Đồng bào Raglai, K'ho vui đón Tết Đầu lúa

Văn hóa truyền thống đồng bào dân tộc Raglai, K’ho vẫn được gìn giữ

Lễ nghi tôn vinh cây lúa mẹ

Người Raglai, K’ho phía Đông Nam tỉnh có hơn 30.000 khẩu, sinh sống ở khu vực miền núi và tập trung đông nhất tại 3 xã Phan Sơn, Hải Ninh, Sông Lũy.

Theo tập tục, mỗi gia đình người Raglai, K’ho đều chọn một khoảnh đất nhỏ cao ráo trên rẫy để trồng lúa mẹ. Khoảnh đất này được gọi là đất thiêng và hàng năm có thể thay đổi, di dời chỗ khác tùy theo sự lựa chọn của gia đình.

Tuy nhiên, khu đất đó phải hội đủ điều kiện màu mỡ, độ ẩm tốt để phát triển được trong môi trường thời tiết nắng hạn. Hiện nay, người Raglai, K’ho đã áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp nhưng đối với cây lúa mẹ thì vẫn phải tuân thủ theo lối canh tác truyền thống. Thời gian sinh trưởng, thu hoạch lúa mẹ là 6 tháng. Đây là loại giống hạt to, dẻo và rất thơm.

Khi thu hoạch, đồng bào tuốt lúa mẹ từng chùm bằng tay chứ không dùng liềm cắt hoặc hái như lúa con và bỏ vào gùi. Loại gùi dành riêng, không được chứa đựng bất cứ thứ gì khác. Qua một vài nghi thức mới nhập lúa mẹ vào kho. Ngày rằm tháng chạp được chọn làm ngày lễ chính Tết Đầu lúa (còn gọi Tết Nhôvre H’rê).

Gìn giữ bản sắc gắn xây dựng đời sống văn hóa

Tết Đầu lúa là nghi lễ nhằm tạ ơn trời đất, thần linh, tổ tiên phù hộ cho mùa màng tươi tốt và cầu mong mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no trong năm mới. Không khí đón tết rộn ràng, khi năm nay giá bắp, giá chuối giữ mức cao, giúp đời sống bà con no đủ hơn. Trong mỗi gia đình đều nấu sẵn rượu cần, dọn dẹp lại nhà cửa, đặc biệt là kho lúa mẹ để Yàng (hồn lúa) về trú ngụ và ăn tết.

Tết đầu lúa năm nay diễn ra trong ngày 1 - 2/2. Ở xã Phan Sơn, nơi có hơn 59% dân số là đồng bào Raglai, K’ho, xã chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao. Trong đó bảo đảm phần lễ diễn ra trang trọng, ấm cúng, đúng với nghi thức của đồng bào, như: trang trí 2 cây nêu trưng bày, gian hàng giới thiệu sản phẩm đặc trưng của các thôn, trình diễn lễ cúng mừng lúa mới. Song song là phần hội với các trò chơi dân gian: bóng chuyền, đẩy gậy, giã gạo sạch, kéo co, nấu mâm cơm truyền thống, văn nghệ.

Ông Mai Hồng Đăng - Chủ tịch UBND xã Phan Sơn cho biết: “Địa phương luôn tạo điều kiện thuận lợi để lễ hội truyền thống của đồng bào diễn ra trang trọng, tiết kiệm, an toàn. Qua đó còn lồng ghép tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận động bà con tích cực phát triển kinh tế, đoàn kết cùng nhau xây dựng nếp sống văn minh, xây dựng thôn làng ngày càng khởi sắc”.

Còn tại xã Hải Ninh, chuỗi hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao cũng được địa phương lên kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế, để hơn 13.000 nhân khẩu đồng bào Raglai đón tết.

Tại thôn Tân Điền, Phú Điền, các bà, các mẹ, các chị tất bật lựa chọn trang phục, tập lại tiết mục ca, múa và lên thực đơn để trổ tài trong phần thi thời trang, văn nghệ, ẩm thực. Còn những người đàn ông, thanh niên trai tráng được giao dựng cây nêu, chuẩn bị cho đêm lửa trại và thi đấu trò chơi dân gian. Vì thế, vào mỗi buổi chiều, không khí luyện tập diễn ra sôi nổi, tiếng cười nói rộn vang khắp xóm làng, thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa các thế hệ.

Ông Nguyễn Trung Hoài , Phó Chủ tịch UBND xã Hải Ninh thông tin: “Việc chăm lo tết cho đồng bào không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ về vật chất mà còn là sự động viên tinh thần. Cùng với phần hội, chính quyền địa phương đã chuẩn bị 40 phần quà dành tặng hộ gia đình chính sách, người nghèo, người có uy tín… để bà con đón tết ấm cúng hơn”.

Thùy Linh .