủ trì, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, các chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ chỉ đạo thực tiễn.

Quang cảnh buổi tọa đàm

Đổi mới mô hình quản trị để thích ứng với kỷ nguyên số

Theo PGS.TS Dương Trung Ý, trong bối cảnh chuyển đổi số, cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” không thay đổi về bản chất, nhưng đang đặt ra yêu cầu phải được đổi mới mạnh mẽ về nội dung, phương thức và công cụ thực hiện để thích ứng với yêu cầu phát triển của kỷ nguyên số.

Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ mà là quá trình đổi mới toàn diện về thể chế. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với hạt nhân là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị, dữ liệu, tri thức và năng lực quản trị đã trở thành nguồn lực chiến lược quyết định vị thế của mỗi quốc gia. Điều đó đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức thực hiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”, dù bản chất của cơ chế không thay đổi.

Đối với vai trò lãnh đạo của Đảng, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực hoạch định chiến lược, tăng cường khả năng dự báo trên cơ sở khai thác dữ liệu thời gian thực và các công cụ phân tích hiện đại. Đối với bộ máy nhà nước, chuyển đổi số đòi hỏi chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị phát triển; từ quản lý theo quy trình sang quản trị dựa trên dữ liệu; từ xử lý công việc sau khi phát sinh sang quản trị chủ động, dự báo và phòng ngừa; từ nền hành chính phục vụ sang nền hành chính kiến tạo, hướng tới xây dựng hệ thống quản trị công minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Theo các nhà khoa học tham dự tọa đàm, chuyển đổi số hiện nay không đơn thuần là quá trình ứng dụng công nghệ thông tin mà là cuộc cải cách toàn diện đối với phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phương thức tham gia của Nhân dân và mô hình quản trị quốc gia, quản trị địa phương.

Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong môi trường số

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu tập trung phân tích là mở rộng quyền làm chủ của Nhân dân trên không gian số.

Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản Dương Trung Ý cho rằng, việc hiện thực hóa phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” trong môi trường số là thước đo quan trọng đối với hiệu quả của mô hình quản trị quốc gia và quản trị địa phương hiện đại.

Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, PGS.TS Dương Trung Ý phát biểu tại buổi tọa đàm

Trong kỷ nguyên số, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng các dịch vụ công mà cần trở thành chủ thể trực tiếp tham gia xây dựng chính sách, phản biện xã hội, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước thông qua các công cụ công nghệ. Công nghệ số được xác định là nền tảng để hình thành nền dân chủ số, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của chính quyền.

Ở góc độ nghiên cứu, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Trung Bộ và Tây Nguyên TS. Nguyễn Duy Thụy cho rằng, khi xã hội chuyển dịch sang không gian thực - số kết hợp, vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân không thay đổi về bản chất chính trị nhưng được mở rộng về không gian, phong phú hơn về hình thức và gia tăng công cụ thực thi.

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tiến trình chuyển đổi số, cải cách hành chính và việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang mở ra thời cơ lịch sử để đổi mới phương thức quản trị, nâng tầm quyền làm chủ của Nhân dân lên một bước mới.

Theo TS. Nguyễn Duy Thụy, chuyển đổi số không xóa bỏ hay làm thay đổi bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa mà mang lại phương thức, công cụ và môi trường hiện đại để thực hiện hiệu quả hơn phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Đánh giá từ thực tiễn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản Dương Trung Ý cho rằng Đà Nẵng là một trong những địa phương tiên phong trong xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh, có thể xem như một “phòng thí nghiệm thực tiễn” để triển khai cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” trong bối cảnh mới.

Với nền tảng hạ tầng công nghệ cùng các kênh tương tác trực tuyến như Tổng đài 1022 và Cổng dữ liệu mở, thành phố đã tạo lập môi trường tương tác số đa dạng, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong quá trình người dân tham gia quản trị.

Bên cạnh những kết quả đạt được, các nhà khoa học cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế số; phát triển hạ tầng số hiện đại; xây dựng và khai thác dữ liệu dùng chung; hình thành các nền tảng dữ liệu liên thông; ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ ra quyết định; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có tư duy số, năng lực số và kỹ năng quản trị hiện đại. Cùng với đó là bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng, bảo vệ quyền riêng tư của người dân và thu hẹp khoảng cách số để mọi người dân đều có điều kiện thực hiện quyền làm chủ trên môi trường số.

Qua hai phiên thảo luận, tọa đàm ghi nhận nhiều ý kiến, luận cứ khoa học và kiến nghị thiết thực nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”, đổi mới mô hình quản trị quốc gia, quản trị địa phương trong kỷ nguyên số.

Các đại biểu thống nhất cho rằng, chuyển đổi số chỉ có thể thành công bền vững khi người dân được đặt ở vị trí trung tâm, vừa là chủ thể, nguồn lực, vừa là mục tiêu cuối cùng của quá trình phát triển; công nghệ chỉ là công cụ, còn yếu tố quyết định vẫn là tư duy trọng dân của bộ máy chính quyền và năng lực làm chủ của mỗi công dân số.

Qua đó, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững đất nước và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.