Đơn giản hóa thủ tục thuế, tạo đà cho hộ kinh doanh lên doanh nghiệp

Yêu cầu hướng dẫn rõ ràng, dễ tiếp cận

Thời gian gần đây, cùng với xu hướng minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, nhiều người kinh doanh quan tâm đến việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp. Tuy vậy, không ít hộ kinh doanh, nhất là trong lĩnh vực kinh doanh trực tuyến, vẫn còn tâm lý e ngại khi thay đổi mô hình hoạt động. Lý do là quá trình chuyển đổi đi kèm nhiều yêu cầu mới, từ tổ chức công tác kế toán, kê khai thuế, lập báo cáo tài chính đến các chi phí vận hành phát sinh. Thực tế này cho thấy cần có những giải pháp đồng bộ để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi hơn.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử toàn cầu Việt Nam (VGEA) cho rằng, đối thoại hiệu quả và đơn giản hóa thủ tục thuế, kế toán sẽ tạo động lực để hộ kinh doanh lên doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử toàn cầu Việt Nam (VGEA).

- Thưa ông, trước những thay đổi trong công tác quản lý thuế, hộ kinh doanh và doanh nghiệp đang gặp những khó khăn gì?

Ông Nguyễn Thanh Vân: Trước hết, tôi đánh giá cao các diễn đàn đối thoại giữa doanh nghiệp và cơ quan nhà nước. Tại các diễn đàn này, cộng đồng doanh nghiệp có thể trực tiếp chia sẻ vướng mắc, từ đó cùng tìm giải pháp tháo gỡ phù hợp.

Hiện nay, khoảng 98% doanh nghiệp tại Việt Nam thuộc nhóm nhỏ và vừa. Nhiều đơn vị đang phải thích ứng với yêu cầu tăng cường quản lý hàng giả, gian lận thương mại và minh bạch hoạt động kinh doanh. Một thực tế khá phổ biến là nhiều chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh vẫn sử dụng tài khoản cá nhân để giao dịch. Họ chưa phân định rõ giữa hoạt động kinh doanh và tài chính cá nhân.

Khi công tác quản lý thuế được tăng cường, những hạn chế này khiến không ít người gặp khó khăn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế, hoàn thiện hồ sơ và tổ chức hoạt động theo yêu cầu mới. Có những người kinh doanh trực tuyến đạt doanh thu lớn nhưng lại lựa chọn dừng hoạt động, vì lo ngại trước các quy định và chưa biết thực hiện thế nào cho đúng.

Vì vậy, điều quan trọng là giúp người kinh doanh hiểu đúng quy định, biết cách tuân thủ và yên tâm duy trì, phát triển hoạt động. Công tác quản lý cần gắn với việc hỗ trợ, tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động minh bạch, ổn định và bền vững. Những vướng mắc về thủ tục cần được tháo gỡ kịp thời, tránh trở thành rào cản khiến người kinh doanh e ngại mở rộng quy mô.

- Theo ông, cơ quan quản lý nên ưu tiên giải pháp nào, nhất là với các hộ kinh doanh đang cân nhắc chuyển đổi lên doanh nghiệp?

Ông Nguyễn Thanh Vân: Trước hết cần xây dựng kênh đối thoại, tương tác thường xuyên giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Khi có vướng mắc về thuế, hải quan hay thủ tục hành chính, người dân và doanh nghiệp cần được giải đáp kịp thời, dễ hiểu và thuận tiện.

Thông tin hướng dẫn phải đầy đủ, chính xác và cập nhật theo quy định hiện hành. Những vấn đề phức tạp, có nhiều cách hiểu hoặc cần xem xét hồ sơ cụ thể thì vẫn phải có cán bộ chuyên môn hỗ trợ. Điều quan trọng là doanh nghiệp có một đầu mối tin cậy để hỏi và nhận hướng dẫn khi cần thiết.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cần duy trì đối thoại để nắm bắt những khó khăn phát sinh trong thực tế. Từ phản ánh của doanh nghiệp, các cơ quan có thể rà soát quy trình, điều chỉnh cách hướng dẫn và hoàn thiện phương thức tổ chức thực hiện chính sách cho phù hợp hơn.

Giảm chi phí tuân thủ thuế

- Khi lên doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải thực hiện thêm công tác kế toán, kê khai thuế và lập báo cáo tài chính. Ông có đề xuất gì để giảm gánh nặng này?

Ông Nguyễn Thanh Vân: Khi còn hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh, nhiều người chưa phải tổ chức công tác kế toán và lập báo cáo tài chính như doanh nghiệp. Sau khi chuyển đổi mô hình, họ phải làm quen với những yêu cầu mới. Quá trình này cũng có thể phát sinh chi phí mua phần mềm, thuê dịch vụ kế toán và đào tạo nhân sự.

Trong khi đó, nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ chưa có kiến thức chuyên sâu về tài chính, kế toán. Nếu quy trình thực hiện phức tạp, họ sẽ gặp khó khăn trong việc tuân thủ, dù bản thân vẫn mong muốn hoạt động bài bản hơn.

Kinh doanh trực tuyến phát triển đặt ra yêu cầu minh bạch hóa hoạt động, tách bạch tài chính cá nhân và tài chính kinh doanh.

Theo tôi, cần tận dụng công nghệ để đơn giản hóa các công việc này. Chẳng hạn, thay vì phải tự tìm hiểu từng bước trên nhiều phần mềm, chủ doanh nghiệp có thể sử dụng một công cụ hỗ trợ để nhập thông tin, đặt câu hỏi và nhận hướng dẫn thực hiện. Nếu được thiết kế phù hợp, công cụ có thể hỗ trợ điền thông tin vào biểu mẫu, kiểm tra các trường dữ liệu và chuẩn bị hồ sơ để người nộp thuế rà soát trước khi gửi.

Cần hướng tới việc cung cấp công cụ hỗ trợ với chi phí thấp, thậm chí miễn phí đối với những chức năng cơ bản, để hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp cận. Khi chi phí kế toán, kê khai giảm xuống, người kinh doanh sẽ có thêm nguồn lực tập trung vào sản xuất, bán hàng và phát triển thị trường.

Tất nhiên, sử dụng công cụ hỗ trợ không có nghĩa là giao toàn bộ trách nhiệm kê khai, nộp thuế cho phần mềm. Doanh nghiệp vẫn cần kiểm tra tính chính xác của dữ liệu. Về phía hệ thống, cần bảo đảm an toàn thông tin và cập nhật đúng quy định.

- Để phần mềm hỗ trợ kê khai thuế miễn phí thực sự thuận tiện với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần triển khai theo hướng nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Thanh Vân: Cần đặt nhu cầu thực tế của người sử dụng làm trung tâm. Phần mềm phải dễ dùng, dễ tiếp cận, phù hợp với trình độ công nghệ của các chủ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Nếu công cụ miễn phí nhưng thao tác phức tạp, người sử dụng vẫn khó khai thác hiệu quả.

Điều cần hướng tới là một giải pháp hỗ trợ người kinh doanh xuyên suốt quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế. Quá trình này đi từ tìm hiểu quy định, chuẩn bị dữ liệu, lập tờ khai đến hoàn thiện các báo cáo liên quan. Giải pháp cũng cần giảm việc nhập liệu lặp lại và cảnh báo những thông tin còn thiếu để người dùng kiểm tra.

Cơ quan quản lý nên nghiên cứu các giải pháp trên nền tảng công nghệ phù hợp, tận dụng những công nghệ sẵn có thay vì khiến quá trình triển khai trở nên phức tạp. Đồng thời, cần bảo đảm các công cụ đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ, bảo mật dữ liệu và có cơ chế kiểm tra trước khi hồ sơ được gửi chính thức.

Nếu làm tốt, giải pháp này vừa giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, vừa hỗ trợ cơ quan thuế tiếp nhận thông tin đầy đủ, thống nhất hơn. Đây cũng là cách tạo thuận lợi để những hộ kinh doanh có nhu cầu mở rộng quy mô từng bước chuyển sang mô hình doanh nghiệp.

- Để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, cần làm gì để người kinh doanh thực sự yên tâm thay đổi mô hình hoạt động, thưa ông?

Ông Nguyễn Thanh Vân: Điều quan trọng đầu tiên là phải giúp người kinh doanh hiểu rõ những thay đổi khi chuyển đổi mô hình, từ nghĩa vụ thuế, chế độ kế toán đến các thủ tục cần thực hiện. Họ cần được hướng dẫn cụ thể, dễ hiểu và có công cụ hỗ trợ phù hợp, thay vì phải tự tìm hiểu nhiều quy định cùng lúc.

Việc phát triển từ hộ kinh doanh thành doanh nghiệp không đơn thuần là thay đổi tên gọi hay hình thức đăng ký. Người kinh doanh phải tổ chức lại hoạt động theo hướng chuyên nghiệp hơn, quản lý doanh thu, chi phí và thực hiện nghĩa vụ tài chính minh bạch hơn. Quá trình này sẽ thuận lợi nếu thủ tục được thiết kế dễ thực hiện và chi phí ban đầu không trở thành rào cản quá lớn.

Cơ quan quản lý cần kết hợp giữa hướng dẫn trực tiếp, đối thoại thường xuyên và hỗ trợ bằng công nghệ. Khi gặp vướng mắc, người kinh doanh phải biết tìm đến đâu, hỏi ai và được giải đáp như thế nào. Các công cụ số có thể giúp mở rộng khả năng hỗ trợ với chi phí thấp hơn.

Về phía doanh nghiệp, các chủ hộ cũng cần thay đổi tư duy quản trị. Họ cần từng bước tách bạch tài chính cá nhân với tài chính kinh doanh, chủ động tìm hiểu quy định và xây dựng quy trình quản lý phù hợp. Khi cả cơ quan quản lý và người kinh doanh cùng thực hiện tốt vai trò của mình, quá trình chuyển đổi sẽ có nền tảng vững chắc hơn.

Tôi tin rằng sẽ có thêm nhiều hộ kinh doanh mạnh dạn phát triển lên mô hình doanh nghiệp, nếu những vướng mắc về thủ tục thuế, kế toán và chi phí vận hành được tháo gỡ, đồng thời niềm tin được tạo dựng thông qua đối thoại minh bạch. Đây là điều cần thiết để nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.

- Xin cảm ơn ông!