Đồng bào vùng cao: Hiến đất, chặt cây, mở lối để làm đường

Khi chủ trương đúng, cách làm phù hợp, phát huy được quyền làm chủ của Nhân dân thì những khó khăn trong giải phóng mặt bằng có thể được tháo gỡ bằng sự đồng thuận - Thiết kế ảnh: VGP

Đó là tinh thần chung của người dân tại thôn Nghẽo, xã Tuấn Đạo, tỉnh Bắc Ninh (Bắc Giang cũ), nơi có 158 hộ dân, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Nhiều năm qua, tuyến đường dẫn từ dốc Cập Trặng, Tỉnh lộ 291 vào khu dân cư chỉ là con đường rộng khoảng 3 m, nền đất sét, không có hệ thống thoát nước. Mỗi mùa mưa, việc đi lại của người dân gặp nhiều khó khăn, học sinh đến trường vất vả, việc vận chuyển nông sản phụ thuộc nhiều vào thời tiết.

Người dân trong thôn chia sẻ, mưa xuống là đường lầy, trẻ con đi học phải có người dắt xe. Chúng tôi mong có con đường rộng, kiên cố để đi lại thuận lợi hơn.

Từ mong muốn ấy, các hộ dân đã thống nhất hiến đất, chặt cây để mở rộng tuyến đường lên 7 m, mặt bê tông rộng 5 m.

Gia đình anh Phùn Phạt Sáng là một trong những hộ hiến nhiều diện tích đất và cây ăn quả. Phần đất nằm giáp Tỉnh lộ nên có giá trị kinh tế cao, cùng với hàng chục cây vải đang cho thu hoạch được gia đình tự nguyện bàn giao để phục vụ dự án.

"Tôi biết, đường mở không chỉ các nhà khác có lợi mà nhà tôi cũng có lợi, đất nhà tôi, vườn nhà tôi có lợi và hơn nữa, con cháu tôi sau này cũng từ đây mà được thụ hưởng. Nhà tôi chặt 1 hàng vải tầm 2 chục cây, nhà hàng xóm hơn chục cây. Có đường bê tông rồi, sau này nhà có việc thì có thể dựng rạp làm cỗ luôn được", anh Sáng nói.

Điều đáng ghi nhận là trong quá trình triển khai, các hộ dân đã chủ động chia sẻ với nhau. Những gia đình bị ảnh hưởng nhiều nhận được sự động viên, hỗ trợ từ cộng đồng. Cách làm dân chủ, công khai, hài hòa lợi ích đã tạo sự đồng thuận, góp phần tháo gỡ khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng.

Sau bao năm lầy lội, trơn trượt mỗi mùa mưa lũ, tuyến đường đất ở thôn Nghẽo, xã Tuấn Đạo, tỉnh Bắc Ninh đang được mở rộng, bê tông hóa, mở ra diện mạo mới cho vùng quê - Ảnh: Tuấn Đạo

Phong trào hiến đất, tặng cây làm đường đang lan tỏa mạnh mẽ trên địa bàn xã Tuấn Đạo, từ thôn Nghẽo đến nhiều thôn khác.

Xã Tuấn Đạo hiện có diện tích tự nhiên hơn 97 km², phần lớn là đất lâm nghiệp, địa hình đồi núi thấp, chia cắt. Nơi đây có 1.563 hộ dân với hơn 6.190 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 42,9%. Điều kiện tự nhiên khiến giao thông nhiều năm qua là một trong những trở ngại lớn đối với đời sống và sản xuất của người dân.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, cấp ủy, chính quyền địa phương phát động phong trào hiến đất, tặng cây làm đường giao thông nông thôn, xác định phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong xây dựng kết cấu hạ tầng.

Như tại thôn Tuấn An (cũ), chủ trương mở rộng tuyến đường từ Tỉnh lộ 291 vào khu di tích nơi thành lập chi bộ đầu tiên của địa phương nhanh chóng nhận được sự đồng thuận.

Sau cuộc họp dân, 15 hộ gia đình tự nguyện hiến hơn 1.000 m² đất, tháo dỡ hơn 100 m tường xây, chặt gần 50 cây ăn quả để mở rộng tuyến đường dài 447 m.

Chị Hường, Bí thư Chi bộ thôn, xúc động nói: "Điều đáng mừng nhất là bà con đều thống nhất cao. Khi người dân đồng thuận thì những việc tưởng khó cũng có thể thực hiện được".

Một góc xã Tuấn Đạo, tỉnh Bắc Ninh - Ảnh: Tuấn Đạo

Sự đồng thuận từ cơ sở là yếu tố quyết định

Còn tại tỉnh Lào Cai, tinh thần đồng thuận ấy cũng đang hiện hữu trên từng tuyến đường chuẩn bị được mở mới tại xã Mỏ Vàng.

Theo kế hoạch phát triển giao thông giai đoạn 2026-2030, xã Mỏ Vàng đặt mục tiêu xây dựng, mở rộng và bê tông hóa khoảng 60 km đường giao thông; đầu tư hệ thống cống, cầu, ngầm tràn và các công trình phòng, chống sạt lở với tổng nhu cầu vốn gần 249 tỷ đồng.

Trong điều kiện nguồn lực đầu tư còn hạn chế, Đảng ủy xã xác định việc phát huy sức dân, tạo sự đồng thuận ngay từ cơ sở là yếu tố quyết định.

Những ngày qua, tại các thôn Khe Đâm, Suối Dầm, Sài Lương 1, Khe Cảnh… các cuộc họp dân được tổ chức công khai, dân chủ. Người dân được thông tin đầy đủ về quy mô công trình, hướng tuyến, tiêu chuẩn kỹ thuật và lợi ích của các dự án giao thông đối với phát triển kinh tế, nâng cao đời sống.

Qua thảo luận, nhiều hộ dân tự nguyện hiến đất, chặt cây, tháo dỡ công trình phụ để tạo mặt bằng phục vụ thi công.

Tại thôn Suối Dầm, một trong những thôn vùng cao đặc biệt khó khăn của xã Mỏ Vàng, nơi toàn bộ hộ dân đều là đồng bào dân tộc Mông sinh sống, công tác giải phóng mặt bằng được triển khai khẩn trương.

Để thực hiện tuyến đường từ khu vực Mảm đến nhóm hộ Cảm Pao, 17 hộ dân đã thống nhất hiến hơn 3.000 m² đất, chặt gần 1.000 cây quế từ 7 đến 10 năm tuổi cùng nhiều diện tích cây trồng khác.

Đối với đồng bào Mông nơi đây, quế là cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập quan trọng. Việc chấp nhận chặt bỏ những cây quế đang trong thời kỳ khai thác thể hiện tinh thần vì lợi ích chung của cộng đồng.

Ông Giàng A Khua, Trưởng thôn Suối Dầm cho biết: "Người dân đều hiểu rằng làm đường là tạo điều kiện để phát triển lâu dài. Thôn quyết tâm hoàn thành giải phóng mặt bằng sớm để khi Nhà nước bố trí nguồn vốn có thể triển khai thi công ngay được".

Theo ông Khua, ngoài những hộ có đất bị ảnh hưởng, nhiều gia đình khác cũng tự nguyện tham gia hỗ trợ thu hoạch quế, vận chuyển gỗ, dọn dẹp hiện trường, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.

Với tinh thần đồng thuận, người dân xã Mỏ Vàng, tỉnh Lào Cai sẵn sàng hiến đất, chặt cây để mở rộng đường giao thông - Ảnh: Mỏ Vàng

Sức dân mở lối

Thực tiễn cho thấy, xây dựng hạ tầng giao thông nông thôn sẽ khó đạt kết quả nếu chỉ trông chờ vào nguồn lực đầu tư của Nhà nước. Nhiều địa phương đã vận dụng phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".

Khi chủ trương đúng, cách làm phù hợp, phát huy được quyền làm chủ của Nhân dân thì những khó khăn trong giải phóng mặt bằng có thể được tháo gỡ bằng sự đồng thuận.

Từ đó, những con đường từng nhỏ hẹp, lầy lội đang dần được thay thế bằng những con đường bê tông rộng rãi, mở ra không gian phát triển mới cho các vùng nông thôn, miền núi, tạo nền tảng để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.