Đồng bộ quy định thẩm quyền cấp xã trong ký kết thỏa thuận quốc tế

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên thảo luận tại hội trường sáng 7-11. Ảnh: quochoi.vn

Mở rộng đối tác ký kết, huy động nguồn lực hợp tác quốc tế

Góp ý dự thảo Luật, đại biểu Chu Mạnh Hùng (Đoàn Tây Ninh) đề nghị rà soát, bảo đảm thống nhất quy định về thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tếcủa chính quyền cấp xã; đồng thời mở rộng chủ thể tổ chức quốc tế được tham gia ký kết, bao gồm cả tổ chức quốc tế liên chính phủ và tổ chức quốc tế phi chính phủ.

Theo đại biểu, dự thảo Luật có nhiều nội dung mới so với luật hiện hành, đáp ứng yêu cầu đa dạng hóa lĩnh vực hội nhập quốc tế và mở rộng các chủ thể tham gia ký kết thỏa thuận quốc tế, góp phần phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu hoàn thiện hai nội dung.

Về chủ thể phía Việt Nam, đại biểu Chu Mạnh Hùng cho biết, dự thảo Luật đã mở rộng đối tượng tham gia ký kết thỏa thuận quốc tế là chính quyền cấp xã, gồm hai nhóm: UBND xã, phường ở khu vực biên giới, đặc khu và UBND các xã, phường khác theo quy định của Chính phủ.

Đại biểu Chu Mạnh Hùng (Đoàn Tây Ninh) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quochoi.vn

Cụ thể, khoản 8 Điều 3 quy định UBND xã, phường khu vực biên giới được ký kết thỏa thuận quốc tế về giao lưu, trao đổi thông tin, kết nghĩa, hợp tác trong quản lý biên giới và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trong khi đó, khoản 9 quy định về thẩm quyền ký kết thỏa thuận quốc tế của UBND cấp xã không thuộc nhóm quy định tại khoản 8.

Đại biểu cho rằng quy định này chưa đề cập cụ thể đến đặc khu, trong khi đây là loại hình đơn vị hành chính có những đặc thù riêng, không nhất thiết nằm ở khu vực biên giới. Vì vậy, cần bổ sung quy định phù hợp, bảo đảm thống nhất với việc phân nhóm chủ thể tại khoản 2 Điều 2 của dự thảo Luật.

Về bên ký kết nước ngoài, khoản 3 Điều 2 dự thảo Luật quy định các chủ thể gồm: Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, chính quyền địa phương, cơ quan, tổ chức được thành lập theo pháp luật nước ngoài, tổ chức quốc tế liên chính phủ và cá nhân nước ngoài.

Đại biểu nhận định, việc chỉ quy định tổ chức quốc tế liên chính phủ là chưa phù hợp với yêu cầu mở rộng hội nhập quốc tế, đồng thời có thể hạn chế khả năng huy động nguồn lực hỗ trợ phát triển từ cộng đồng quốc tế.

Do đó, đại biểu đề nghị giữ quy định như luật hiện hành, theo đó tổ chức quốc tế bao gồm cả tổ chức liên chính phủ và tổ chức phi chính phủ. Việc mở rộng chủ thể ký kết sẽ tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác, tiếp nhận sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) phát biểu thảo luận tại hội trường. Ảnh: quochoi.vn

Thảo luận về nội dung này, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) cơ bản đồng tình với đề xuất mở rộng chủ thể tham gia ký kết thỏa thuận quốc tế, trong đó có chính quyền cấp xã. Đại biểu đề nghị làm rõ hơn điều kiện thực hiện, trách nhiệm hỗ trợ của cấp tỉnh và cơ chế phối hợp giữa các địa phương, bảo đảm các thỏa thuận sau khi ký kết được triển khai thực chất, hiệu quả.

Góp ý về khoản 3 và khoản 4 Điều 20, đại biểu Dương Khắc Mai cho rằng, khi xem xét việc ký kết thỏa thuận quốc tế, cần đánh giá cụ thể cấp xã có đủ điều kiện thực hiện hay không, nội dung nào có thể chủ động triển khai và nội dung nào cần sự hỗ trợ của cấp tỉnh.

Thực tiễn giao thương biên giới cho thấy, cấp xã có thể đề xuất với địa phương phía nước bạn việc trao đổi thông tin về lịch họp chợ, nhu cầu tiêu thụ nông sản, qua đó giúp người dân chủ động đưa hàng hóa đi tiêu thụ. Để triển khai hiệu quả, các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh cần phối hợp với cấp xã rà soát, xác định rõ những phần việc thuộc thẩm quyền của xã và những nội dung cần phối hợp với cơ quan hải quan, lực lượng biên phòng và cơ quan quản lý cửa khẩu.

Đối với khoản 5 Điều 3 và Điều 45, đại biểu đề nghị việc ký kết thỏa thuận quốc tế phải phù hợp với năng lực thực hiện của các bên, đồng thời xác định rõ đầu mối và kế hoạch triển khai. Các nội dung về đào tạo, thuê chuyên gia và kinh phí thực hiện cần được cụ thể hóa ngay trong hồ sơ trình UBND cấp tỉnh quyết định việc ký kết. Trong đó, phải xác định rõ cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm, đơn vị cấp tỉnh hỗ trợ và nguồn kinh phí thực hiện.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên thảo luận tại hội trường sáng 7-11. Ảnh: quochoi.vn

Góp ý về Điều 21 liên quan đến trường hợp nhiều địa phương cùng đứng tên ký kết, đại biểu Dương Khắc Mai cho rằng cần làm rõ cơ chế phối hợp trong trường hợp chỉ một địa phương đứng tên ký nhưng việc triển khai sau đó cần sự tham gia của nhiều địa phương khác. Việc thống nhất đầu mối, trách nhiệm và phần việc của từng bên cần được thực hiện trước khi quyết định ký kết.

Đại biểu dẫn chứng, trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, cấp xã có thể tiếp nhận thông tin từ người dân hoặc cựu chiến binh về địa điểm an táng liệt sĩ ở phía nước bạn. Để xác minh, các cơ quan chức năng có thể phải đối chiếu hồ sơ tại nhiều địa phương, sau đó chuyển thông tin đến đơn vị có nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập. Vì vậy, cần xác định rõ cơ quan tiếp nhận, đơn vị phối hợp xác minh và đầu mối chuyển thông tin.

Trường hợp nhiều xã trong cùng một tỉnh cùng tham gia thực hiện, UBND cấp tỉnh cần giao một đầu mối điều phối. Trường hợp nhiều tỉnh cùng tham gia triển khai thỏa thuận, các địa phương liên quan phải thống nhất bằng văn bản về đầu mối, nhiệm vụ và nguồn lực của từng địa phương trước khi quyết định ký kết. Những nội dung chưa thống nhất hoặc vượt thẩm quyền cần được báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Từ những phân tích trên, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị tại điểm 4 khoản 4 Điều 20 cần giao Chính phủ quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong hỗ trợ chuyên môn, rà soát điều kiện thực hiện, nhân lực, kinh phí; đồng thời quy định cơ chế phối hợp trước khi quyết định ký kết đối với những thỏa thuận cần nhiều địa phương cùng triển khai.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Hoàn thiện quy định về ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế

Giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cảm ơn các đại biểu đã cơ bản thống nhất về sự cần thiết sửa đổi luật, đồng thời ghi nhận nhiều ý kiến góp ý cụ thể, thiết thực.

Giải đáp ý kiến về việc phân định thỏa thuận quốc tế với hợp đồng, Bộ trưởng Lê Hoài Trung khẳng định, việc xác định một văn bản có phải là thỏa thuận quốc tế hay không không căn cứ vào tên gọi mà căn cứ vào nội dung, hình thức và việc có phát sinh trách nhiệm pháp lý hay không. Những hoạt động hợp tác mang bản chất hợp đồng không thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật.

Về trách nhiệm của các cơ quan trong đề xuất, thẩm định và quyết định ký kết, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng đây là trách nhiệm hành chính, trách nhiệm công vụ nói chung, đã được quy định trong hệ thống pháp luật và các quy định của Đảng.

Dự thảo Luật tập trung quy định nguyên tắc, quy trình và những nội dung cơ bản; các thủ tục thuộc thẩm quyền của Chính phủ sẽ tiếp tục được cụ thể hóa trong nghị định hướng dẫn.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Đối với yêu cầu về năng lực thực hiện, Bộ trưởng nhấn mạnh, dự thảo Luật đã quy định việc ký kết phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và năng lực của cơ quan, tổ chức, địa phương. Hồ sơ phải thể hiện lộ trình, kế hoạch, nhân lực và nguồn lực thực hiện; cơ quan thẩm định căn cứ vào đó để đánh giá trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Về cơ chế phối hợp khi nhiều cơ quan cùng tham gia, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cho biết, dự thảo đã quy định một cơ quan làm đầu mối để phối hợp thực hiện. Tuy nhiên, không nên bắt buộc thành lập tổ công tác liên ngành đối với mọi thỏa thuận, bởi có những văn bản rất đơn giản, nội dung chỉ gồm một vài đoạn.

Tiếp thu ý kiến đại biểu về việc không nên chỉ căn cứ vào tỷ lệ số điều khoản được sửa đổi để xác định thủ tục ký kết, Bộ trưởng cho biết sẽ nghiên cứu điều chỉnh quy định này, bảo đảm việc xem xét dựa trên bản chất và mức độ thay đổi của nội dung thỏa thuận.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên thảo luận tại hội trường sáng 7-11. Ảnh: quochoi.vn

Đối với chủ thể ký kết phía nước ngoài, Bộ trưởng Lê Hoài Trung ghi nhận đề xuất mở rộng cách quy định theo hướng bao quát các tổ chức quốc tế, thay vì chỉ giới hạn ở tổ chức quốc tế liên chính phủ.

Bộ trưởng cũng cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, trao đổi với các cơ quan liên quan để làm rõ quy định về trách nhiệm của các bên, bảo đảm thỏa thuận quốc tế không bị hiểu là điều ước quốc tế, không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của Nhà nước Việt Nam như điều ước quốc tế.