Đối thoại Quy Nhơn 2026: Chuyển đổi xanh tạo động lực mới cho tăng trưởng bền vững

Kết nối khoa học, chính sách và tài chính khí hậu

Ngày 10/10, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), Hội Gặp gỡ Việt Nam phối hợp với ICISE tổ chức “Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi” năm 2026, gọi tắt là Đối thoại Quy Nhơn.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Đối thoại Quy Nhơn. Ảnh Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Sự kiện có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên; Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc; Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret; nguyên Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 77 Csaba Kőrösi, cùng đại diện các bộ, ngành, tổ chức quốc tế, định chế tài chính, ngân hàng phát triển, doanh nghiệp và cộng đồng khoa học.

Phát biểu khai mạc, Giáo sư Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE, cho biết Việt Nam có thể đóng góp vào việc xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh phù hợp với điều kiện của các nước đang phát triển, qua đó góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Theo Giáo sư Trần Thanh Vân, mục tiêu của Đối thoại Quy Nhơn là tạo dựng không gian trao đổi cởi mở, tin cậy giữa giới khoa học, các nhà hoạch định chính sách, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp. Đây là cơ sở để các bên chia sẻ tri thức, tìm kiếm giải pháp và thúc đẩy hợp tác hành động.

Ông cũng kỳ vọng Việt Nam và khu vực Đông Nam Á có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong các vấn đề khí hậu toàn cầu. Quan trọng hơn, những cuộc trao đổi cần tạo ra các dự án và sáng kiến thiết thực, giúp diễn đàn từng bước trở thành nơi thúc đẩy hành động vì phát triển bền vững.

Đánh giá cao sáng kiến tổ chức sự kiện, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng Đối thoại Quy Nhơn có ý nghĩa thiết thực, tạo cơ hội để các bên cùng thảo luận những vấn đề quan trọng đối với tương lai phát triển của Việt Nam, khu vực và thế giới.

Theo Phó Thủ tướng, biến đổi khí hậu đang diễn biến nhanh, mạnh hơn dự báo và tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia. Trong khi đó, chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn, công nghệ phù hợp và năng lực triển khai tương ứng, đặc biệt đối với các nước đang phát triển.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, bài toán đặt ra không phải là lựa chọn giữa tăng trưởng kinh tế và hành động khí hậu. Vấn đề cốt lõi là làm thế nào để quá trình chuyển đổi tạo thêm động lực phát triển, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế và cải thiện chất lượng sống của người dân.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, hành động khí hậu cần gắn chặt với mục tiêu phát triển, bảo đảm hài hòa giữa giảm phát thải với an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh nguồn nước và ổn định kinh tế - xã hội. Quá trình chuyển đổi chỉ thực sự bền vững khi không thu hẹp không gian phát triển, mà tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp và người dân.

Bên cạnh đó, lộ trình chuyển đổi cần bảo đảm tính công bằng, phù hợp với điều kiện của từng quốc gia. Sự khác biệt về trình độ phát triển, cơ cấu kinh tế, hạ tầng năng lượng, năng lực công nghệ và mức độ dễ bị tổn thương đòi hỏi các giải pháp linh hoạt, thay vì áp dụng một mô hình chung cho tất cả.

Việt Nam nhất quán ủng hộ chủ nghĩa đa phương, các mục tiêu của Thỏa thuận Paris và nguyên tắc trách nhiệm chung nhưng có phân biệt, phù hợp với năng lực của mỗi quốc gia.

Một yêu cầu quan trọng khác là bảo đảm các mục tiêu khí hậu đi đôi với điều kiện thực hiện. Đối với các nước đang phát triển, huy động thêm vốn là chưa đủ. Các quốc gia còn cần tiếp cận nguồn tài chính với chi phí hợp lý, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, đồng thời nâng cao năng lực triển khai trong nước.

Vì vậy, việc kết nối hiệu quả nguồn lực công, tài chính ưu đãi, các ngân hàng phát triển đa phương, quỹ khí hậu và nguồn vốn tư nhân có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chuyển đổi xanh.

Khoa học và tri thức làm nền tảng cho quyết sách

Bên cạnh nguồn lực tài chính và công nghệ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh vai trò của khoa học, tri thức và bằng chứng thực tiễn trong quá trình hoạch định chính sách khí hậu.

Theo đó, những quyết định liên quan đến năng lượng, công nghệ, hạ tầng và đầu tư có thể tạo ra tác động lâu dài đối với nền kinh tế. Do vậy, quá trình xây dựng chính sách cần dựa trên các phân tích khoa học khách quan, đa ngành, đồng thời kết nối tri thức quốc tế với nhu cầu thực tiễn của Việt Nam và khu vực.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên (thứ 3, từ trái sang) dự phiên thảo luận kết nối góc nhìn khoa học, chính sách, tài chính và thực tiễn triển khai tại Đối thoại Quy Nhơn. Ảnh: Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Các nhà khoa học, đặc biệt là lực lượng nghiên cứu trẻ, cần có điều kiện tham gia sâu hơn vào quá trình tư vấn và xây dựng chính sách. Đây cũng là cơ sở để thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn quản lý, sản xuất và kinh doanh.

Phó Thủ tướng đề nghị Đối thoại Quy Nhơn tập trung vào ba định hướng trọng tâm.

Thứ nhất, lấy khoa học và bằng chứng làm cơ sở trao đổi chính sách. Các vấn đề khí hậu cần được xem xét trên cơ sở dữ liệu, nghiên cứu và đánh giá tác động, qua đó giúp các quyết định về đầu tư, công nghệ và hạ tầng có tính khả thi, hạn chế những rủi ro dài hạn.

Thứ hai, đặt các vấn đề thực tiễn vào trung tâm thảo luận. Trong đó, những nội dung cần được quan tâm gồm bảo đảm an ninh năng lượng, huy động nguồn lực với chi phí hợp lý, nâng cao khả năng chống chịu của đô thị và hạ tầng, tăng sức chống chịu của các hệ thống sản xuất, đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm lợi ích của người dân.

Thứ ba, chuyển đối thoại thành hợp tác và hành động. Giá trị của diễn đàn không chỉ nằm ở những ý tưởng được trao đổi, mà còn phải thể hiện qua các chương trình nghiên cứu, đề xuất chính sách, sáng kiến hợp tác và dự án được triển khai sau mỗi kỳ họp.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu đặt con người ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi. Hiệu quả không chỉ được đo bằng lượng phát thải giảm hay số vốn huy động, mà còn phải thể hiện ở khả năng bảo vệ người dân trước thiên tai, tạo cơ hội tiếp cận kỹ năng và việc làm mới, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới và bảo đảm các nhóm dễ bị tổn thương được tham gia, hưởng lợi từ quá trình phát triển.

“Chính phủ Việt Nam ủng hộ Đối thoại Quy Nhơn phát triển thành diễn đàn thường niên có uy tín, góp phần tăng cường hiểu biết và thúc đẩy hành động vì tương lai bền vững”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa định hướng này, Phó Thủ tướng đề nghị các Bộ: Khoa học và Công nghệ, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính cùng các cơ quan liên quan phối hợp với tỉnh Gia Lai, Hội Gặp gỡ Việt Nam và ICISE tiếp thu ý kiến của đại biểu, xây dựng chương trình và phương thức tổ chức phù hợp cho các kỳ tiếp theo.

Phó Thủ tướng cũng mong muốn các tổ chức quốc tế, cộng đồng khoa học, doanh nghiệp và các định chế phát triển tiếp tục đồng hành, chuyển hóa những kết nối tại diễn đàn thành các giải pháp thiết thực.

Hướng tới diễn đàn hợp tác thường niên về chuyển đổi xanh

Từ góc độ địa phương, Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc khẳng định tỉnh ủng hộ sáng kiến và sẵn sàng đồng hành lâu dài để Đối thoại Quy Nhơn được tổ chức chính thức, thường niên tại Quy Nhơn từ năm 2027.

Gia Lai mong muốn phối hợp với ban tổ chức và các đối tác xây dựng Quy Nhơn thành điểm hẹn quốc tế có uy tín, nơi các nhà khoa học, nhà quản lý và đối tác phát triển cùng trao đổi về những lựa chọn chuyển đổi phù hợp với điều kiện của Việt Nam và khu vực.

Với sự tham gia của hơn 100 đại biểu cấp cao đến từ Việt Nam, Đông Nam Á và các đối tác quốc tế, Đối thoại Quy Nhơn năm 2026 mở ra cơ hội kết nối các nguồn lực và góc nhìn khác nhau trong ứng phó với biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, để chuyển đổi xanh thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, những định hướng được thảo luận cần tiếp tục được cụ thể hóa bằng cơ chế chính sách phù hợp, nguồn vốn có khả năng tiếp cận, công nghệ khả thi và các chương trình hành động có thể đo lường kết quả.

Đây cũng là điều kiện để quá trình chuyển đổi không chỉ góp phần thực hiện các cam kết khí hậu, mà còn thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và xây dựng nền kinh tế có khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động môi trường.