Đổi mới tư duy để kể câu chuyện Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Trước thềm Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 và Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 32, bà Phạm Thu Hằng – Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí đã trao đổi với báo chí về công tác thông tin đối ngoại trong tình hình hiện nay.

Đổi mới tư duy nhưng mục tiêu luôn nhất quán

Theo đó, bà Phạm Thu Hằng cho hay, thông tin là một dòng chảy liên tục, không ngừng vận động, lan tỏa rộng khắp, vượt mọi biên giới và có tác động không nhỏ tới thế giới và tới đất nước ta trong nhiều lĩnh vực khác nhau và ở nhiều cấp độ khác nhau.

Từ góc nhìn đó, bà cho rằng dù hiện nay nhiều ý kiến nhận định ranh giới giữa thông tin đối nội và thông tin đối ngoại đã bị xóa nhòa, trên thực tế hai lĩnh vực này vẫn luôn tồn tại một "ranh giới linh hoạt" hay "ranh giới mềm".

Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí (Bộ Ngoại giao) Phạm Thu Hằng.

“Trong từng thời điểm, từng hoàn cảnh cụ thể, ranh giới đó có thể tách biệt tùy vào mục tiêu quản lý, mục đích truyền thông, nhưng trong nhiều thời điểm, thông tin đối nội và đối ngoại lại là một chỉnh thể thống nhất.

Khi chúng ta xác định được mục đích là gì, chúng ta sẽ biết lúc nào nên hay không nên xóa nhòa đi ranh giới đó”, bà Phạm Thu Hằng nêu rõ.

Theo Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với những yêu cầu mới trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực đang trải qua những biến động lớn cả về chính trị, kinh tế với những thay đổi nhanh, phức tạp. Những xu thế vận động, phát triển này đang có những tác động đa chiều, đan xen đến công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại của đất nước, của Bộ Ngoại giao.

Trong bối cảnh ấy, bà Phạm Thu Hằng cho biết, công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại đã thay đổi rồi thì phải thay đổi hơn nữa, đã đột phá rồi thì phải đột phá hơn nữa. Và điều đầu tiên là phải đổi mới tư duy.

Đổi mới ở đây không chỉ là thay đổi công cụ hay nền tảng truyền thông, mà là đổi mới cách nhìn, cách tiếp cận và cách ứng xử với thông tin. Khi tư duy thay đổi, ta mới có thể chuyển từ bị động sang chủ động, từ phản ứng sang dẫn dắt, từ truyền tải thông tin sang định hướng dư luận, làm chủ mặt trận thông tin.

Từ sự thay đổi về tư duy như thế, cách tiếp cận của công tác thông tin đối ngoại cũng có nhiều chuyển biến rõ nét. Bà Phạm Thu Hằng khẳng định: “Việt Nam giờ đây không chỉ nói điều mình muốn nói, mà còn nói điều thế giới quan tâm; không chỉ cung cấp thông tin, mà còn góp phần định hình nhận thức đúng về Việt Nam”.

Theo bà, Bộ Ngoại giao đã mở rộng các kênh truyền thông, chủ động hiện diện trên các nền tảng số, mạng xã hội để tiếp cận công chúng nhanh hơn, đa dạng hơn. Bên cạnh đó, Bộ ngày càng coi trọng việc lắng nghe công chúng, nghiên cứu xu hướng truyền thông, chủ động nhận diện các vấn đề được quốc tế quan tâm để có cách truyền tải phù hợp, kịp thời và hiệu quả.

Tuy vậy, dù cách làm có nhiều đổi mới, Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí khẳng định, mục tiêu của thông tin đối ngoại vẫn không thay đổi.

“Công nghệ, nền tảng có thể thay đổi nhưng mục tiêu của thông tin đối ngoại vẫn nhất quán. Chúng ta tận dụng cái vạn biến là xu hướng truyền thông để phục vụ cái bất biến là lợi ích quốc gia - dân tộc, là niềm tin của nhân dân, là uy tín và vị thế của đất nước trường quốc tế”, bà Phạm Thu Hằng nhấn mạnh.

Thông điệp phải chạm tới cảm xúc và tạo dựng sự đồng thuận

Nhiều năm qua, khi nói đến thông tin đối ngoại, người ta thường nhắc tới yêu cầu "nhanh, trúng, đúng, đủ". Tuy nhiên, theo bà Phạm Thu Hằng, trong bối cảnh hiện nay, như vậy vẫn chưa đủ. Điều quan trọng hơn là thông tin và thông điệp phải đủ sức thuyết phục, hấp dẫn, được công chúng nhớ lâu và ủng hộ.

Nhắc lại chia sẻ của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị Tuyên giáo toàn quốc năm 2025, bà cho biết Tổng Bí thư đã nhấn mạnh những người làm báo và làm công tác tuyên giáo, dân vận phải bám sát thực tiễn, "bắt đúng mạch nguồn, thấu từng nhịp đập của đời sống nhân dân và dư luận xã hội"; đồng thời phải thực sự "nghe bằng tai, hiểu bằng tâm, thuyết phục bằng lý, dẫn dắt bằng tình".

Theo bà Phạm Thu Hằng, tinh thần đó hoàn toàn đúng với công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại. Sau khi nắm bắt được "mạch nguồn" của dư luận, mỗi câu chuyện được kể bằng những trải nghiệm thật, cảm xúc thật và những giá trị tích cực sẽ luôn có sức lan tỏa, bất kể khác biệt về ngôn ngữ hay văn hóa.

Điều quan trọng là làm cho mỗi thông điệp trở nên gần gũi và thuyết phục. Truyền thông đối ngoại không chỉ hướng tới việc tạo thiện cảm, mà sâu xa hơn là xây dựng sự thấu hiểu, tranh thủ sự đồng tình và ủng hộ của bạn bè quốc tế đối với Việt Nam.

"Khi chúng ta kể câu chuyện của Việt Nam bằng sự chân thành, bằng bản sắc và giá trị của đất nước, thì câu chuyện đó sẽ có sức sống lâu dài và sức lan tỏa tự nhiên", bà nhấn mạnh.

“Sức mạnh mềm" trong công cuộc bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước

Đại hội XIV của Đảng đã xác định đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế cùng với tăng cường quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ "trọng yếu, thường xuyên". Theo bà Phạm Thu Hằng, đây là niềm tự hào của ngành đối ngoại khi cả ba trụ cột gồm đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân cùng tất cả các lĩnh vực của công tác đối ngoại đều được triển khai trên tầm cao mới.

Trong bối cảnh đó, công tác thông tin đối ngoại của Bộ Ngoại giao đứng trước yêu cầu phải đổi mới toàn diện, tạo bước đột phá, biến vai trò "tiên phong" và nhiệm vụ "trọng yếu, thường xuyên" của đối ngoại thành những ưu thế về vị thế và tiếng nói quốc gia của Việt Nam trên trường quốc tế, đáp ứng yêu cầu của ngành đối ngoại cũng như của thời đại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Hội nghị quán triệt Nghị quyết của Bộ Chính trị về đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Theo bà Phạm Thu Hằng, thông tin đối ngoại cần tiếp tục khẳng định vai trò là một "sức mạnh mềm" trong công cuộc bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước.

Đây là một trong những nhiệm vụ hàng đầu, luôn gắn kết chặt chẽ với các trụ cột khác của công tác đối ngoại; đồng thời là lực lượng tiên phong, xung kích trong việc dự báo, đón đầu, chủ động chiếm lĩnh, định hướng và dẫn dắt thông tin, thiết lập mặt trận dư luận tích cực, thuận lợi cho các hoạt động đối ngoại, cũng như kịp thời đấu tranh, phản bác những thông tin tiêu cực.

Bà Phạm Thu Hằng khẳng định, công tác thông tin đối ngoại cần chuyển từ tư duy "phản ánh" sang tư duy "kiến tạo", "định hướng", qua đó góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam đổi mới, năng động, tin cậy và tích cực tham gia vào công việc chung của cộng đồng quốc tế.

Đề cập đến việc xây dựng hình ảnh Việt Nam trong thời gian tới, bà cho rằng sẽ không có một tiêu đề hay một khẩu hiệu nào có thể bao quát đầy đủ "câu chuyện Việt Nam". Bởi lẽ, câu chuyện ấy đã và đang được kể bằng nhiều cách thức khác nhau, bởi nhiều chủ thể khác nhau.

"Mỗi người trong mỗi chúng ta sẽ tự chọn cho mình cách kể chuyện hay nhất, hấp dẫn nhất, thuyết phục nhất, cảm xúc nhất và chân thành nhất", bà Phạm Thu Hằng nhấn mạnh.

Theo bà, kể câu chuyện về Việt Nam chính là kể những giá trị của dân tộc Việt Nam, đất nước Việt Nam và con người Việt Nam. Những câu chuyện ấy có thể do chính người Việt Nam kể hoặc được bạn bè quốc tế kể lại thông qua nhiều hình thức khác nhau; từ câu chuyện về chiến tranh và hòa bình, sự chuyển mình mạnh mẽ của đất nước, sự sáng tạo của con người Việt Nam, cho tới một chuyến du lịch, một bộ phim, một triển lãm, một bài hát hay những giá trị được truyền tải qua ẩm thực, thời trang và quà tặng.

Bà cũng dẫn Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát huy tối đa giá trị và sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới; xử lý hài hòa các mối quan hệ giữa "xây" và "chống"; giữa truyền thống và hiện đại; dân tộc và quốc tế; bảo tồn và phát triển; đại chúng và bác học; đời sống thực và không gian số; dữ liệu mở và bảo đảm an ninh, chủ quyền văn hóa số.

Bà Phạm Thu Hằng nhấn mạnh: “Thông tin đối ngoại sẽ tiếp tục góp phần kể những câu chuyện về Việt Nam trên tinh thần đó”.