Đồng hành cùng doanh nghiệp nuôi dưỡng nguồn thu bền vững

Lấy doanh nghiệp làm trung tâm để nuôi dưỡng nguồn thu

Trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn, từ xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại đến biến động chuỗi cung ứng toàn cầu, hoạt động xuất nhập khẩu của nhiều địa phương chịu không ít sức ép. Tuy nhiên, trên địa bàn Hải quan khu vực XVII, dòng chảy hàng hóa vẫn được duy trì thông suốt, phản ánh hiệu quả của quá trình cải cách hành chính và sự đồng hành sát sao với cộng đồng doanh nghiệp.

Sáu tháng đầu năm 2026, đơn vị làm thủ tục hải quan cho 5.174 doanh nghiệp, tăng khoảng 16% so với cùng kỳ năm trước. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 19,29%, tăng 17%. Những con số này cho thấy sức hấp dẫn của địa bàn cũng như niềm tin ngày càng lớn của doanh nghiệp đối với môi trường thông quan.

Cán bộ Hải quan khu vực XVII thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp. Ảnh: Kim Xa

Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư về nguyên nhân chính dẫn tới kết quả khả quan nêu trên, ông Nguyễn Trần Hiệu - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XVII cho biết, ngay từ đầu năm, đơn vị xác định cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi thương mại phải được đặt ở vị trí trung tâm.

Theo ông Nguyễn Trần Hiệu, khi doanh nghiệp tiết giảm được thời gian và chi phí thông quan thì năng lực cạnh tranh sẽ được cải thiện, hoạt động sản xuất - kinh doanh được mở rộng, qua đó hình thành nguồn thu ngân sách bền vững. Vì vậy, cùng với yêu cầu quản lý chặt chẽ, đơn vị luôn ưu tiên giải quyết nhanh các vướng mắc phát sinh để doanh nghiệp không bị gián đoạn hoạt động.

Quan điểm này được cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp đồng bộ. Bên cạnh việc triển khai đầy đủ các quy định mới của pháp luật hải quan và thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, Hải quan khu vực XVII duy trì thường xuyên các hội nghị đối thoại doanh nghiệp, coi đây là kênh trao đổi trực tiếp để phổ biến chính sách mới cũng như tiếp nhận, xử lý các kiến nghị ngay từ cơ sở.

Trong 6 tháng đầu năm, đơn vị đã giải quyết 79 vướng mắc của doanh nghiệp liên quan đến chính sách và thủ tục hải quan. Nhiều nội dung vượt thẩm quyền cũng được tổng hợp, báo cáo kịp thời lên Cục Hải quan để có hướng dẫn thống nhất, tránh phát sinh ách tắc.

Không chỉ dừng ở cải cách thủ tục, đơn vị còn chủ động phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” ngoài phạm vi quản lý của ngành Hải quan.

Một trong những ví dụ điển hình là việc phối hợp xử lý tình trạng ùn tắc tại cửa khẩu quốc tế Mộc Bài và khu công nghiệp Trảng Bàng. Các phương án phân luồng phương tiện, điều tiết giao thông và phối hợp giữa các lực lượng chức năng đã góp phần giảm áp lực cho khu vực cửa khẩu, bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu không bị gián đoạn trong những thời điểm lưu lượng hàng hóa tăng cao.

Đồng thời với đó, việc triển khai Bản thỏa thuận hợp tác giữa tỉnh Tây Ninh và ba tỉnh của Campuchia cũng mở thêm điều kiện thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa qua biên giới, từng bước thúc đẩy giao thương giữa hai nước.

Một điểm sáng khác của đơn vị trong nửa đầu năm 2026 là công tác chuyển đổi số. Theo ông Nguyễn Trần Hiệu, trong điều kiện khối lượng công việc ngày càng lớn, trong khi số lượng công chức giảm do sắp xếp tổ chức bộ máy và nghỉ hưu theo chế độ, ứng dụng công nghệ trở thành giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất lao động.

Đến nay, phần mềm quản lý phương tiện vận tải đã được triển khai đồng bộ tại tất cả các đơn vị hải quan cửa khẩu thuộc Chi cục. Hệ thống này giúp giảm đáng kể thời gian xử lý thủ tục đối với phương tiện xuất nhập cảnh, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát, hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa công chức và doanh nghiệp.

Đơn vị cũng tiếp tục triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số theo định hướng xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh; rà soát, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, đẩy mạnh số hóa hồ sơ và chuẩn bị các điều kiện để thực hiện mô hình thông quan tập trung theo lộ trình của toàn ngành.

Với những nỗ lực từ các giải pháp đồng bộ nêu trên đã được phản ánh qua kết quả thu ngân sách. Tính đến ngày 30/6/2026, Hải quan khu vực XVII thu nộp ngân sách 3.963 tỷ đồng, tăng hơn 5% so với cùng kỳ năm trước và đạt trên 53% dự toán pháp lệnh. Trong cơ cấu nguồn thu, thuế giá trị gia tăng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất, phản ánh sự gia tăng của hoạt động nhập khẩu nguyên liệu, máy móc phục vụ sản xuất. Nhiều nhóm hàng như máy móc thiết bị, kim loại màu và nguyên liệu dệt may đều ghi nhận mức tăng thu khá cao, góp phần bù đắp sự sụt giảm của một số nhóm hàng truyền thống.

Vượt áp lực nguồn thu gắn với nâng hiệu quả quản lý

Đề cập đến mục tiêu hành động trong thời gian tới, ông Nguyễn Trần Hiệu chia sẻ, thách thức lớn hơn trong những tháng cuối năm 2026 của đơn vị là làm sao vừa tiếp tục tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách và kiểm soát hiệu quả địa bàn biên giới.

Tạo thuận lợi thương mại và tăng thu ngân sách không phải là hai mục tiêu đối lập. Khi doanh nghiệp giảm được thời gian thông quan, tiết kiệm chi phí và yên tâm mở rộng sản xuất thì nguồn thu ngân sách cũng sẽ tăng lên một cách bền vững. Đây cũng là bài toán không dễ với Hải quan khu vực XVII khi đặc điểm nguồn thu trên địa bàn có nhiều yếu tố đặc thù.

“Cùng với tạo thuận lợi thương mại, chống thất thu phải được thực hiện bằng các giải pháp nghiệp vụ hiện đại, bảo đảm thu đúng, thu đủ nhưng không làm phát sinh thêm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp tuân thủ tốt” - ông Nguyễn Trần Hiệu nhấn mạnh.

Theo Hải quan khu vực XVII, phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn là doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất. Đây là nhóm có kim ngạch rất lớn nhưng số thu ngân sách không tương xứng do được hưởng các chính sách ưu đãi thuế. Trong khi đó, doanh nghiệp được quyền lựa chọn nơi làm thủ tục hải quan nên nguồn thu luôn có sự dịch chuyển giữa các địa bàn.

Thực tế, mặc dù kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 19,3 tỷ USD, nhưng nguồn thu từ thuế xuất khẩu chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ bởi đa số hàng hóa xuất khẩu áp dụng thuế suất 0% hoặc được miễn thuế theo quy định. Điều này khiến nhiệm vụ thu ngân sách phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị và diễn biến của từng nhóm hàng.

Theo lãnh đạo Hải quan khu vực XVII, để hoàn thành mục tiêu thu 7.465 tỷ đồng theo dự toán pháp lệnh và phấn đấu đạt 8.600 tỷ đồng theo chỉ tiêu Cục Hải quan giao, đơn vị sẽ tiếp tục tập trung vào các giải pháp chống thất thu trên cơ sở quản lý rủi ro, thay vì tăng cường kiểm tra theo hướng dàn trải.

Để tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, thông quan nhanh hàng hóa, Hải quan khu vực XVII tiếp tục kiến nghị địa phương sớm đầu tư kho bãi, trung tâm logistics tại khu vực Xa Mát; thúc đẩy bổ sung cặp cửa khẩu quốc tế Tân Nam - Meun Chey vào danh mục thực hiện vận tải đường bộ và quá cảnh hàng hóa theo các hiệp định Việt Nam - Campuchia; đồng thời đẩy nhanh việc hình thành các địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung tại những khu công nghiệp có lưu lượng xuất nhập khẩu lớn.