Đồng minh đối phó đồng minh

Ông Trump coi thỏa thuận này như thể sự chứng thực nước Mỹ đã có được đảo Greenland, nhấn mạnh "thỏa thuận có hiệu lực lâu dài" và công khai quả quyết phía Mỹ đã đạt được những gì họ muốn đạt được trong chuyện này.

Trong khi đó, quan điểm chính thức của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Đan Mạch lại cho rằng, đấy chỉ là khuôn khổ quan hệ đối tác về an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Xứ hoa tuylip không bị tổn hại, nhưng Mỹ được phép tăng cường hiện diện quân sự trực tiếp trên đảo cũng như hợp tác kinh tế, thương mại với đảo.

Cho tới nay, ông Trump đã đi rất xa và đã nhiều lần vượt qua lằn ranh đỏ trong mối quan hệ của Mỹ với NATO và Liên minh châu Âu (EU) chỉ để muốn có được đảo Greenland về cho Xứ Cờ hoa. Cho nên không có gì là khó hiểu khi ông Trump đề cao thỏa thuận vừa đạt được nói trên với NATO. Nó giúp ông giữ thể diện và có thể rùm beng rằng cứ hành động mạnh tay và quyết liệt thì rồi EU, NATO cũng sẽ bị khuất phục. Ông chủ Nhà Trắng cần hiệu ứng đối ngoại của những kết quả như thế để thoát khỏi những khó khăn và khó xử hiện tại về đối nội ở Mỹ và để phục vụ cho cuộc vận động tranh cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ năm nay ở nước Mỹ. Thỏa thuận này sẽ khích lệ ông còn lấn lướt tới nữa trong chuyện đảo Greenland nói riêng và trong mối quan hệ của Mỹ với các đồng minh, đối tác ở châu Âu nói chung.

EU và NATO phải bận rộn với việc đối phó ông Trump chẳng kém gì so với nỗ lực trợ giúp Ukraine trong cuộc xung đột với Nga. Thỏa thuận mà NATO mới đạt được với Mỹ về đảo Greenland giống như động tác rút củi dưới đáy nồi giúp hạ hỏa nhưng chưa thể đủ để mối bất hòa và xung khắc hiện tại giữa hai bên được khắc phục.

Đàm phán chi tiết cụ thể về cả 4 nội dung trong khung thỏa thuận trên sẽ khó khăn và mất nhiều thời gian bởi sự chấp thuận của chính phủ Đan Mạch và chính quyền đảo Greenland đóng vai trò quyết định. Bốn nội dung này là Mỹ không áp thuế quan bảo hộ thương mại đối với 8 thành viên NATO ở châu Âu, Mỹ tuyên bố không sử dụng vũ lực để đánh chiếm đảo (cả hai việc này đều đã được ông Trump thực hiện), Mỹ và NATO phát triển cơ sở hạ tầng quân sự trên đảo để bảo đảm an ninh cho đảo và Mỹ, NATO cùng tiếp cận nguồn tài nguyên thiên nhiên trên đảo để không cho Nga và Trung Quốc tiếp cận.

Như thế có thể thấy, ông Trump tuy chưa đạt được mục đích là giành Greenland về cho nước Mỹ nhưng cũng đã làm cho nước Mỹ từ nay có được tiếng nói cùng quyết định tương lai của đảo. Nếu phía Mỹ cứ tiếp tục lấn tới như thế, cứ từ được chân lân đến đầu thì thật chưa biết số phận tương lai của đảo này rồi sẽ như thế nào?

Cũng chính vì thế mà EU và NATO thực thi sách lược đối phó đa chiều. Nó bao hàm cả nhu lẫn cương, cả thỏa hiệp lẫn trả đũa. NATO tìm cách đặt Greenland dưới sự bảo hộ an ninh chung khối này để ngăn cản ông Trump lấn tới và đồn trú ồ ạt thêm nhiều binh lính Mỹ trên đảo.

Trong khi đó, EU và Chính phủ Đan Mạch tập trung vào phát triển Greenland và nâng cao năng lực phòng thủ để rồi có thể tự bảo vệ an ninh cho đảo, không nhượng bộ Mỹ trong đấu tranh chính trị và pháp lý. EU đồng thời sẵn sàng đáp trả Mỹ về kinh tế và thương mại.

Trên danh nghĩa, Mỹ - EU - NATO vẫn là đồng minh, nhưng trong thực chất thì không còn được như vậy nữa rồi.

Đại sứ Trần Đức Mậu