Đơn giản hóa hồ sơ mua nhà ở xã hội: Không còn bắt buộc sao kê lương 12 tháng liền kề

Người dân khi làm hồ sơ mua nhà ở xã hội sẽ không còn phải nộp bản sao bảng lương 12 tháng

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 08/2026/TT-BXD sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư trong lĩnh vực nhà ở, trong đó đáng chú ý là việc bãi bỏ quy định yêu cầu người mua nhà ở xã hội phải nộp bản photo bảng tiền lương 12 tháng liền kề khi làm hồ sơ.

Cùng với đó, Nghị định 54/2026/NĐ-CP và Nghị định 261/2025/NĐ-CP cũng bổ sung, điều chỉnh một loạt nội dung liên quan đến điều kiện thu nhập và lãi suất vay ưu đãi. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ rào cản thủ tục, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân và cán bộ, công chức, viên chức.

BỚT THỦ TỤC

Theo nội dung mới ban hành, Bộ Xây dựng đã bãi bỏ cụm từ “photo Bảng tiền công, tiền lương trong 12 tháng liền kề tính đến thời điểm được cơ quan có thẩm quyền thực hiện xác nhận” tại Mẫu số 01a và Mẫu số 04 thuộc Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 05/2024/TT-BXD. Điều này đồng nghĩa với việc người dân khi làm hồ sơ mua nhà ở xã hội sẽ không còn phải nộp bản sao bảng lương 12 tháng như trước.

Các mẫu giấy tờ nói trên áp dụng đối với những nhóm đối tượng được quy định tại Điều 76 của Luật Nhà ở 2023, bao gồm người thu nhập thấp tại khu vực đô thị; công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp; cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật.

Trong thực tế, yêu cầu nộp bảng lương 12 tháng từng được xem là một trong những thủ tục gây khó khăn nhất cho người lao động, đặc biệt là nhóm công nhân làm việc tại các doanh nghiệp nhỏ hoặc có biến động về thu nhập. Không ít trường hợp gặp vướng mắc khi doanh nghiệp thay đổi bộ máy kế toán, sáp nhập hoặc giải thể, khiến việc xin xác nhận thu nhập kéo dài.

Việc bỏ quy định photo bảng lương 12 tháng được đánh giá là động thái cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa hồ sơ, giảm giấy tờ không cần thiết. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bỏ hoàn toàn yêu cầu chứng minh điều kiện thu nhập. Thay vào đó, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các phương thức xác nhận linh hoạt hơn, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Đáng chú ý, đối với người thu nhập thấp tại khu vực đô thị nhưng không có hợp đồng lao động và không hưởng lương hưu do cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả, hồ sơ sẽ thực hiện theo mẫu riêng quy định tại Thông tư 08/2026/TT-BXD. Nhóm này vốn lâu nay gặp nhiều rào cản vì không có bảng lương để chứng minh thu nhập, nay được tạo cơ chế linh hoạt hơn trong kê khai và xác nhận.

Song song với việc sửa đổi thông tư, Chính phủ cũng ban hành Nghị định 54/2026/NĐ-CP, quy định rõ cách xác định điều kiện thu nhập đối với người không có hợp đồng lao động. Theo đó, người thuộc diện thu nhập thấp tại đô thị nhưng làm việc tự do phải đảm bảo điều kiện thu nhập theo quy định và được Công an cấp xã nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi ở hiện tại xác nhận thông tin nhân thân.

Trong vòng 7 ngày kể từ khi nhận được đơn đề nghị, Công an cấp xã có trách nhiệm xác nhận các thông tin cơ bản như họ tên, ngày sinh, giới tính, số định danh cá nhân, ngày cấp căn cước, nơi cư trú. Công dân sẽ tự kê khai và cam kết về mức thu nhập bình quân hàng tháng của mình. Cơ quan công an có thể phối hợp với các đơn vị liên quan để xác minh, hậu kiểm nếu cần thiết.

Quy định này đánh dấu sự thay đổi trong cách tiếp cận: chuyển từ yêu cầu chứng từ cứng như bảng lương sang cơ chế tự kê khai, cam kết và hậu kiểm. Điều này vừa tạo điều kiện cho người dân dễ tiếp cận chính sách, vừa đặt ra trách nhiệm pháp lý rõ ràng đối với người kê khai sai sự thật.

ĐIỀU KIỆN THU NHẬP VÀ LÃI SUẤT VAY ƯU ĐÃI NĂM 2026

Bên cạnh cải cách thủ tục, điều kiện thu nhập để được mua nhà ở xã hội năm 2026 cũng được xác định cụ thể trên cơ sở Nghị định 100/2024/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 261/2025/NĐ-CP.

Theo đó, nếu người đứng đơn là người chưa kết hôn hoặc được xác nhận độc thân, mức thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận không quá 20 triệu đồng, tính theo bảng tiền công, tiền lương do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nơi làm việc xác nhận. Trường hợp người độc thân đang nuôi con dưới tuổi thành niên, mức trần thu nhập được nâng lên không quá 30 triệu đồng mỗi tháng.

Lãi suất cho vay để mua, thuê mua nhà ở xã hội hoặc xây dựng, cải tạo, sửa chữa nhà ở là 5,4%/năm

Đối với người đã kết hôn, tổng thu nhập bình quân hàng tháng thực nhận của cả hai vợ chồng không vượt quá 40 triệu đồng. Thời gian xác định điều kiện thu nhập là trong 12 tháng liền kề tính đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

Một điểm đáng chú ý là UBND cấp tỉnh được trao quyền quyết định hệ số điều chỉnh mức thu nhập căn cứ vào điều kiện kinh tế – xã hội của địa phương, nhưng không vượt quá tỷ lệ giữa thu nhập bình quân đầu người của địa phương so với bình quân cả nước. Đồng thời, địa phương có thể ban hành chính sách khuyến khích tiếp cận nhà ở xã hội đối với hộ gia đình có từ ba người phụ thuộc trở lên.

Quy định này cho thấy chính sách nhà ở xã hội đang được thiết kế theo hướng linh hoạt, có tính đến sự chênh lệch thu nhập và mức sống giữa các vùng miền, thay vì áp dụng cứng một mức trần chung cho toàn quốc.

Về nguồn vốn vay ưu đãi, khoản 4 Điều 1 của Nghị định 261/2025/NĐ-CP sửa đổi quy định về lãi suất cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Theo đó, lãi suất cho vay để mua, thuê mua nhà ở xã hội hoặc xây dựng, cải tạo, sửa chữa nhà ở là 5,4%/năm. Lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất cho vay.

Như vậy, kể từ ngày 10/10/2025, người vay mua nhà ở xã hội sẽ được tiếp cận mức lãi suất 5,4%/năm, thấp hơn đáng kể so với lãi suất thương mại trên thị trường. Trong trường hợp cần điều chỉnh mức lãi suất, Ngân hàng Chính sách xã hội sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

Với việc đồng thời nới thủ tục chứng minh thu nhập và duy trì lãi suất vay ưu đãi ở mức hợp lý, chính sách mới được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho phân khúc nhà ở xã hội vốn đang thiếu nguồn cung so với nhu cầu thực tế. Đặc biệt, cơ chế tự kê khai thu nhập có hậu kiểm có thể mở ra cơ hội cho nhóm lao động tự do, người làm nghề phi chính thức, những đối tượng trước đây gần như bị “đứng ngoài” do không đáp ứng được yêu cầu về hồ sơ giấy tờ.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, khâu kiểm tra, giám sát và hậu kiểm sẽ đóng vai trò then chốt nhằm bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng, tránh tình trạng lợi dụng chính sách. Bài toán đặt ra cho các địa phương là vừa tạo điều kiện thông thoáng, vừa kiểm soát chặt chẽ để nguồn lực hỗ trợ nhà ở xã hội thực sự đến tay người có nhu cầu và đủ điều kiện theo quy định.

Linh Phong