Đổi mới tư duy, mở rộng quyền đầu tư kinh doanh của đảng viên

Phát huy vai trò của đảng viên trong phát triển kinh tế

Về những tư duy mới và nội dung cốt lõi của Quy định số 224-QĐ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, quy định mới xác định 5 yêu cầu cụ thể.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị trình bày Chuyên đề về những nội dung cốt lõi Quy định số 224-QĐ/TW. Ảnh: Phạm Thắng

Một là, phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên trong phát triển kinh tế. Tư duy quản lý chuyển từ chủ yếu xem xét cho phép sang khuyến khích, tạo điều kiện để đảng viên phát huy năng lực và nguồn lực hợp pháp, đồng thời mở rộng sự tham gia của một số nhóm đảng viên trong khu vực công theo những điều kiện cụ thể.

Hai là, chuyển từ tư duy quản lý chủ yếu theo danh mục được làm, không được làm sang cơ chế ba mức: được làm; được làm có điều kiện, có kiểm soát; và không được làm, gắn với kiểm soát xung đột lợi ích. Không áp dụng một giới hạn chung cho mọi đảng viên mà xác định quyền tham gia theo địa vị pháp lý, chức danh, vị trí công tác, chức trách, nhiệm vụ và mức độ rủi ro xung đột lợi ích.

Ba là, chuyển trọng tâm kiểm soát từ hình thức đứng tên sang kiểm soát căn cứ vào quyền sở hữu, quyền chi phối và lợi ích thực tế.

Bốn là, gắn việc phát huy vai trò của đảng viên trong phát triển kinh tế với giữ vững nguyên tắc kỷ luật và bản chất của Đảng.

Năm là, bảo đảm đồng bộ giữa quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có quy định chuyển tiếp phù hợp.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Một nội dung quan trọng của Quy định là phân loại hoạt động đầu tư, kinh doanh thành bốn nhóm: hoạt động chuyên môn và khai thác tài sản tạo thu nhập; đầu tư, kinh doanh nhưng không thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành; đầu tư, kinh doanh có thành lập tổ chức kinh tế hoặc có quyền chi phối nhưng không quản lý, điều hành; đầu tư, kinh doanh có tham gia quản lý, điều hành, kể cả trường hợp có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có quyền chi phối.

Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, việc phân loại này là cơ sở để xác định quyền và giới hạn tham gia tương ứng với từng nhóm đảng viên.

Về quyền tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, điểm đổi mới quan trọng của Quy định là xác định quyền, điều kiện và giới hạn theo từng nhóm đảng viên, thay vì áp dụng một cách tiếp cận đồng nhất.

Đối với đảng viên ngoài khu vực công, đảng viên được thực hiện tất cả các hoạt động đầu tư, kinh doanh theo quy định và những hoạt động đầu tư, kinh doanh khác mà pháp luật không cấm, không phải xin chấp thuận của tổ chức đảng.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Tuy nhiên, trong trường hợp được giao thực hiện nhiệm vụ công, đảng viên không được lợi dụng tư cách đảng viên, chức vụ trong Đảng hoặc quan hệ với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để tạo lợi thế bất bình đẳng, tác động trái quy định nhằm phục vụ lợi ích riêng, lợi ích nhóm. Đồng thời, không được xử lý công việc, nhiệm vụ có xung đột lợi ích chưa được kiểm soát hoặc làm ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện nhiệm vụ công được giao.

Quy định cũng đặt ra cơ chế phát hiện, thu hút, bồi dưỡng, trọng dụng những đảng viên ngoài khu vực công tiêu biểu tham gia khu vực công, gắn với kiểm soát xung đột lợi ích.

Phân định quyền tham gia của đảng viên theo vị trí công tác

Đối với đảng viên là cán bộ, công chức, bao gồm cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và cán bộ, công chức không thuộc diện này, kể cả người giữ chức vụ quản lý và người không giữ chức vụ quản lý, Quy định cho phép thực hiện và không phải xin chấp thuận đối với hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư, kinh doanh.

Riêng cán bộ, công chức không thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý, không ở vị trí có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích, được mở rộng quyền tham gia: có thể đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư chi phối nhưng phải được chấp thuận.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Cán bộ, công chức làm việc trong lĩnh vực, vị trí có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích và cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý phải tuân thủ giới hạn chặt chẽ hơn, không được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, nắm giữ cổ phần chi phối hoặc tham gia quản lý, điều hành.

Theo Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, so với Quy định số 15, quyền tham gia đầu tư, kinh doanh của đảng viên là cán bộ, công chức trong quy định lần này được mở rộng, nhưng không đồng nghĩa với việc được tự do tham gia mọi hình thức đầu tư. Việc xác định đúng chức danh, vị trí công tác và điều kiện chấp thuận có ý nghĩa quyết định.

Đối với đảng viên là viên chức, Quy định cho phép thực hiện và không phải xin chấp thuận đối với hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư, kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành.

Riêng viên chức không giữ chức vụ quản lý, không ở vị trí có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích, được thực hiện hoạt động đầu tư, kinh doanh có thành lập tổ chức kinh tế hoặc có quyền chi phối nhưng không tham gia quản lý, điều hành.

Điểm mới đáng chú ý là viên chức không giữ chức vụ quản lý còn có thể tạm thời rời vị trí công tác để đầu tư thành lập, chi phối, quản lý, điều hành tổ chức kinh tế theo quy định. Trong khi đó, viên chức ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích phải tuân thủ giới hạn chặt chẽ hơn, không được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối hoặc tham gia quản lý, điều hành.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Phạm Thắng

Viên chức giữ chức vụ quản lý không được đồng thời quản lý, điều hành tổ chức kinh tế, trừ trường hợp được giao nhiệm vụ theo quy định của pháp luật. Đây là bước mở đáng chú ý, tạo điều kiện phát huy tri thức, chuyên môn và năng lực đổi mới sáng tạo của viên chức.

“Quy định mới đã mở rộng quyền cho viên chức được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, trong khi Quy định số 15 trước đây không cho phép. Một số vị trí viên chức còn được quản lý điều hành, được tạm rời vị trí công tác để đầu tư thành lập, chi phối, quản lý điều hành tổ chức kinh tế”, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh.

Đối với đảng viên là người quản lý doanh nghiệp nhà nước, người đại diện phần vốn nhà nước, bên cạnh những hoạt động được phép thực hiện theo quy định chung, có thể thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối, quản lý, điều hành khi đáp ứng đủ điều kiện và được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Tuy nhiên, những đối tượng này không được đầu tư, kinh doanh trong ngành, lĩnh vực mà mình trực tiếp quyết định, quản lý; không được để hoạt động đầu tư, kinh doanh ảnh hưởng đến việc hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao.

Các đại biểu dự hội nghị tại điểm cầu 35 Ngô Quyền, Hà Nội. Ảnh: Quang Khánh

Yêu cầu trọng tâm là tách bạch quyền, lợi ích cá nhân với chức trách quản lý, đại diện phần vốn nhà nước; không để quyền lực quản lý, thông tin nội bộ hoặc nguồn lực của doanh nghiệp nhà nước trở thành lợi thế kinh doanh riêng.

Đối với đảng viên sau khi thôi giữ chức vụ, thôi công tác, nghỉ hưu và không còn công tác trong khu vực công, Quy định cho phép thực hiện tất cả các hoạt động đầu tư, kinh doanh theo quy định và những hoạt động khác mà pháp luật không cấm, không phải xin chấp thuận của tổ chức đảng. Tuy nhiên, vẫn phải tuân thủ các hạn chế đối với hoạt động liên quan đến lĩnh vực công việc đã phụ trách, trong phạm vi và thời hạn theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở các nội dung của Quy định, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Ban Bí thư sẽ hướng dẫn cụ thể để thống nhất triển khai thực hiện. Đảng ủy Chính phủ, Đảng đoàn Quốc hội sẽ lãnh đạo, chỉ đạo thể chế hóa các nội dung của Quy định.

Quy định xác định hoạt động đầu tư, kinh doanh theo nghĩa rộng, bao gồm góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp, thành lập tổ chức kinh tế, thực hiện dự án đầu tư, hợp đồng đầu tư, hợp đồng hợp tác kinh doanh, mua bán, nắm giữ chứng khoán và các hình thức đầu tư, kinh doanh khác theo quy định của pháp luật.