Đối thoại Quy Nhơn hướng tới trở thành điểm hẹn quốc tế về khí hậu

Sáng 10/10, Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi lần thứ nhất khai mạc tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE, tỉnh Gia Lai), với sự tham gia của các nhà hoạch định chính sách, nhà khoa học, đại diện các định chế tài chính và đối tác phát triển.

Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret cùng Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng và Bí thư Tỉnh uỷ Gia Lai Thái Đại Ngọc chụp ảnh lưu niệm cùng vợ chồng GS Trần Thanh Vân và GS Lê Kim Ngọc.

Diễn ra trong hai ngày 10 - 11/10, sự kiện do Hội Khoa học gặp gỡ Việt Nam và ICISE tổ chức, với sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng sự hỗ trợ của UBND tỉnh Gia Lai và các đối tác quốc tế. Nội dung thảo luận tập trung vào những vấn đề khí hậu gắn với an ninh năng lượng, tài chính, thương mại và quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế ít phát thải carbon.

Kết nối khoa học với quyết định chính sách

Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret cho rằng khí hậu và chuyển đổi không còn là công việc riêng của các bộ môi trường. Các vấn đề này đang tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng, sự ổn định của tài chính công, niềm tin của nhà đầu tư vào tính bền vững của nợ và các quy tắc thương mại.

Theo Đại sứ, quá trình chuyển đổi còn làm thay đổi tương quan về năng lực sản xuất và trình độ công nghệ giữa các nền kinh tế. Do đó, các quốc gia phải xem xét vấn đề khí hậu trong mối liên hệ với những quyết định về năng lượng, đầu tư, thương mại và định hướng phát triển.

Tuy nhiên, cách ứng phó của cộng đồng quốc tế vẫn còn phân tán, thiếu phối hợp, trong khi không quốc gia nào có thể tự mình giải quyết những thách thức này. Thực tế đó đặt ra nhu cầu tăng cường trao đổi giữa các nhà hoạch định chính sách, giới khoa học và các đối tác phát triển để cùng phân tích rủi ro, tìm kiếm giải pháp.

Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret phát biểu tại Đối thoại Quy Nhơn.

Ông Didier Le Bret cho rằng Đối thoại Quy Nhơn có thể góp phần đáp ứng nhu cầu ấy. Diễn đàn tạo điều kiện để các bên thảo luận thẳng thắn về những lựa chọn quan trọng trong thập niên thứ hai thực hiện Thỏa thuận Paris, thông qua các phiên trao đổi công khai hoặc trong phạm vi hẹp.

Đại sứ nhấn mạnh Đối thoại không hướng tới đàm phán một thông cáo chung. Được tổ chức bên ngoài khuôn khổ các hội nghị khí hậu của Liên hợp quốc, diễn đàn tập trung trao đổi quan điểm, đề xuất ý tưởng mới, sáng kiến chính sách và thử nghiệm các hình thức hợp tác. Những kết quả này được kỳ vọng sẽ đóng góp cho tiến trình hợp tác khí hậu quốc tế.

Theo ông, Đông Nam Á là khu vực phù hợp để thúc đẩy các cuộc thảo luận như vậy. Đây là một trong những khu vực năng động nhất thế giới, đồng thời chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu. Mối liên hệ chặt chẽ giữa tăng trưởng, an ninh và chuyển đổi đòi hỏi các nước tìm kiếm phương thức hợp tác phù hợp, vừa ứng phó với rủi ro, vừa tận dụng cơ hội phát triển bền vững.

Từ kinh nghiệm hợp tác trong khu vực, Đại sứ cho biết AFD đã hỗ trợ nhiều quốc gia xây dựng và triển khai chiến lược phát triển ít phát thải carbon. Tại Việt Nam, dự án GEMMES hỗ trợ quá trình đối thoại với Chính phủ về các vấn đề này từ năm 2018. Gần đây hơn, cơ chế WARM được triển khai cùng các đối tác Liên minh châu Âu nhằm hỗ trợ thực hiện các dự án thích ứng với biến đổi khí hậu.

Với Đối thoại Quy Nhơn, ông mong muốn các kết quả nghiên cứu khoa học giúp làm rõ những lựa chọn chính sách, từ đó được cụ thể hóa thành dự án phát triển. Ngược lại, những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn cũng cần trở thành đầu bài cho nghiên cứu, giúp các giải pháp phù hợp hơn với điều kiện triển khai.

Đại sứ đồng thời đánh giá cao đóng góp của GS Trần Thanh Vân trong việc đưa Quy Nhơn trở thành nơi gặp gỡ khoa học quốc tế và cầu nối giữa Việt Nam với Pháp. Ông khẳng định Pháp ủng hộ mục tiêu của diễn đàn, mong muốn kỳ tổ chức đầu tiên tạo tiền đề để Quy Nhơn trở thành điểm hẹn thường kỳ về khí hậu và chuyển đổi của Việt Nam, Đông Nam Á cùng các đối tác quốc tế.

Hướng tới tổ chức thường niên từ năm 2027

Về phía địa phương đăng cai, Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc nhấn mạnh biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng sâu sắc đến sinh kế, an ninh nguồn nước, năng lượng, lương thực và triển vọng phát triển. Vì vậy, quá trình chuyển đổi phải đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, bảo đảm công bằng và nâng cao khả năng thích ứng của cộng đồng.

Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc phát biểu tại đối thoại.

Đối với Gia Lai, tỉnh có không gian phát triển từ cao nguyên đến biển, những tác động này gắn trực tiếp với công tác bảo vệ rừng, quản lý nguồn nước, sản xuất nông nghiệp, phát triển năng lượng và đời sống người dân. Việc tiếp cận kinh nghiệm quốc tế thông qua Đối thoại sẽ giúp tỉnh có thêm cơ sở hoạch định chính sách và mở rộng hợp tác.

“Chúng tôi kỳ vọng tri thức khoa học được kết nối với quyết định chính sách, các nguồn lực được kết nối với nhu cầu thực tiễn, và những quan điểm khác nhau được trao đổi trên tinh thần tôn trọng, hợp tác”, ông Thái Đại Ngọc bày tỏ.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai, kỳ Đối thoại năm 2026 mang tính thử nghiệm, tạo cơ sở cho việc tổ chức trong những năm tiếp theo. Để duy trì giá trị của sáng kiến, các bên cần xây dựng cơ chế gặp gỡ ổn định, củng cố sự tin cậy và phát triển những chương trình hợp tác lâu dài.

“Gia Lai ủng hộ mạnh mẽ sáng kiến này và sẵn sàng đồng hành lâu dài để Đối thoại Quy Nhơn về khí hậu và chuyển đổi được tổ chức chính thức, thường niên tại Quy Nhơn từ năm 2027”, ông khẳng định.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng và Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai Thái Đại Ngọc tặng hoa tri ân vợ chồng GS Trần Thanh Vân và GS Lê Kim Ngọc.

Để hiện thực hóa định hướng đó, tỉnh sẽ chủ động phối hợp chuẩn bị các kỳ Đối thoại, tạo thuận lợi về tổ chức, đón tiếp, hậu cần và duy trì đầu mối hợp tác với ICISE cùng các đối tác. Lãnh đạo tỉnh cũng đề cập định hướng sớm nâng cấp sân bay Phù Cát thành sân bay quốc tế, có các đường bay kết nối những điểm trung chuyển lớn trong khu vực, tạo thuận lợi cho việc đi lại của đại biểu.

“Gia Lai sẽ cùng gìn giữ, phát huy môi trường trao đổi cởi mở và nền tảng học thuật quốc tế mà ICISE đã xây dựng. Tỉnh mong các cơ quan Trung ương, tổ chức quốc tế, giới khoa học và doanh nghiệp tiếp tục tham gia xây dựng chương trình năm 2027 và những năm tiếp theo, để các cuộc gặp tại Quy Nhơn tạo ra những hoạt động hợp tác thiết thực”, ông Thái Đại Ngọc khẳng định.