Đổi mới tư duy từ 'tuyển sinh' sang 'tiếp nhận học sinh đầu cấp'

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa đăng tải dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp để lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Thời gian nhận góp ý từ nay đến 1-11-2026.

Thí sinh dự thi lớp 10 năm học 2025-2026. Ảnh: ND

Dự thảo Thông tư đổi mới cách tiếp cận từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh đầu cấp”, mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với lớp 1, lớp 6 và lớp 10.

Việc tiếp nhận học sinh không chỉ được nhìn nhận là một thủ tục đầu năm học, mà là một nội dung của quản trị hệ thống giáo dục, gắn với nhu cầu học tập, dân cư, mạng lưới trường lớp, khả năng tiếp nhận và điều kiện thực tế của từng địa bàn.

“Tiếp nhận học sinh đầu cấp” được đặt trên cơ sở địa bàn, đối tượng, điều kiện và khả năng tiếp nhận đã được xác định, trong đó trách nhiệm của hệ thống giáo dục là chủ động bố trí chỗ học phù hợp cho học sinh.

Do đó, dự thảo quy định không thực hiện kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn trẻ em dưới bất kỳ hình thức nào để làm căn cứ tiếp nhận trẻ em vào lớp.

Theo dự thảo, đối với lớp 1, không thực hiện kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn.

Đối với lớp 6, không phân loại, tuyển chọn, trừ trường hợp cơ sở giáo dục được cấp có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, học sinh có thành tích nổi bật để phục vụ mục tiêu phát triển giáo dục mũi nhọn của địa phương thì được tiếp nhận bằng phương thức xét tuyển theo quy định.

Đối với lớp 10, dự thảo vẫn giữ các phương thức hiện hành nhưng định hướng giảm tổ chức thi tuyển khi chưa thực sự cần thiết.

Dự thảo nêu rõ, Sở Giáo dục và Đào tạo căn cứ quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục, mạng lưới trường lớp và điều kiện thực tế của địa phương, quyết định phương thức tiếp nhận học sinh vào lớp 10 đối với từng cơ sở giáo dục hoặc nhóm cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Dự thảo đồng thời quy định thi tuyển vào lớp 10 gồm 2 môn toán và ngữ văn, nhằm giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định để học sinh chủ động học tập và giảm nguồn lực tổ chức kỳ thi.

Đối với việc tiếp nhận vào trường THPT chuyên, học sinh phải thi các môn thi chung và 1 môn thi chuyên.

Các đối tượng thuộc diện chính sách được tuyển thẳng, ưu tiên, khuyến khích cũng được nêu rõ trong dự thảo.

Việc tiếp nhận học sinh được tổ chức trên môi trường số, khai thác và kết nối các cơ sở dữ liệu hợp pháp, hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại những thông tin, giấy tờ đã có và được xác thực trong cơ sở dữ liệu.

Một điểm mới quan trọng là dự thảo không chỉ quy định việc học sinh đăng ký và được tiếp nhận, mà còn quy định cơ chế phân bổ, điều phối học sinh giữa các trường, điểm trường, phân hiệu khi cần thiết.

Việc bố trí học sinh căn cứ vào nhu cầu, địa bàn cư trú, quy mô, khả năng tiếp nhận, cơ sở vật chất, đội ngũ, khoảng cách và điều kiện đi lại. Khi một cơ sở vượt khả năng tiếp nhận, phải chủ động có phương án điều phối phù hợp. Việc phân bổ, điều phối không được sử dụng để tuyển chọn hoặc loại học sinh đã đủ điều kiện tiếp nhận.